Cuba schrapt ‘communisme’ in wetsontwerp grondwet

In het wetsontwerp voor een nieuwe Cubaanse grondwet wordt niet langer gesproken over ‘communisme’. In de nieuwe tekst wordt alleen gesproken over ‘socialisme’ en wordt de doelstelling ‘vooruitgang in de richting van een communistische samenleving’ uit de huidige grondwet van 1976 geschrapt. Strikt formeel neemt het regime hiermee afscheid van het communisme. Ook wordt in het kader van de gecontroleerde liberalisering van het economisch model de erkenning van privé-eigendom in de nieuwe grondwet opgenomen. Zaterdag, zondag en maandag kwam het Cubaans parlement bijeen om nieuwe ontwerpteksten te bediscussiëren. Uiteindelijk werden alle teksten unaniem goedgekeurd. Later spreekt de Cubaanse bevolking zich uit via een volksraaadpleging.

diaz-canel-raul-castro.18072018

Miguel Díaz-Canel en Raúl Castro, president en voormalig president van Cuba, afgelopen woensdag in Havana. Op de voorgrond vice-voorzitter van de Ministerraad, Ramiro Valdés.

In de huidige Grondwet van 1976, gebaseerd naar beeld en gelijkenis van het voormalig socialistische blok, wordt in artikel 5 nog als doelstelling ‘de vooruitgang in de richting van een communistische samenleving’ vermeld. Met de huidige grondwetsherziening verdwijnt dat concept. Het is een verandering van grote historische betekenis, die de overheid presenteert als slechts een aanpassing van de taal aan de nieuwe fase van de revolutionaire continuïteit. ‘Het betekent niet dat we afstand doen van onze ideeën, maar eerder dat we in onze visie streven naar een socialistisch, soeverein, onafhankelijk, welvarend en duurzaam land,’ zegt de voorzitter van de Nationale Vergadering, Esteban Lazo, op vrijdag. Ideologisch zal Cuba zich dan losmaken van het communistisch gedachtengoed in de grondwet, maar anderzijds blijft de Cubaanse Communistische Partij het hoogste bestuursorgaan van het land. Volgens de partijkrant Granma bevestigt het ontwerp grondwet ‘het socialistische karakter van de revolutie en de leidende rol van de partij’ en de ‘onherroepelijkheid van het politieke en economische model’.

Homohuwelijk
Het ontwerp van de nieuwe Cubaanse grondwet opent de deur om het homohuwelijk op het eiland te legaliseren. Volgens Homero Acosta, secretaris van de Staatsraad, definieert artikel 68 het huwelijk als een verbond ‘tussen twee personen (…) en zegt niet van welk geslacht’. De huidige grondwet van 1976 erkent alleen een huwelijk tussen man en vrouw. De legalisatie van het homohuwelijk is een steeds dringender eis van de LGBTI-gemeenschap in Cuba. Mariela Castro, dochter van Raúl Castro en directeur van het Centro Nacional de Educación CENESEX, is daarvan de vaandeldrager. Evangelische groepen hebben de afgelopen dagen op het eiland gedemonstreerd tegen de mogelijke legalisatie van het homohuwelijk.

karl-marx-Fidel

Tijdperk Fidel Castro en Karl Marx is deel van de historie

Markt en kapitaal
In 2011 begon de Cubaanse regering met de actualisering van het economisch model en de afzwakking van de communistische leer. Tijdens het zesde partijcongres werden ook de Richtlijnen van de Economische en Sociale Politiek geformuleerd. In 313 hoofdstukken kreeg de wens van Raúl Castro vorm tot veranderingen die moesten leiden tot dynamisering van de zwakke Cubaanse economie door meer ruimte te bieden aan zelfstandig ondernemerschap en het land open te stellen voor buitenlandse investeringen. Dit Raulisme betekende een verschuiving naar meer pragmatisme ten opzichte van de lijn die Fidel Castro decennialang had opgelegd met een grote terughoudendheid tot de de markt en het vastklampen aan marxistisch-leninistische concepten tot hij zich in 2006 wegens ziekte terugtrok.

Continuiteit
Cuba gaat het post-Castrotijdperk in onder het motto ‘continuïteit’, geleid door president Miguel Díaz-Canel (58 jaar), geboren na de revolutie van 1959 aan wie Raúl Castro (87) in april zijn functie als voorzitter van de Staatsraad overdroeg na hem jarenlang als trouwe opvolger op deze rol te hebben voorbereid. Díaz-Canel stelde een Raad van Ministers samen met veel getrouwen van zijn voorganger. De Nationale Assemblee keurde dit nieuwe kabinet zaterdag jl. goed; 20 van de 34 ministers vervulden deze functie ook al onder Raúl Castro. Deze blijft tot 2021 secretaris-generaal van de Cubaanse Communistische Partij, de hoogste autoriteit op het eiland.

minister-alejandro-gil-fernandez-juli2018

Minister Alejandro Gil

Nieuwe ministers
De belangrijkste nieuwe ontwikkeling rond het kabinet is de benoeming van een andere minister van Financiën, Alejandro Gil, die tot nu toe viceminister was. Sinds Raúl Castro in 2008 het roer overnam, is deze begonnen met een sobere aanpassing van het socialistisch systeem aan de markt en het aantrekken van buitenlandse investeringen. Díaz-Canel zal deze tendensen moeten versnellen en proberen een einde te maken aan de eeuwigdurende tekorten en groeipercentages die bijna nihil zijn. Gil wordt verantwoordelijk voor de gecompliceerde cocktail van enerzijds staatsbemoeiing en anderzijds economische liberalisering. Gil behoort tot de nieuwe generatie van Cubaanse bureaucraten en vervangt Ricardo Cabrisas (81), die een van de vier vicevoorzitters van de Raad van Ministers wordt. Ramiro Valdés (86) is een andere vicevoorzitter die ook tot de historische leiders behoort. Díaz-Canel stond bekend als een technocraat met een open-mind. Sinds twee jaar is zijn benadering rigoureus en conservatief en benadrukt hij dat zijn doelstelling niets anders is dan ‘continuïteit’, vandaag de dag het toverwoord voor de status quo in Cuba.

grondwet-2018-unaniem-aangenomen-22072018

De voorstellen tot wijziging van de grondwet werden unaniem aangenomen.

Unaniem
In zijn team zullen zwaargewichten zoals de bondskanselier en meesterbrein van de betrekkingen met de Verenigde Staten, Bruno Rodríguez (60), Leopoldo Cintra (77), afkomstig uit de inner circle van Raúl Castro en Minister van de Strijdkrachten, viceadmiraal Julio César Gandarilla (75) verantwoordelijk voor het machtige Ministerie van Binnenlandse Zaken, aan zijn zijde staan. Handel en Buitenlandse Investeringen en Toerisme, twee portefeuilles die van bijzonder belang zijn omdat Cuba dringend kapitaal moet aantrekken, blijven in handen van Rodrigo Malmierca en Manuel Marrero. De gemiddelde leeftijd van dit kabinet is 60 jaar. Het bestaat uit 26 mannen en acht vrouwen.

Bron
* El Pais, 21 juli 2018

Linken

* Persbureau Reuters, 21 juli 2018: Cuba Aims to Build Socialism, Not Communism, in Draft Constitution
* Carmen Sesin, NBC Nieuws, 23 juli 2018: With significant constitutional changes, Cuba’s leaders aim for their system’s survival
* Website 14ymedio:
 Reform the Essence of the Constitution, Not the Letter. Boris González, lid van de oppositiegroep MUAD, bekritiseert het gebrek aan een publiek debat in Cuba over de hervorming van de grondwet. Het gaat er, aldus González, niet om de letter van de wet te wijzigen maar vooral de essentie van de grondwet te veranderen.

Raúl Castro weg, wie volgen?

In april treedt Raúl Castro (86) terug als president van de Staatsraad en de Raad van Ministers. Over de politieke toekomst van nog drie andere historische leiders, de commandanten José Ramón Machado Ventura (87), Ramiro Valdés Menéndez (85) en Guillermo García Frías (90), wordt gespeculeerd. Alle drie kregen op 24 februari jl. uit handen van president Raúl Castro de onderscheiding Held van de Arbeid opgespeld in het pas gerestaureerde Capitool. Hun vertrek uit de Staatsraad / Consejo de Estado, het uitvoerend orgaan van de wetgevende macht, de Nationale Assemblee Poder Popular, lijkt nabij.

ventura-87-jose-ramon-machado-ventura

José Ramón Machado Ventura (87), de huidige vicepresident en tweede secretaris van de Communistische Partij van Cuba, krijgt de onderscheiding Held van de Arbeid opgespeld.

Op de website Cubanet schreef de voormalig politieke gevangene en advocaat René Gómez Manzano dat ‘Raúl Castro zijn toppositie als regeringsleider niet alleen wil verlaten, maar samen met drie oude bondgenoten. Anders zou deze plechtige ceremonie weinig zin hebben. In de communistische liturgie is de toekenning van medailles meestal de proloog naar demotie en pensionering.’ Machado wordt beschouwd als een vooraanstaand en invloedrijk figuur. Hij was eerder vicevoorzitter van de Staatsraad (2008-2013) en blijft tweede secretaris van de Cubaanse Communistische Partij (PCC), steeds de nummer 2 naast Castro. Machado en Valdés blijven lid van het Politbureau van de PCC. Valdés (85) was jarenlang Minister van Binnenlandse Zaken, belast met de binnenlandse en nationale veiligheid en Cuba’s inlichtingendiensten. García (90) is lid van de Staatsraad en van het centraal comité van de PCC. Machado en Valdés worden verondersteld deel uit te maken van een conservatieve factie binnen de regering, die met argwaan kijkt naar de hervormingen die Castro op gang bracht nadat hij zijn zieke broer Fidel in 2006 verving. Vooral de verbeterde betrekkingen met Amerika stoorden deze fractie. Hun vertrek zou kunnen helpen om de weg vrij te maken voor Castro’s opvolger met een hervormingsgezinde agenda om de ernstige problemen van het eiland op te lossen: een economie die is vastgelopen door de crisis in Venezuela, het systeem van de dubbele munt, een verouderde bevolking, weinig buitenlandse investeringen, gespannen betrekkingen met Washington en een jongere generaties die meer verandering willen.

comandante-raul-guillermo-frias-ramiro-valdes

De Cubaanse leider Raúl Castro, rechts, omhelst de commandanten Guillermo García Frías, midden, en Ramiro Valdés Menéndez, links , tijdens een manifestatie in 2012. Machado, Valdés en García namen allen deel aan de eerste fase van de revolutie van Fidel Castro en hebben in de afgelopen 60 jaar een reeks topfuncties bekleed en net als Raúl Castro zijn ze ouder dan 85 jaar.

‘De hele historische generatie is dan met pensioen. Dat was de bedoeling. En dat is gezond en belangrijk. Laat een nieuwe generatie jonge mensen op de proppen komen,’ zegt iemand die dicht bij de Cubaanse regering staat en die liever anoniem wil blijven. ‘Wie ook de opvolger van Raúl wordt, er is veel hoop’.

Generatiewisseling
In de afgelopen jaren heeft Raúl Castro publiekelijk gepleit voor een generatiewisseling aan de top, ondermeer om de continuïteit van het communistisch systeem te waarborgen. In 2013 kondigde Castro aan dat hij in 2018, aan het einde van zijn tweede ambtstermijn van vijf jaar, met pensioen zou gaan als voorzitter van de Staatsraad. Machado werd vervolgens als eerste vicepresident van de Staatsraad vervangen door Miguel Díaz-Canel. Deze ex-ingenieur is 57 jaar oud, heeft een lange staat van dienst in de partij en bij de overheid en geldt als opvolger van Raúl.

Leeftijden
Tijdens het partijcongres in 2017 stelde Raúl Castro ook een maximum leeftijd vast van 70 en werden maximaal twee termijnen vastgesteld voor de leden van het Centraal Comité van de partij. Deze veranderingen zouden deel uitmaken van veranderingen in de Cubaanse grondwet, maar die hervorming vond tot nu toe niet plaats. De maximumleeftijd zal niet gelden voor de Nationale Assemblee. Twee historische kandidaten Machado en Valdes zijn al verzekerd van een zetel in de nieuwe wetgevende vergadering c.q. parlement. Ook als Raúl Castro zijn belofte nakomt en in april het voorzitterschap van de Staatsraad neerlegt, kan hij ‘als gewone volksvertegenwoordiger’ doorgaan.

logo-pccPartij
Op 18 maart komt het Centraal Comité van de partij bijeen. Volgens de partijkrant Granma, is de agenda gericht op ’verdieping…….de strategische projectie voor de komende jaren’. Tijdens deze vergadering zal naar verwachting Machado als tweede secretaris worden vervangen door Diaz-Canel. Verwacht wordt dat Raúl Castro partijvoorzitter blijft tot 2021 wanneer het volgende partijcongres wordt gehouden. Volgens William LeoGrande, een Amerikaanse universitaire docent en Cubakenner, zullen verregaande verandering beperkt blijven tot de regering. De partij zal worden ontzien omdat deze door Raúl Castro de stabiliserende factor in de transitie moet zijn. ‘Het zal mij verbazen als zij (Valdés and Machado) worden vervangen in het Politburo van de partij. Raúl laat de wisseling van de generaties juist soepel verlopen door enkele senioren op hun plek te handhaven en jongere mensen aan te moedigen zodat het leiderschap uit deze twee elementen kan bestaan,’ zegt LeoGrande.

Buitenwacht
Het vertrek van de oude garde kan ook worden uitgelegd als een signaal naar de buitenwereld. De Amerikaanse Minister van Buitenlandse Zaken, Rex Tillerson, suggereerde in februari dat de toekomstige bilaterale relaties tussen de VS en Cuba – op dit moment in slecht weer vanwege de vermeende aanvallen op de gezondheid van Amerikaanse diplomaten in Havana – zullen afhangen van wat er gebeurt met het leiderschap in transitie. ‘Cuba heeft de kans om bij haar transitie na tientallen jaren van een Castro-regime, een nieuwe richting in te slaan,’ aldus Tillerson. ‘De toekomst van onze relatie ligt in handen van Cuba en de VS zullen doorgaan met de steun aan het Cubaanse volk in haar strijd voor vrijheid.’

logo-campagne-mas-castrismo
‘Waarom nog meer castrisme?’

Kritiek en debat
Dissidenten zijn een campagne begonnen Más castrismo para qué / Waarom nog meer castrisme? om de ‘verkiezingsfarce’ te kritiseren. Zij wijzen op de machtspositie van de familie Castro en met name op de rol van Raúl’s zoon, kolonel Alejandro Castro Espín die de machtige Nationale Defensie Commissie leidt. Hij is geen kandidaat voor de Nationale Assemblee en kan onder de huidige wetgeving geen president worden. Ook Cubanen die geen dissident zijn, stellen het huidige kiesstelsel ter discussie en zetten vraagtekens bij de rol van de Kandidatencommissie, benoemd door de regering, die de kandidaten selecteert voor de verkiezing van de Nationale Assemblee. De officiële website Cubadebate organiseerde een on-line-discussie met de volgende vragen: ‘Zou een scheiding der machten nuttig zijn voor het land? Waarom zijn de Kandidatencommissie en de Kiescommissie niet onafhankelijk en niet langer onderdeel van de Nationale Assemblee? Waarom zijn er bij het selectieproces voor de kandidaten van de Nationale Assemblee kandidaten die niet zijn gekozen (maar voorgedragen, redactie) door de kiezers aan de basis? Waarom moeten we kandidaten handhaven die een grote staat van dienst hebben, maar de 80 ruim zijn gepasseerd?’

Bron
* Miami Herald, Nora Gámez Torres, 2 maart 2018

Link
* YouTube, Campagne Más castrismo para qué, 2 minuten

Yoani Sánchez: hoe de sociale media gegijzeld werden

Meer dan vijf jaar geleden waren het de sociale media die de Arabische Lente stimuleerden. De duizenden screens van mobiele telefoons verlichtten de gezichten van de jeugdige activisten uit diverse landen. Twitter werd beschouwd als de weg naar de vrijheid, maar kort daarna leerden ook de onderdrukkers in 140 woorden te publiceren, aldus de redacteur van de website 14ymedio en blogger Yoani Sánchez

internet-meisje-achter-schermMet aanvankelijk wat achterdocht, en later met meer opportunisme, ontdekten ook de populisten dat internet de ruimte biedt hun beloften te verspreiden en aanhangers te winnen. Zij gebruiken de enorme loudspeaker van de virtuele wereld om de snaren van hun demagogie te beroeren en bereiken zo duizenden internetgebruikers.
De gereedschappen die stem gaven aan de burgers, zijn veranderd in een kanaal om  hun eigen discussies te lanceren. Zij hebben ervaren dat in deze tijden van de post-waarheid, een tweet die tot misselijk maken toe wordt herhaald, effectiever is dan billboards langs de kant van de weg of betalen voor advertentieruimte.

Tegenaanval
Totalitaire regimes zijn het tegenoffensief gestart op het web. Het kostte hen even tijd voor zij zich realiseerden dat zij dezelfde netwerken kunnen gebruiken als hun opponenten, maar nu werkt de informatiepolitie tegen de critici op volle toeren. En dat doen zij met dezelfde methodische precisie waarmee zij jarenlang dissidenten schaduwden en de civil-society in hun landen controleerden. Van het hacken van digitale sites tot het maken van valse gebruikersprofielen, proberen antidemocratische regeringen alles om een framewerk van goedgezinde opvattingen over hun leiderschap, te verspreiden. Zij gokken op de onverantwoorde naïviteit waarmee in de cyberspace content vaak wordt gedeeld, een factor die in hun voordeel werkt.

twitter-erdogan-censorshipErdogans gedaanteverwisseling
De Turkse president Erdogan heeft op dit gebied een gedaanteverwisseling ondergaan. Tijdens de protesten van 2013 was hij eerste minister en wilde wetten maken om het gebruik van Facebook en Twitter in te perken. Hij omschreef het netwerk met de kleine blauwe vogel als ‘een permanente bron van problemen’ en ‘een bedreiging van de samenleving.’  Maar tijdens de couppoging vorig jaar in Turkije, vertrouwde Erdogan op deze middelen om de mensen op te roepen naar de pleinen te gaan en vertelde hij over zijn persoonlijke situatie. Sinds dat moment wijdt hij zich aan de vergroting van zijn macht door tweets en bevestigt daarmee de dictatoriale drift van zijn regime. In maart moest de leiding van Twitter erkennen dat enkelen van hun accounts, sommigen verbonden met instituten, organisaties en bekende persoonlijkheden gehackt waren en vol liepen met steunbetuigingen aan Erdogan. De sultan maakte zijn cybergasten duidelijk dat er, ook op internet, niet met hem gespot mocht worden.

twitter-hugo-maduroNieuw front
In Latijns Amerika zijn er diverse voorbeelden hoe autoritaire leiders door middel van nieuwe technologieën, dit proces van toe-eigening van sociale media in de praktijk brengen. Nicolás Maduro heeft via Twitter een van de vele fronten geopend van de strijd waardoor hij aan de macht wil blijven en de volksopstanden kan bedwingen die sinds begin april plaatsvinden. Venezolanen hebben niet alleen te maken met economische instabiliteit en het geweld door de politie, maar voor velen is internet vijandig territorium geworden waar de aanhangers van Chávez schreeuwen en straffeloos hun bedreigingen uiten. Zij verstoren bijeenkomsten, veranderen slachtoffers in daders en plakken hun eigen etiketten als zij stompen uitdelen. Het presidentieel paleis Miraflores reageert op de beelden van de Bolivariaanse Nationale Garde met hoaxes (nepmails) over een vermeende internationale samenzwering om het chavisme te vernietigen. En de sociale netwerken hebben zich tegen de openbare aanklager Luisa Ortega Díaz gekeerd, die door Maduro’s aanhangers als een gek werd neergezet. Met zoveel pogingen om trends te manipuleren en bedrieglijke slogans op het web, is het officiële Venezuela zelf met de vingers tussen de deur geraakt. Kortgeleden werden 180 Twitteraccounts die enkel de slagzinnen van het regiem nakwaakten, opgeheven. Er kunnen anderen volgen die even sterk verbonden zijn aan instituten of media van de staat. De Venezolaanse Minister van Communicatie, Ernesto Villegas, noemde de opheffing van deze Twitter-accounts een daad van ‘etnische zuivering’ en Maduro bedreigde de administrateurs van deze microblogs met een stevig citaat vol gedateerd triomfalisme: ’Als zij 1.000 accounts sluiten, zullen wij er 1.000 meer openen.’ De opvolger van Chávez onthulde daarmee ook welke internetstrategie zijn regime in recente jaren heeft gevolgd namelijk volgers inzetten die verwarren, liegen en vooral verdraaien wat er in het land werkelijk gebeurt. Een nabije bondgenoot heeft hen deze strategie onderwezen.

ramiro-valdes-y-hugo-chavez

Vice-president Ramiro Valdez (links) en Hugo Chávez

Het wilde veulen
In Cuba hebben de soldaten in de cyberspace een lange ervaring in het omverschieten van de reputaties van digitale opponenten, het blokkeren van kritische sites en vooral ruimte bieden aan de activiteiten van trolls, die volop reageren op berichten die hun ergernis opwekken. Maar het belangrijkste is het beperken van de toegang tot internet aan hun meest betrouwbare volgelingen en de prijzen voor de meerderheid extreem hoog te houden. ‘We moeten het wilde veulen van de nieuwe technologieën temmen,’ zei vice-president Ramiro Valdés, een van de historische commandanten van de Revolutie, toen de eerste onafhankelijke blogs verschenen en Twitteraccounts opdoken die door politieke opposanten waren gemaakt. Sindsdien is er veel water door de Rijn gestroomd en heeft het regime pogingen gedaan om ruimte op cyberspace terug te winnen, met dezelfde intensiteit waarop ze tijdens internationale fora het hoogste woord voert. Doel is de ruime terug te veroveren die men verloor toen men vol wantrouwen reageerde op de komst en het gebruik van nieuwe technologieën. Doel is de dissidente stemmen tot stilzwijgen te brengen.

TweetYoani2oversatanizarsocialemedia

Twitteraar Yoani Sánchez geeft een voorbeeld van de wijze waarop officieel Cuba de sociale media probeert te demoniseren: het Vrijheidsbeeld met het mobieltje in de vuist.

Rumoer
Zelfs in democratieën die al lang bestaan, worden technologieën gekaapt om instituten dodelijke slagen toe te brengen. In het Witte Huis brengt een man zijn land en de wereld op de rand van de afgrond met elke tweet die hij verzendt. Elke avond wanneer Donald Trump naar bed gaat zonder een tweet gepubliceerd te hebben, slaken miljoenen mensen een zucht van verlichting. Hij heeft in de 140 letters een parallelle weg gevonden om te regeren, één zonder beperkingen. Dit is niet de tijd van dat bevrijdend netwerk dat dissidenten met elkaar verbindt en dient als de infrastructuur voor de rebellie van de burgers. We leven in een tijd waarin populisten en autoritaire leiders leerden dat nieuwe technologieën kunnen veranderen in instrumenten van controle.

Bron
* Deze tekst van Yoani Sánchez verscheen op 24 juni 2017 in de Spaanse krant El País.

Cuba zwijgt over link met Panama Papers

De Cubaanse regering fungeerde als tussenpersoon bij het ontwerp en de productie van Venezolaanse paspoorten en identiteitskaarten in Duitsland. Ze kreeg daarvoor een vergoeding van 64 miljoen dollar, die gestort werd op een Panamese bankrekening. Volgens informatie afkomstig uit de Panama Papers houdt de Cubaanse regering al 5 jaar lang toezicht op de productie van paspoorten voor Venezuela en heeft daar ook financieel voordeel bij. De paspoorten worden in Duitsland geproduceerd en de deal wordt afgehandeld door een offshore bedrijf aanbevolen door het Panamese advocatenkantoor Mossack Fonseca. De staatsmedia zwijgen echter over de Cubaanse link met de Panama Papers. De goed bezochte officiële website Cubadebate (100 duizend bezoekers per dag) meldt wel de banden van de Peruaanse schrijver Vargas Llosa en die van president Macri van Argentinië met Mossack Fonseca. Beiden zijn in de ogen van Havana vijanden van de revolutie.

Mvd6760230Uit de informatie van de Panama Papers blijkt dat de betrokkenheid van de Cubaanse regering bestaat uit financiële transacties waarbij minstens vier landen betrokken zijn. Het team van Raúl Castro controleert het systeem van elektronische paspoorten en identiteitskaarten voor Venezuela. Cuba leverde sinds 2005 tegen betaling ook de relevante technologie aan de regering van Hugo Chávez om het systeem van persoonsregistratie in het land te vernieuwen. Daarvoor werd Francisco Pardo Mesones ingeschakeld, de voormalige directeur van de Centrale Reserve Bank van Peru, die transfers en contracten regelde via belastingparadijzen, aldus de Panama Papers. De afspraken werden gemaakt op het kantoor van Mossack Fonseca in Panama Stad en Mesones richtte een apart bedrijf op, Billingsley Global Corp, dat ook in Panama werd ingeschreven. Daarna volgden in 2006 de eerste overboekingen naar Havana. Pardo Mesones verzekerde zich van steun o.a. met een aanbevelingsbrief van Pedro Pablo Kuczysnki, toen de tweede man van de regering van Alejandro Toledo en kandidaat voor het presidentschap van Peru. Op deze manier werden contracten getekend tussen Cuba, Venezuela en de Billingsley Global Corp voor een bedrag van € 40 miljoen voor Duitsland (waar de paspoorten werden ontworpen) en € 24 miljoen in Panama. De technologie en de software voor de elektronische identiteitskaarten en Venezolaanse paspoorten werd door de Cubanen afgeschermd via Albert Ingeniería y Sistemas en loopt via de Cubaanse partner van het driemanschap, namelijk de Banco Financiero Internacional SA in de Republiek Cuba (BFI), volgens de geopenbaarde documenten.

ramirovaldezbijpresentatieboek10092010-ramirito

Links: vicepresident Ramiro Váldez (2010)

Order Cubaanse vicepresident
Al in 2011 onthulde de Venezolaanse krant El Nacional hoe de Cubaanse geheim dienst toegang had tot de Venezolaanse systeem van persoonsregistratie (deze weblog berichtte daar op 28 juli 2016 over). Cuba kon, volgens El Nacional, informatie uit de persoonsregistratie laten verdwijnen en zelfs de afgifte van Venezolaanse identiteitspapieren in andere landen tegenhouden. Anthony Daquin, ex-adviseur van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Justitie onder president Chávez zei toen ‘dat iedereen die zich verzette tegen deze inmenging vanuit Cuba bedreigd werd’. Ook medewerkers van de Venezolaanse migratiedienst die vragen stelden over samenwerking met Cuba, werden bedreigd en de vragen bleven onbeantwoord. De voormalige adviseur zegt dat het Cubaans bedrijf Albet Ingeniería y Sistemas (het bedrijf dat de software leverde) toen werd geleid door de plaatsvervangende voorzitter van de Raad van Ministers in Cuba, Ramiro Valdés die ‘de eerste instructies verstrekte over de operatie en hoe er gemanipuleerd moest worden.’

panama-contract-duitse-drukkerij-venezueal-cuba-billington

Contract gesloten  tussen de Bundes Druckerei en Cuba, Venezuela en Billingsley Global Corp

Media zwijgen
De Cubaanse media zwijgen volledig over de Cuba-connectie in de Panama Papers. Claudia, woonachtig in Cuba, laat weten dat ‘hierover in de Cubaanse media geen letter wordt geschreven. Zij (de redacties van de website Cubadebate en de partijkrant Granma) zouden wel gek zijn om dat te publiceren’. Cubadebate een regimegezinde website met dagelijks 100.000 bezoekers, publiceerde een uitvoerig artikel over de Panama Papers, met de ironische kop ‘Wat de kranten meldden én verborgen houden over de Panama Papers’ en vervolgens volgt een artikel over de betrokkenheid van de nieuwe Argentijns president Macri en de Peruaanse schrijver Vargas Llosa bij de activiteiten van het advocatenkantoor Mossack Fonseca in Panama. Bij de partijkrant Granma en het blad van de Cubaanse jeugdbeweging Juventud Rebelde is het niet veel anders. Wel informatie over de Panama Papers, maar geen letter over de betrokkenheid van Cuba zelf. Het Cubaanse televisiejournaal wijdde in de avonduitzending 1 minuut aan de Panama Papers. Zo jongleert de Cubaanse pers zodat de betrokkenheid van Cubaanse officials met de Panama Papers verborgen blijft. Daar zorgt het Departement voor Revolutionaire Oriëntatie / Departamento de Orientación Revolucionaria (DOR), dat de landelijke en provinciale kranten en andere media richtlijnen oplegt, wel voor.

Bronnen
* El Mundo (Yenisbel Momblan Lugo), 7 april 2016
* Blog Armando Info – Venezuela
* Deze Cubaweblog van 28 juli 2011: Geheim contract Cubaans bedrijf dat identiteitsgegevens van Venezolanen controleert.
Idl-Reporteros in Peru

Link
* Cubadebate, 6 april 2016: Wat de Panama Papers onthullen én wat ze geheim houden

Nationale feestdag: routine en geschiedenis

‘Zaterdag jl. zagen velen van ons met tegenzin een nieuwe viering van de 26e Juli.’ Dat schrijft Yoani Sánchez in de dissidente digitale nieuwskrant 14ymedio. Hierna volgt de tekst van het volledige bericht over de teloorgang van de 26e Juliviering. Hoe kan dat ook anders met een spreker als Ramiro Valdés!

logo26juli2014De strikte voorschriften maakten dat de herdenking van de 61ste verjaardag van de aanvallen op de kazernes van Moncada in Santiago de Cuba en de Carlos Manuel de Céspedeskazerne in Bayamo, dit jaar wat bescheidener herdacht zouden worden. De nationale manifestaties vinden in kroonjaren plaats in grote steden als Santiago de Cuba en Havana. De keus voor de pas gevormde provincie Artemisa als huidige locatie voor deze herdenking, komt tegemoet aan deze liturgie. Bovendien speelt zich op het grondgebied van deze provincie het experiment van het megaproject Mariel af, dat gepaard gaat met het stroomlijnen van de bestuurlijke functies en praktijken in de provincie.

Flatgebouw in de provincie Artemisa in  de kleuren van de 26e Julibeweging

Flatgebouw in de provincie Artemisa in de kleuren van de 26e Julibeweging

In de periode dat Fidel Castro in staat was vier tot zes uur voor de microfoon te staan, werden deze manifestaties vooral gezien als het moment waarop resultaten werden gemeld en er nieuws werd gebracht. In 1989 waarschuwde hij in een van zijn lange toespraken voor de val van de Sovjet-Unie. De laatste grote verrassing die tijdens een viering van de 26ste Juli werd gepresenteerd was die in 1993 toen de Comandante en Jefe de dolarisatie van de Cubaanse economie aankondigde. Van toen af aan, en in het bijzonder na 2007 toen Raúl Castro hem opvolgde, deed deze nog maar weinig beloften en delegeerde al enkele malen het uitspreken van de belangrijke redes aan de tweede secretaris van de partij, Jose Ramón Machado Ventura (83).

Enthousiasme
Deze keer was het de beurt aan Ramiro Valdés, die behalve afkomstig uit Artemisa, lid is van het Politburo, vicevoorzitter van de Staatsraad en de Raad van Ministers, Held van de Republiek Cuba en de enige nog levende deelnemer aan de de expeditie van de Granma en de landing in 1956. Valdés deelt belangrijke taken en activiteiten in de partij en de regering samen met Raúl Castro. Alleen al de naam van de belangrijkste spreker maakt dat ‘el 26’ nauwelijks sporen achterliet. In de hoofdstad Havana ontbraken de volksfeesten, herdenkingen in wijken en zelfs de typische caldosa* ontbrak. De routine en voorspelbaarheid hebben elk enthousiasme rond het feest van de 26ste Juli vervaagd.

Ramiro Valdés waarschuwde voor het gebruik van nieuwe technologieën als materiaal om de interne subversie op het eiland’ te versterken. Hij riep op ‘de eenheid’ van het land te handhaven want de strijd om de revolutie ‘is niet geëindigd’

Ramiro Valdés waarschuwde voor het gebruik van nieuwe technologieën als materiaal om ‘de interne subversie op het eiland’ te versterken. Hij riep op ‘de eenheid’ van het land te handhaven want de strijd om de revolutie ‘is niet geëindigd’

Verleden
Ramiro Valdés (82) sprak de rede uit –  een zwak verhaal – gebaseerd op het verleden. Hij herhaalde de uitspraken over de problemen uit het verleden, die  nooit meer terugkeren en benadrukte dat ‘in zijn woordenboek het woord nederlaag is geschrapt.’ Het ontbrak in de speech van Valdés aan verrassende aspecten en charmante elementen, het was een aaneenrijging van leuzen zonder enige nieuws, onthulling of kritiek. De man die ooit opriep ‘het wilde veulen van de nieuwe technologieën’ te willen temmen, hield nu een nieuwe tirade en benadrukte dat ‘zij nieuwe technologieën gebruiken als een element van subversie.’

logo26juli2014Geen vrije dag
Aan het slot van de plechtigheid toen de presentator van het nationale televisiekanaal aankondigde dat de camera’s en microfoons zouden terugkeren naar de studio’s in de hoofdstad, gingen de meeste aanwezigen onmiddellijk terug naar hun provincies terwijl de rest van de burgers, televisiekijkers of niet, zich beklaagden over het feit van de viering van de dag van de nationale rebellie op zaterdag viel en men er dus geen vrije dag aan overhield.

Bron
* 14ymedio: de eerste digitale en onafhankelijke krant van Cuba
* De volledige tekst die Ramiro Valdés zaterdag uitsprak: Trabajadores, 27 juli 2014 (Spaanstalig)  Nederlandse teksten zijn helaas niet beschikbaar; zelfs de meest Castro-vriendelijke website Cubanismo in Vlaanderen laat het afweten als het gaat om deze belangrijke nationale feestdag van de Revolutie en heeft tot nu toe niets te melden.

Noten
* Ramiro Valdés beweerde in februari 2007 dat ‘het wilde veulen (potro salvaje)’ van de nieuwe technologieën getemd moest worden en de ‘communicatie in dienst moet staan van de vrede en ontwikkeling’ waarna een scherpe aanval volgde op ‘de hegemonistische bedoelingen van de VS op dit nieuwe slagveld.’
caldosa-celebraciones-cdr* Caldosa (ook wel ajiaco Cubano genoemd) is een soort maaltijdsoep bestaande uit groente en vlees die ter gelegenheid van buurtfeesten door de wijkcomité’s CDR worden bereid. Zie verder:  Youtube met een loflied op de caldosa, een opname uit 1979 van het lied La caldosa de Quique y Marina, uitgevoerd door El jiguero de Cienfuegos. En Spaanstalige informatie over Caldosa in een provinciale krant in Cienfuegos

Wat gebeurde er zondag tijdens de Nationale Assemblee?

Yoani Sánchez constateerde met haar verfijnd gevoel voor ironie dat de keuze van een vicepresident jonger dan 80 jaar, blijkbaar al een signaal van vernieuwing is en nieuwswaarde heeft. Publicist Haroldo Dilla Alfonso gelooft dat er op 24 februari meer aan de hand was. Díaz-Canel kan de persoon zijn die Cuba naar een meer open politiek systeem kan leiden. Dilla Alfonso publiceerde onderstaande  tekst vandaag op de website Cubaencuentro.

Díaz-CanelCanel zou ideologisch correct zijn en gevoel voor humor hebben. Ook is hij toegankelijk en beminnelijk, aldus een journalist in Miami die tussen 1991 en 1993 met hem verkeerde in de communistische jeugdbeweging UJC van Cuba.

Díaz-Canel zou ideologisch correct zijn en gevoel voor humor hebben. Ook is hij toegankelijk en beminnelijk, aldus een journalist in Miami die tussen 1991 en 1993 met hem verkeerde in de communistische jeugdbeweging UJC van Cuba.

De Nationale Assemblee is een plek zonder emotie. Vooral omdat Cuba een land is dat wordt geregeerd door decreten, zodat de wetgevende taak wordt uitgevoerd door de bureaucratie. In de korte zittingen van de Assemblee stemt iedereen gelijk, wordt gedebatteerd in commissievergaderingen over punten en komma’s alsof het om zaken op leven en dood gaat. Er is een zitting die daar een uitzondering op maakt omdat eenmaal in de 5 jaar de Staatsraad wordt samengesteld. Want wie een zetel in de Staatsraad verovert en vooral in de leiding ervan, verzekert zich van een plek ergens in de verleidelijke omgeving van de politieke elite. En wanneer deze persoon ook nog eens functies uitoefent in het Politburo van de Cubaanse Communistische Partij (PCC) en de leiding van de Ministerraad, kan hij er zeker van zijn toegetreden te zijn tot de inner circle van de besluitvormers. Zoals de Fransen zeggen, de crème de la crème.

Puinhoop
Al vele jaren is die inner circle in Cuba onveranderd gebleven en zag men in de partijkrant Granma steeds dezelfde gezichten: heren die vergrijsden en vijftigers die wat dikker werden. Maar sinds de jaren negentig was er sprake van een omvangrijke verjongingsoperatie onder leiding van Fidel Castro zelf en werd de elite aangevuld met ongewone jongere aanwinsten. Maar de vernieuwing van de elite werd gekenmerkt door het ontbreken van een systematiek, die elk politiek systeem nodig heeft. Vanaf 2008 nam Raúl Castro formeel de taak over die hij sinds Fidel Castro in 2006 ziek werd, al uitoefende. Toen kwam ook een einde aan de methode van zijn broer die als een grootvader baantjes uitdeelde onder volgelingen alsof het om zijn bezittingen ging. Vanaf toen werd gekozen voor een meer institutionele aanpak en in elk geval formeler dat de Batalla de Ideas*, die tot een puinhoop had geleid. En daarom was het ook te verwachten dat het verkiezingsproces dat zich gisteren afspeelde, meer aandacht zou krijgen dan de voorafgaande verkiezingsronden in dit parlement. In 2008 was het nog de prangende vraag of Fidel Castro daadwerkelijk de ring zou verlaten. Dat deed hij en in zijn plaats kwam een peloton van bijna-tachtigers die vanwege hun vermeende historische kwaliteiten tot deze ereplaats werden verheven.

Historicos weg
Gisteren was het anders; het ging om het laatste mandaat waarbij – minder dan vanwege de behoefte aan verandering dan wel door biologische factoren – de historicos, de gezeten bijna-tachtigjarigen, de macht uitoefenden. Elke gebeurtenis die zich gisteren voordeed, zou dus relevant kunnen zijn voor de opvolging in de toekomst.

Esteban Lazo, nieuwe parlementsvoorzitter

Esteban Lazo, nieuwe parlementsvoorzitter

Nieuwe parlementsvoorzitter
Het eerste bericht dat ons bereikte was de keuze van Esteban Lazo tot nieuwe parlementsvoorzitter. Maar het bericht is niet schokkend omdat Lazo met zijn 69 jaar behoort tot de elite van de Cubaanse leiders sinds de jaren negentig. Hij heeft nooit bijzondere kwaliteiten getoond die hem een superieure politieke toekomst konden bezorgen. Hij is het prototype van een Cubaanse hoge ambtenaar die vanwege zijn Afro-Cubaanse achtergrond onmisbaar is en als bewijs moet dienen van de raciale gelijkheid, hoewel er in werkelijkheid sprake is van een blanke elite. En als voorzitter van het parlement is hij vaak zichtbaar, maar heeft geen macht. Die taak kan relevant zijn of onbeduidend, maar de functie blijft. Dat bewees in de bijna 20 jaar dat hij deze rol vervulde, ook zijn voorganger Alarcón. En het lijkt erop dat onder het actualiseringsbeleid van Raúl Castro de rol van het parlement dat besluiten bevestigt die elders al zijn genomen, dezelfde zal blijven.

Jonger
De gemiddelde leeftijd van de Staatsraad is als gevolg van de verkiezingen van gisteren aanzienlijk gedaald (57 jaar gemiddeld) en enkele ouderen zijn verdwenen. Maar er zijn ook personen in de Staatsraad gebleven die van betekenis zijn, zoals bijvoorbeeld de militaire leiders en de economische leiders die betrokken zijn bij de hervorming. De overigen zijn wellicht deugdzaam, maar vooral boegbeelden zonder beslissingsbevoegdheid.

De gaande en komende man?

De gaande en komende man?

Het voorzitterschap Staatsraad
De eerste grote verandering is de benoeming van Díaz-Canel tot eerste vicepresident. Daar zitten positieve kanten aan. Hij bevrijdt ons van de pruillip van Machado Ventura en het is positief dat in de lijn van de opvolging nu een vijftiger geplaatst is die na de Revolutie van 1959 is geboren en met een politieke scholing en een werkervaring zowel in de provincies als in de hoofdstad. En het is iemand die in staat is veranderingen aan te kondigen en obstakels te overwinnen. Het is ook een man die de Staat kan leiden wanneer Raúl Castro terugtreedt of zich tijdelijk terugtrekt en dat is niet onwaarschijnlijk gezien de leeftijd van de generaal/president.
Nadelige elementen van Díaz-Canel zijn zijn geringe politieke activiteiten – hij heeft minder dan tien jaar inde nationale politiek gefunctioneerd – en zijn zwak ontwikkelde banden met het militair apparaat. Hij meldt zelf drie jaar in militaire dienst te hebben gezeten en een zetel te bezetten in het Defensiecollege. In het Cuba van nu, en ook in de nabije toekomst, is de rol van het militair apparaat cruciaal. Verder wijzen analisten op zijn gebrekkige welsprekendheid. Zeker, hij spreekt in het ritme van een scholier die zojuist een onderscheiding heeft ontvangen en daarvoor de aanwezigen bedankt. Maar ik meen niet dat een toekomstig Cubaanse leider de komende jaren vooral zeer welbespraakt zou moeten zijn. Hij zou slecht kunnen spreken maar het is veel belangrijker of hij de zaak in de hand heeft. De overige vice-voorzitterfuncties zijn toebedeeld aan Machado Ventura, Ramiro Valdes en Gladys Bejerano, die deze functie al bekleedden. Er zijn twee nieuwelingen: de partijsecretaris van de hoofdstad en de secretaris-generaal van de vakcentrale CTC. De herbenoeming van Gladys Bejerano is interessant omdat zij een belangrijke rol speelt als hoofd van de rekenkamer en daarin de strijd tegen corruptie en zwart geld. En het aantreden van vakbondsleider Mesa heeft te maken met zijn mogelijke politieke rol bij arbeidsonrust als de hervormingen zich doorzetten.

Gladys María Bejerano, Lázara Mercedes López Acea, José Ramón Machado Ventura, Ramiro Valdés Menéndez y Salvador Valdés Mesa.

Van links naar rechts: president Raúl Castro, eerste vice-president Diaz-Canel en de vice-voorzitters  Ramiro Valdés, Machado Ventura, parlementsvoorzitter Lazo en de vice-voorzitters Gladys María Bejerano en Lázara Mercedes López Acea. Vice-voorzitter en vakbondsvoorzitter Salvador Valdés Mesa ontbreekt op deze foto.

Politieke opening
Ja, als Yoani Sánchez met haar verfijnd gevoel voor ironie, constateert dat de keuze van een vicepresident jonger dan 80 jaar, al een signaal van vernieuwing is, denk ik dat 24 februari toch wat meer liet zien. Eerlijk gezegd denk ik dat dit verkiezingsproces interessante signalen gaf voor de richting waarin de Cubaanse samenleving zich beweegt en over de beperkingen waarmee de Cubaanse leiders worden geconfronteerd bij de uitoefening van hun onbuigzame totalitaire roeping. Het is mogelijk dat een man als Díaz-Canel, wiens politieke positie in Cuba een andere is dan die van de stichters van de Revolutie, de persoon is die een proces naar een meer open politiek systeem kan leiden. De geschiedenis van transities begint steeds met de rol van een bureaucraat zonder uitgesproken democratische neigingen, maar die wel overtuigd is dat de zaken moeten veranderen om de macht te kunnen behouden. Zo niet, dan zal Díaz-Canel van de politieke landkaart worden geveegd, opgeslokt door zijn kameraden of ingehaald door een onvermijdelijke verandering. Of zoals president Perón ooit zei: ‘met de leiders aan het hoofd of met het hoofd van de leiders.’

Bron
* Haroldo Dilla Alfonso op de website Cubaencuentro.com, 25 februari 2013

Noot
* Batalla de Ideas: een steeds terugkerende massamobilisatie door demonstraties, betogingen en debatten, meestal in de open lucht waar Cubanen geacht werden aan deel te nemen. Fidel Castro was er de motor van, maar deze betogingen zijn nu verleden tijd geworden. Ook het dagelijkse televisieprogramma Mesa Redonda / Ronde Tafel was een onderdeel van deze ‘ideeenstrijd.’

Linken
* Toespraak van Raúl Castro op 24 februari, 37 minuten
* BBC Mundo: Miguel Díaz-Canel,de mogelijk komende president van Cuba
Wikipedia heeft een uitgebreide pagina over de Cubaanse Staatsraad waarin de benoemingen van gisteren al zijn verwerkt.