Bilateraal akkoord EU- Cuba wordt 12 december ondertekend

De Europese Unie zal op 12 december een bilateraal akkoord met Cuba ondertekenen. Die dag komen de EU-Ministers van Buitenlandse Zaken bijeen. Ook het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken houdt rekening met ondertekening. Cubaanse leden van de oppositie waaronder de winnaars van de Sacharov Prijs van het Europees Parlement, Guillermo Fariñas en de mensenrechtengroep Damas de Blanco bekritiseren de aankondiging van Portocarero vanwege verzet bij delen van het Europarlement.

portocarero-herman

Herman Portocarero

Herman Portocarero, ambassadeur van de EU in Havana, deed de aankondiging woensdag tijdens een gesprek met de pers op de Grote Beurs van Havana FIHAV (2016). Hij noemde het aanstaande akkoord (Acuerdo de Diálogo Político y Cooperacion) ‘een daad van vertrouwen’ die ‘de monoloog vervangt door de dialoog’ en die ‘een legale, solide en bilaterale basis legt op het terrein van de globale relaties tussen de EU en Cuba.’ (…) ‘ Het akkoord dat wij op 12 december in Brussel hopen te tekenen bevat veel aspecten van een dialoog, inclusief politieke aspecten en zaken op het terrein van de mensenrechten, maar ook een dialoog van samenleving tot samenleving’, aldus de diplomaat.

Common Position
Sinds 1996 werden de relaties tussen Cuba en Europa bepaald door de zogeheten Common Position, een initiatief van de toenmalige Spaanse regering geleid door José María Aznar. Dit EU beleid voorzag in de versterking van de relaties tussen EU-landen en Cuba onder voorwaarde dat vooruitgang zou worden geboekt in het democratiseringsproces en de situatie van de mensenrechten. Ook werden directe contacten tussen EU-regeringen en dissidenten aangemoedigd. Havana veroordeelde dit beleid en beschouwde het als inmenging in interne aangelegenheden. In september 2016 riep de Europese Commissie de landen van de EU op de Common Position vaarwel te zeggen en een nieuwe stap te zetten in de relaties met het eerste bilaterale akkoord tussen Cuba en de EU. De onderhandelingen daarover waren in april 2014 en beide partners ondertekenden op 11 maart 2016 in Havana in aanwezigheid van de EU-Minister voor Buitenlandse Zaken, Federica Mogherini, het akkoord. Portocarero benadrukte dat dit akkoord ‘meer poorten’ sluit en leidt tot een ‘meer complete, meer vertrouwenwekkende relatie, tot stand gekomen gekomen door gezamenlijke onderhandelingen en niet door eenzijdig opgelegde posities.’

farinas-berta-soler

Fariñas met Berta Soler

Medeplichtigheid
Dissidenten in Cuba bekritiseren de aankondiging van Portocarrero. De winnaars van de Sacharov Prijs, Guillermo Fariñas en de Damas de Blanco, noemen die voortijdig. Fariñas was vorige maand in Brussel en sprak daar met diverse groepen in het parlement o.a. over de schendingen van de mensenrechten in Cuba. Hij zegt in een verklaring dat hij de belofte heeft van zes politieke groeperingen dat zij het akkoord in de huidige vorm  niet zullen tekenen. Fariñas noemt de aankondiging van Portocarero een drukmiddel op deze groepen binnen de EU om alsnog het akkoord goed te keuren. Portocarero heeft, aldus Fariñas, ‘openlijk zijn medeplichtigheid getoond met de Cubaanse regering en tracht voor deze regering de kastanjes uit het vuur te halen zonder dat de noodzaak van democratische veranderingen en vrijheid te schenken aan Cubaanse burgeres, worden beklemtoond’. Hij wijst erop dat de 28 parlementen van de EU het akkoord moeten ondertekenen en ratificeren. ‘Het is een lang proces dat zij verborgen houden om de internationale publieke opinie te manipuleren,’ aldus Fariñas. Berta Soler van de Damas de Blanco is van mening dat het akkoord niet waardevol kan zijn omdat ‘het respect voor mensenrechten niet op de eerste plaats komt.’ Zij wijst op de toenemende repressie tegen opposanten van het regime en het zwijgen van de EU-vertegenwoordiger Portocarero. Deze blijkt, aldus Soler, ‘niet in staat te zijn een oproep te doen en zijn bezorgdheid te tonen, zoals de Amerikaanse ambassade in Havana dat wel doet’. Vorige maand klaagde Fariñas nog over het feit dat hij tot viermaal toe tevergeefs om een gesprek met de EU-ambassadeur in Havana had verzocht. Ook tijdens recente bezoeken van de Nederlandse ministers Ploumen en Koenders aan Cuba werden leden van de politieke oppositie niet uitgenodigd voor gesprekken.

Bron
* Diario de Cuba, 3 november 2016

Link
* Diario de Cuba, Engelstalig interview met Fariñas na zijn bezoek vorige maand aan de EU: ‘I am hopeful as I bid Europe farewell’.

Fariñas: Nee tegen akkoord EU en Cuba

De Cubaanse dissident Guillermo Fariñas heeft het Europese Parlement afgelopen week verzocht het akkoord over de samenwerking en de politieke dialoog tussen Cuba en de 28 landen van de EU niet te ondertekenen. Hij zei dit woensdag in een bijeenkomt in Brussel met leden van de Mensenrechtencommissie van het Europees Parlement. Fariñas, in 2010 geëerd door hetzelfde parlement met de Sacharov Prijs, benadrukte dat de Cubaanse politieke oppositie tijdens de onderhandelingen tussen de EU en Cuba niet is gehoord. Tijdens het overleg bleek dat Fariñas viermaal de ambassadeur van de EU in Havana, Herman Portocarera, zonder succes had gevraagd om een gesprek.

farinasinmiami29052013

Guillermo Fariñas

Guillermo ‘El Coco’ Fariñas vroeg het parlement tegen het ontwerpverdrag te stemmen opdat heronderhandelingen tussen de EU en Cuba mogelijk worden gemaakt waarin meer aandacht wordt besteed aan garanties voor de bescherming van de vreedzame oppositie en de mensenrechten meer aandacht krijgen. In september legde de Europese Commissie het akkoord voor aan de 28 lidstaten van de EU. De Europese Commissie streeft er naar dat het akkoord dit jaar wordt goedgekeurd door het Europees Parlement en de aangesloten landen. De tekst kwam op 11 maart 2016 tot stand kwam en werd toen in Havana getekend door de Hoge Commissaris van de Mensenrechten, Mogherini, en de Cubaanse Minister van Buitenlandse Zaken, Bruno Rodriguez. Daarmee zou ook een einde komen aan het beleid van de Common Position dat sinds 1996 het EU-beleid bepaalde en waarbij economische samenwerking gekoppeld werd aan voortgang op het gebied van de mensenrechten. Het nieuwe akkoord voorziet in een permanente en formele dialoog over de situatie van de mensenrechten. Fariñas: ‘De Europese Unie is een essentiële factor voor het Cubaanse regime op dit verwarrende moment in de Cubaanse geschiedenis (…), zeker op een moment dat de hulp en subsidie uit Venezuela zullen stoppen.’ Hij benadrukte dat de veranderingen in Cuba niet zullen plaatsvinden via de weg van de economie want die wordt ‘gedomineerd door een familie-elite en door militairen, dichtbij Fidel en Raúl Castro.’

eu-buitenlandchef-federica-mogherini

De buitenlandchef van de EU, Federica-Mogherini

EU-ambassade Havana negeert viermaal verzoek Fariñas
Mevrouw Mogherini, soms wel de Minister van Buitenlandse Zaken van de EU genoemd, ontving deze week een boze brief van enkele leden van het Europees Parlement, onder wie de Nederlander Bas Belder. Tijdens de ontmoeting woensdag bleek dat Fariñas in Havana tot vier maal toe tevergeefs gevraagd had om een gesprek met de EU-ambassadeur in Havana, Herman Portocarero.

Citaat:
‘Ik heb vandaag Guillermo Fariñas, winnaar van de Sacharov Prijs 2010 gesproken en andere mensenrechtenactivisten en met hen gesproken over de zorgen die er bestaan met betrekking tot het aanstaande bilaterale akkoord tussen Cuba en de EU. Wij kwamen tot de conclusie dat de EU zich adequater zou moeten uitspreken over mensenrechtenkwesties. Ik was geschokt om te horen dat Mr. Fariñas tot vier keer toe een gesprek had gevraagd met de EU-ambassadeur in Cuba, Portocarero en nooit een antwoord ontving. Dat antwoord bleef ook uit, toen Fariñas hem uiteindelijk persoonlijk een handgeschreven verzoek overhandigde. Ik begrijp dat veel factoren een rol spelen als de heer Portocarero een besluit neemt over afspraken maar vind het belachelijk dat Fariñas zelfs geen brief kreeg waarin de weigering voor een gesprek werd uitgelegd en dat zijn verzoek volledig werd genegeerd. Ik vraag u deze zaak te bezien, ook ter wille van de geloofwaardigheid van onze instituties.’

Bron
* Persbureau EFE o.a.

Bijlagen
* Tekst overeenkomst EU en Cuba: political-dialogue-and-cooperation-agreement-21092016

* Persbericht Europese Commissie, 22 september 2016

Cuba en de EU opnieuw rond de tafel

Cuba heeft besloten gesprekken met de Europese Unie (EU) over een samenwerkingsovereenkomst voort te zetten, naast de onderhandelingen met de VS over de normalisering van de diplomatieke betrekkingen. De diplomatieke gesprekken tussen Cuba en de EU worden in maart voortgezet. Cuba is het enige Latijns-Amerikaanse land dat geen samenwerkingsovereenkomst heeft met de EU. De EU is de tweede handelspartner van Cuba.

de Cubaanse dissident Guillermo Fariñas vijf jaar geleden nog de Sakharovprijs voor de vrijheid van het denken in ontvangst mocht nemen in het Europees Parlement.

De Cubaanse dissident Guillermo Fariñas ontving vijf jaar geleden de Sakharovprijs voor de vrijheid van het denken in het Europees Parlement.

Deze week begonnen de besprekingen over het aanhalen van de banden tussen de VS en Cuba. De relatie tussen beide landen was meer dan een halve eeuw vijandig. Brussel en Havana hebben op 4 en 5 maart een derde ronde gepland van de onderhandelingen die vorig jaar april begonnen in de Cubaanse hoofdstad. ‘Aanvankelijk dachten we dat de EU gedaald was op de lijst met prioriteiten’, zegt de Europese ambassadeur in Havana, Herman Portocarero. ‘Nu blijkt dat dat niet zo is en dat Cuba beide processen gelijktijdig wil aangaan. Dat is goed nieuws.’ Delegaties uit Cuba en de VS ontmoetten elkaar op 21 en 22 januari in Havana. Het was de eerste bijeenkomst na de aankondiging van beide regeringen dat de diplomatieke betrekkingen hersteld zullen worden en Washington op 15 januari nieuwe maatregelen aankondigde om handel en reizen tussen de landen te vergemakkelijken.

Portocarero en zijn vrouw

Portocarero en zijn vrouw

Geen samenwerkingsverband met EU
Cuba is het enige Latijns-Amerikaanse land dat geen samenwerkingsovereenkomst heeft met de EU. In 2008 werden de eerste stappen gezet in de richting van zo’n overeenkomst, eind april 2014 volgde een eerste ronde gesprekken over een toekomstig akkoord, zegt Portocarero. Die overeenkomst moet volgens hem onder meer betrekking hebben op de rol van maatschappelijke organisaties en de belangrijkste kwesties op het gebied van langdurige samenwerking. Een tweede bijeenkomst werd in augustus in Brussel gehouden en op 8 en 9 januari had een derde moeten volgen. Die werd begin december echter door de Cubaanse autoriteiten uitgesteld zonder nieuwe datum af te spreken, kennelijk vanwege een overvolle agenda.

Venezuela
Het belangrijkste doel van de Cubaanse diplomatie is het bevorderen van de handel en het aantrekken van kapitaal. In 2014 versterkte Cuba de relaties met de rest van Latijns-Amerika, het Caraïbische gebied en traditionele bondgenoten als China en Rusland. Het jaar eindigde met de historische aankondiging van toenadering tot de VS. Daardoor bevindt Havana zich nu in een andere positie in de onderhandelingen met Brussel. Het belangrijkste doel van de Cubaanse diplomatie is het bevorderen van de handel en het aantrekken van kapitaal onder een nieuwe wet voor buitenlandse investeringen. De Europese Unie is momenteel de tweede handelspartner van Cuba, na Venezuela. Economische problemen in dat land doen twijfel rijzen over de vraag hoe de sterke handelsbanden met Cuba zich zullen ontwikkelen. Volgens de laatst beschikbare cijfers uit 2013, bedroeg de Cubaanse import uit de EU in dat jaar 1,83 miljard dollar. De export bedroeg 838 miljoen dollar.

Groei
De regering van Raúl Castro hoopt dat een samenwerkingsovereenkomst met de EU leidt tot groei van de handel, maar ook tot diversificatie van economische banden, gezien de mogelijkheid van normalisering van de relatie met de VS en een daaraan gekoppelde opheffing van het Amerikaanse handelsembargo, zeggen analisten.

De vlaggen van de Europese Unie

De vlaggen van de Europese Unie

Rivaliteit VS en Europa
Portocarero denkt dat de nieuwe relatie van Cuba met de VS alle processen zal versnellen. ‘Als de Cubaanse autoriteiten de balans willen bewaren, zodat niet alles nu de door de VS gemonopoliseerd wordt, zullen ze ons de aandacht moeten geven die we verdienen’, zegt hij. Europa krijgt nog steeds hoge boetes vanuit de VS opgelegd vanwege de Wet Helms-Burton. Die Amerikaanse wet legt sancties op aan niet-Amerikaanse bedrijven die handel drijven met Cuba. ‘Hier zullen we het over moeten hebben met onze vrienden in de VS’, zegt Portocarero. ‘Het is niet acceptabel voor ons dat we het doelwit blijven van sancties en boetes voor de Europese financiële sector, terwijl in de VS de restricties worden versoepeld.’

Gevoelige thema’s
Cuba heeft aangegeven voor normale groei van de economie zo’n 2,2 miljard euro per jaar aan investeringen nodig te hebben. De speciale economische zone Mariel, die 465 vierkante kilometer beslaat ten westen van Havana, heeft een moderne haven die gebouwd is met geld uit Brazilië, en ruimte voor productieactiviteiten gefinancierd door buitenlandse investeerders. Tijdens de derde ronde van de besprekingen met de EU staan onder meer mensenrechten, de rol van maatschappelijke organisaties en goed bestuur op de agenda. Dit zijn gevoelige onderwerpen voor de Cubaanse regering, die geen internationale kritiek hierop accepteert.

Bron
* Patricia Grogg, IPS

Derde gespreksronde EU en Cuba in januari aanstaande

De derde gespreksronde tussen de landen van de Europese Unie en Cuba zal op 8 en 9 januari in Havana plaatsvinden. De onderhandelingen moeten leiden tot een akkoord over een politieke dialoog en samenwerking. Volgens de EU-ambassadeur Herman Portocarero heeft Havana ‘goede werk’ geleverd.  
In april en augustus vonden respectievelijk in Havana en Brussel de eerste en tweede gespreksronde plaats.

De internationale beuers van Havana die dit jaar tussen 2 en 8 november plaatsvond

De internationale beurs van Havana die dit jaar tussen 2 en 8 november plaatsvond

Volgens Portocarero ‘zitten we op de goede weg en is er sprake van een positieve sfeer’. Hij constateerde dat de eerste twee rondes gericht waren op zaken van samenwerking, maar dat in januari ook politieke aspecten aan de orde worden gesteld, gekoppeld aan mensenrechten en de houding tegenover de civil society. ‘Dan raken we onderwerpen die voor beide betrokkenen gevoeliger zijn, maar de sfeer is goed, de onderhandelaars kennen elkaar nu beter en er zijn persoonlijke relaties gegroeid,’ aldus Portocarero. Hij weigerde echter een datum te noemen waarop de onderhandelingen zouden kunnen zijn afgerond.

pizza-verkoper

pizza-verkoopster

Stevige markt ontbreekt
Ondanks de voortgang, wees Portocarero erop dat dit onderhandelingsproces niet de bedoeling heeft tot een vrijhandelsakkoord te komen, maar dat er sprake is van een ‘tussenstap.’ Hij verwees naar het commerciële akkoord zoals recent gesloten is met de landen van Midden-Amerika. Er zal een hoofdstuk worden gewijd aan deze materie, maar dat is ‘vooral een herbevestiging van de internationale regels rond handel en de bescherming van investeringen.’ Voor een handelsverdrag is het, aldus een adviseur van de EU-delegatie in Havana, te vroeg omdat dat een ‘stabiele en stevige markt’ in Cuba vooronderstelt, die kan wedijveren met de 28 lidstaten van de EU. ‘Het zou gevaarlijk kunnen zijn wanneer Cuba zo’n akkoord nu zou tekenen omdat ze niet is voorbereid om de concurrentie aan te kunnen met een markt van 500 miljoen inwoners, het zou bijna zelfmoord zijn, dit te doen,’ aldus de EU-adviseur tijdens een inleiding die werd gehouden op de grote Internationale Beurs Fihav 2014, die tussen 2 en 8 november werd gehouden en waar 60 landen vertegenwoordigd waren. Vooral Italië en Brazilië (met 53 bedrijven) waren prominent aanwezig op deze beurs.

Bron
* 14ymedio, digitale nieuwskrant in Cuba

Nieuwe EU-baas in Havana wil dialoog

De nieuwe ambassadeur van de Europese Unie in Havana, Herman Portocarero, zegt dat er ‘sinds de jaren negentig veranderingen zijn opgetreden in Cuba.’ De voormalige Belgisch ambassadeur zei te hopen dat de dialoog tussen de 27 landen van de EU en Havana de komende jaren ‘soepeler’ zal zijn, wetende dat het laatste woord hierover aan de regeringen is, aldus Portocarero.

Portocarero en zijn echtgenote

Portocarero is werkzaam bij de nieuwe dienst voor buitenlandse actie van  de EU, die geleid wordt door Eurocommissaris  Ashton. Hij sprak – achter gesloten deuren – met een delegatie van het Europees Parlement. Na afloop zei hij dat uitgaande van de huidige Common Position van de EU de mogelijkheid bestaat om via onderhandelingen tot een akkoord te komen onder voorwaarden. De opheffing van de Common Positon is, aldus Portocarero, een politieke beslissing die de staten aangaat. Hij voegde er op persoonlijke titel aan toe dat er zich sinds de jaren negentig in Cuba een verandering heeft afgespeeld. Hij ging verder niet in op de aard van deze verandering.

Mensenrechten en economie
De Common Position van de EU dateert van 1996. De landen van de EU stelden toen vast dat samenwerking met Cuba op economisch terrein mogelijk is wanneer er op het gebied van de democratisering en mensenrechten, evenals de vrijlating van alle politieke gevangenen, vooruitgang wordt geboekt. ‘De landen van de EU zijn van mening dat Cuba zich meer moet openen en de mensenrechten accepteren, maar ik denk ook dat we met Cuba moeten praten en niet over Cuba,’ aldus Portocarero.

Reacties Spanje
Twee Spaanse politici reageerden op de uitspraken van Portocarero. De Euroafgevaardigde van de Partido Popular (PP), Ignacio Salafranca, benadrukte dat de dialoog met Cuba gebaseerd moet zijn op de uitgangspunten van de Common Positon. Zijn socialistische collega María Muñiz (PSOE) benadrukte dat de woorden van de nieuwe ambassadeur aangeven dat er in de wereld sprake is van een evolutie en ook in Cuba op het terrein van de economie. Zij toonde zich voorstander van ‘normalisering van de relaties met Cuba en wees erop dat de EU relaties op het hoogste niveau onderhoudt met landen als Oezbekistan en Georgië waar ‘de situatie van de mensenrechten ernstiger is.’

Schrijver-diplomaat
Herman Portocarero werd in 1952 in Sint-Katelijne-Waver geboren en is behalve Belgisch diplomaat ook schrijver. Zo verscheen van hem Cubaanse nachten Onmiddellijke memoires 1995 – 1999.  Het boek houdt het midden tussen een informatieve en een romaneske publicatie. Of beter waarin documentaire passages en een fictief feuilleton (Cuentos del muerto — te vertalen als Verhalen van de dode) elkaar afwisselen. De Nederlandse criticus Hans Warren noemde het boek destijds ‘een liefdesverklaring aan Cuba’ en verweet de schrijver ‘heel wat minder verheffende toestanden in Cuba te verzwijgen. Zelfs Fidel Castro, de leider die geen oppositie duldt, mag op welwillendheid rekenen,’ aldus Warren in de GPD-pers. Portocarero was tussen 1995 en 1999 ambassadeur in Havana was. Hij was daar ook betrokken bij de film Mi Corazon Venenosa.

Bronnen
* Diario de Cuba en persbureau EFE