‘Ik ben geen ex-Cubaan!’

Een recent commentaar van de Cubaanse journalist en televisiepresentator Randy Álonso heeft binnen en buiten Cuba tot grote boosheid geleid en veel reacties op sociale media: #YoNoSoyUnExCubano /  Ik ben geen ex-Cubaan. Alonso presenteert op de Cubaanse televisie het discussieprogramma Mesa Redonda, een programma dat in 1999 begon toen het land gewikkeld was in een mediacampagne rondom de repatriatie uit de VS van de Cubaanse drenkeling Elián González; het wordt alle dagen uitgezonden behalve op zaterdag en zondag.

Orlando Ortega-atleet-rio-spanje

Orlando Ortega (rechts) heeft de Spaanse nationaliteit

De bekende televisiepersoonlijkheid Alonso stelde afgelopen week de nationaliteit van de Cubaanse atleet Orlando Ortega, die een zilveren medaille won in Rio de Janeiro en uitkwam voor het Spaanse team, ter discussie. In een uitzending van Mesa Redonda, gewijd aan de prestaties van de Cubaanse ploeg in Rio sprak hij over ‘controversiële elementen’ en wees vervolgens op ‘de ex-Cubaan Orlando Ortega die uitkomt voor Spanje en andere atleten die van het ene land naar het andere land hoppen.’ Alonso sprak over een groeiende controverse die zich zou voordoen in de internationale sportwereld en die ‘gevoed wordt door de groeiende invloed van het geld’.

randy-alonso-B-aldeanos

Zanger El B van de rapgroep Los Aldeanos (rechts) reageerde furieus op internet (5 minuten). Hij houdt Alonso (links) voor dat deze sportmensen ‘geen ex-Cubanen zijn, maar ex-slaven’ en constateert dat ‘ex-Cubanen misschien niet welkom zijn in Cuba, maar hun dollars des te meer’. De zanger die op dit moment in de VS verblijft noemt zich ‘patriot zoals José Marti en Celia Cruz.’

Beledigd
In een gesprek met de website 14ymedio zegt Milkos Danilo Sosa Molina, een jonge Cubaan die in Miami woont, zich beledigd te voelen door de worden van de televisiepresentator. ‘Niemand heeft het recht de nationaliteit van een persoon te ontkennen enkel omdt deze nit in zijn  land wil leven.’
Molina riep jongeren in het buitenland op via de hashtag #YoNoSoyExcubano te protesteren tegen ‘deze onacceptabele houding van Randy Alonso.’ (…) ‘Soms worden we als Cubanen benaderd en soms weer niet. Men wil dat wij Cubanen zijn die denken zoals zij die leven in Cuba, maar het bijzondere is dat wanneer wij Cuba willen bezoeken, we beschouwd worden als Cubanen en men een nationaal paspoort moet bezitten. En dat levert de autoriteiten honderden dollars op,’ zegt Milkos. ‘Wij willen dat er een einde komt aan deze campagne want ook Cubanen buiten Cuba houden van ons land, hoeveel wij het ideologisch met het systeem oneens zijn,’ voegt hij er aan toe.

100-procent-cubanoBron
* Mario J. Pentón, Miami, website 14ymedio op 19 augustus 2016
* Hashtag Facebook: Yo No Soy Un Ex-Cubano

 

 

Yoani Sánchez: Plastic tasjes en pensioenen voor ouderen

‘Ik heb donkere glazen nodig,’ vertelde Veronica mij toen ik haar tegenkwam op straat. Ze is al bijna 70, onderging een paar maande geleden een staaroperatie en nu moet ze ‘op haar ogen letten’, was haar verteld. Ze werkt in de zon als ze jabitas (plastic tasjes) verkoopt aan klanten van de boerenmarkt aan de Calle Tulipane. Het scherpe zonlicht midden op de dag doet pijn aan haar ogen, maar dat is niet het ergste probleem. ‘We hebben een alarmsysteem voor het geval er politie opduikt, soms in burger en die houden ons bij verrassing aan.’ Vorige maand betaalde ze een boete van 1.500 peso’s (60 dollar) vanwege betrokkenheid bij illegale verkopen en deze week ontving ze een brief omdat ze een recidiviste zou zijn geweest vanwege hetzelfde vergrijp.

Cubanen die ‘jabitas’ of tasjes verkopen voor een markt met landbouwproducten Foto: Luz Escobar)

Cubanen die ‘jabitas’ of tasjes verkopen voor een markt met landbouwproducten
Foto: Luz Escobar

Als je het artikel leest van Randy Alonso* in de officiële pers over de afwezigheid van plastic tasjes in de deviezenwinkels, krijg je de indruk alsof deze sector in handen is geraakt van gewetenloze handelaren. Maar het is gewoon zo dat de handel waar Veronica zich mee bezighoudt, er een is van ellende en niet van winst. Voor de 40 jaar dat ze werkte als schoonmaakster in een school, krijgt de dame nu een pensioen dat niet groter is dan 10 dollar per maand. Zonder de herverkoop van deze plastic tasjes zou ze moeten bedelen, maar ze verzekert mij dat ze ‘liever wil sterven dan geld vragen op straat.’ Haar valt niets te verwijten, eerder is ze een slachtoffer van de omstandigheden die haar dwongen tot een illegale activiteit om te overleven.

Irritant
Je boodschap in je handen mee moeten nemen zonder dat er tasjes zijn, ergert elke koper. Maar dat Randy Alonso, een van de belangrijkste spreekbuizen van het huidige systeem, het menselijk drama niet kent dat achter de verkoop van plastic tasjes schuilgaat, is nog irritanter. Het gaat niet om hardvochtige mensen die er op uit zijn zichzelf te verrijken door fraude te plegen ten koste van de staat, maar om gewone burgers die armoede lijden en zich daardoor gedwongen zien elk product dat hen in handen komt, door te verkopen. Op dit moment staat Veronica ergens aan de poort bij een markt of winkel, met de bril met donkere glazen die men haar gaf, zachtjes fluisterend: ‘Ik heb jabitas, ik heb jabitas, voor een peso per stuk’

Bronnen
* Deze column werd geschreven door Yoani Sánchez in de digitale nieuwskrant 14ymedio, op 28 augustus 2014

* Het artikel (Spaanstalig) van Randy Alonso verscheen op de website Cubadebate

Randy Alonso

Randy Alonso

Noot
* Randy Alonso is de bekende presentator van het Mesa Redonda-programma over politieke zaken op de Cubaanse televisie. Hij was een vertrouweling van Fidel Castro en wanneer deze te gast was in het programma schitterde Alonso met name in het ‘jaknikken’ bij de lange betogen van zijn leider. Er doet dan ook een (oud) grapje de ronde in Cuba, over de ja-knikkende hondjes op de hoedenplank van een auto. Cubanen noemen die ‘randys’.
In zijn recente column bij Cubadebate bekritiseerde Alonso het feit dat hij en zijn vrouw bij het inkopen doen in de winkelstraat San Rafael, geen plastic tasje voor hun spullen kregen. Hij klaagde over de slechte behandeling van het personeel. Zijn column leverde tot nu toe 150 reacties op waaronder de volgende van MANOLOGLEZ: ‘Randy, net als bij het eerdere bericht van de journalist over tekorten aan schoonmaakmiddelen, het zijn zaken die iedereen al lang kent. Dat is niet nieuw. Wat is er aan de hand met de journalistiek in Cuba? Ontdekt men binnenkort dat de zon opkomt in het oosten?’

Blogger Yoani Sánchez: Conducta met de C van Cuba

Vorige week kon u op deze weblog al een artikel lezen over de zeer succesvolle film Conducta die in Cuba leidt tot een golf van reacties en lange rijen voor de bioscopen. Blogger Yoani Sánchez beschrijft haar eigen ervaringen met deze film van Ernesto Daranas. Ook Randy Alonso, televisiepresentator en de supervleier van het regime, bezocht de bioscoop Yara om Conducta te zien. Hij juichte niet met de vele andere bezoekers, werd natuurlijk herkend als presentator van het gelijkhebberige Mesa Redonda en voelde zich zichtbaar ongemakkelijk. De tekst van Sánchez volgt hierna.

Chala met zijn onderwijzers

Chala met zijn onderwijzers

Miguel heeft deze week flink wat geld verdiend. Hij verkocht zo’n 100 piratenkopieën van de Cubaanse film Conducta. Hoewel de film in een hele serie bioscopen in het land is te zien, willen veel Cubanen de film liever samen met vrienden of familie zien. Het verhaal over een jongen met de bijnaam Chala en zijn lerares Carmela leidt tot opwinding in het land en lange rijen wachtenden voor de bioscopen. Het is al tientallen jaren geleden dat een nationaal product zo populair was en leidde tot zoveel discussie.

Golf van applaus
Waarom is de laatste creatie van Ernesto Daranas zo’n maatschappelijk fenomeen geworden? Het antwoord overstijgt de artistieke kwaliteiten en daalt af naar je diepste dromen. De film heeft een schitterende cinematografie en levert superieur acteren op, maar het realisme van het script is de grootste prestatie van deze film. De film legt ook een onmiddellijke band met het publiek want het vertoont hun ware leven als in een film. In de donkere theaters applaudisseren, schreeuwen en huilen de mensen terwijl ze naar het filmscherm kijken. De momenten van de allergrootste emotie vallen samen met politieke en vaak kritische uitspraken. ‘Niet langer dan degenen die ons regeren,’ antwoordt de onderwijzeres Carmela als men haar met pensioen wil sturen omdat ze al zo lang onderwijzeres is. Dan golft een ovationeel applaus door de zaal van het filmtheater. Het halfdonker versterkt het vrijpostig gedrag als ware het een samenzwering.

Realistisch
Het fenomeen Conducta kan worden verklaard doordat de film het bestaan van veel Cubanen reflecteert. Maar de film biedt meer dan een eenvoudig realistisch portret, maar is als een röntgenstraal die de botten blootlegt. Een Cuba waar nauwelijks nog een moreel kader bestaat voor een kind en het kader dat door de officiële media wordt geclaimd is lichtjaren ver weg verwijderd. Nauwelijks 12 jaar steunt Chala zijn alcoholische moeder met het geld dat hij verdient bij illegale hondengevechten, wonend in een rauwe en onrechtvaardige stad en in een armoede die tranen opwekt.

De twee hoofdrolspelers in Fresa y Chocolate

De twee hoofdrolspelers in Fresa y Chocolate

Fresa y Chocolate
Het is niet de eerste keer dat de Cubaanse film de harde kant van de werkelijkheid toont. De film Fresa y Chocolate (1993) plaveide de weg voor sociale kritiek, in het bijzonder waar het ging om de discriminatie van gays en censuur in de kunst. Het offer voor de durf was groot want het zou 20 jaar duren voor de film op de nationale televisie werd vertoond. Alice in Wonderland (1991) wachtte een tragisch lot want de politieke politie drong de bioscopen binnen waar de film werd vertoond en militanten van de partij schreeuwden beledigingen naar het filmdoek. Conducta verschijnt in een ander tijdsgewricht. De verspreiding van nieuwe technologieën heeft er toe geleid dat veel filmmakers hun eigen filmprojecten opzetten en organiseren. Kritische, bittere en rebelse scripts hebben de afgelopen 5 jaren het licht gezien want zij hebben geen goedkeuring nodig of middelen van het Cubaanse Filminstituut (ICAIC). Deze verspreiding van korte films, documentaires en onafhankelijke films heeft geleid tot een gunstige situatie voor de film van Ernesto Daranas. De censoren weten dat het geen enkele zin heeft een veto uit te spreken over deze film voor vertoning via de staatskanalen. De film verspreidt zich via illegale netwerken toch wel als een veenbrand.

Conducta1Escena de Conducta, filme de Ernesto DaranasArmoede
Een korte discussie buiten de Yara bioscoop, tekent de controversie waartoe de film leidt. ‘Er zijn veel mensen in Cuba die beter leven dan Chala, maar er zijn er ook die veel slechter leven,’zegt een zestigjarige. Een jonge vrouwe vraagt zich af of de regisseur ‘de misère van de situatie niet overdreven heeft.’ Maar een ander meisje zegt: ‘U zegt dit omdat jullie in Miramar wonen, waar deze dingen niet voorkomen.’

Mythes
Donderdagavond was de uitermate regimegetrouwe televisiejournalist Randy Alonso onder de wachtenden in de rij voor de bioscoop. Achter hem wordt gegiecheld en klonken commentaren. ‘Wat doet hij hier,’ wordt er opgemerkt omdat zijn verschijning geassocieerd wordt met onkritische journalistiek en hij een vleier van het regime is. Eenmaal binnen, zien de mensen in zijn omgeving dat hij zich niet aansluit bij het koor van kreten vol instemming.

Randy Alomnos interviewt Fidel Castro (2010)

Randy Alonso (links)  interviewt Fidel Castro (2010)

Met de minuut lijkt hij dieper weg te zakken in zijn zetel. Hij wil niet opgemerkt worden. Want wat hij zag op het scherm was precies het tegenovergestelde van wat hij elke avond vertelt in zijn oervervelende televisieprogramma Mesa Ronda. Zo kwam het dat de film Conducta er in slaagt zowel de maker van de mythe en zij die de mythe willen vernietigen, bijeen te brengen. Als de projector uitgaat en de deuren open, keren de bezoekers naar de werkelijkheid van het filmscript terug. Maar daar kunnen zij zich niet zo uiten als onder de bescherming van de duisternis in de filmzaal. Chala wacht op hen op elke hoek.

Bron
* De weblog Cuba Libre van Yoani Sánchez in de Spaanse krant El País
Linken
* De volledige film bij Vimeo, 1 uur, 48 minuten
* Journaalbericht over Conducta,  2 minuut 49 seconden
* Bespreking op de Engelstalige website Havana Times: Conducta, een eerlijke film
* De staatsmedia besteden nauwelijks aandacht aan de nieuwe film van Daranas. Het provinciale dagblad Adelante in de provincie Camagüey publiceerde in de Engelstalige editie een gesprek met de regisseur.

Cubaans televisieprogramma Mesa Redonda op terugtocht

Het Cubaanse televisieprogramma La Mesa Redonda / De Ronde Tafel ontstond in 2000 als een belangrijk onderdeel van de ideologische campagne die Fidel Castro ontwikkelde, genaamd Batalla de Ideas / Ideeenstrijd. Op dat moment eiste Cuba de terugkeer naar Cuba van de jonge Elián González, die als vluchteling met zijn moeder naar de VS was gegaan. Zijn vader eiste zijn terugkomst naar Cuba, een eis die in Cuba zeker op veel steun kon rekenen.  Aldus de dissidente econoom Oscar Chepe die op 13 januari jl. op de website CubaEncuentro één aspect van deze campagne, namelijk het dagelijkse televisieprogramma Mesa Redonda, beschreef.

mesa-redonda-estados-unidosGebruikmakend van de toen ontstane situatie, riep ex-president Fidel Castro op tot marsen en tegendemonstraties die bijna wekelijks plaatsvonden, waar de officiele media enorm veel aandacht aan schonken en die o.a. leidden tot veranderingen in het onderwijs. De introductie van de zogeheten maestros emergentes e integrales (leraren uit ‘nood’ geboren), zonder opleiding, kennis en ervaring die het onderwijs toen aan de rand van de afgrond bracht. Ook werden ze ingezet bij de bouw en verbouw van met name ziekenhuizen, een plan geleid door de toenmalige vicepresident Otto Rivero.

Fidel’s vertrouwelingen
Met de komst van Raúl Castro werd de Batalla de Ideas langzaam naar zeker geliquideerd en konden de Cubanen wat rustiger en gemoedelijker leven. De karrenvrachten aan ideologie bleven, maar met de toename van het aantal uitzenduren, kon men ook meer verstandige en nuchtere programma’s zien. Tegelijkertijd zijn alle nauwe medewerkers van Fidel Castro langzaam uit het centrum van de macht verdwenen. Zelfs de spraakzame parlementsvoorzitter Ricardo Alarcón de Quesada, ogenschijnlijk een van de laatste Mohikanen, is steeds minder zichtbaar in het centrum van de macht en krijgt zo voldoende vrije tijd om zich te wijden aan de verdediging van de vijf Cubanen die in de VS gevangen zitten op beschuldiging van spionage.

RandyAlonso-TerroristaMentalRandy Alonso exit
Met hem lijkt ook het vertrek van Randy Alonso, bekend als de mede-redacteur van de Overwegingen of Reflexiónes van Fidel Castro, nabij. Hij is het gezicht van Mesa Redonda, het programma dat nog het enige tastbare bewijs is van Fidel’s Batalla de Ideas van weleer, maar dat door de bevolking, moe van zoveel manipulatie en geheimgehouden informatie, wordt verafschuwd. Mesa Redonda werd gekenmerkt door het verdedigen van onacceptabele en oneerbare zaken, vanaf de ten val gebrachte tiran en terrorist Gadafi, het theocratische regime van de ayatollah tot en met de verdediging op dit moment van Assad. Een ander doelwit van Mesa Redonda is de voortdurende laster tegen ontwikkelde landen en de zoektocht naar welke gebreken daar dan ook. Terwijl men de permanente teloorgang van de Cubaanse samenleving en het lijden van de mensen daar, negeert. Zelfs een deel van de machthebbers in het land, lijkt daar niet gelukkig mee; de huidige president Raúl Castro heeft nog nooit deelgenomen aan het programma Mesa Redonda en er ook nooit naar verwezen. De forumleden zijn pseudowetenschappers, partijgetrouwe journalisten en analisten of persoonlijkheden die van de leugen leven in de schaduw van de macht.

hugochavez8Bezuinigingen
Maar het lijkt erop dat het einde van Mesa Redonda nabij is. Sinds enige tijd is het prachtige redactiekantoor aan de Primera y B in de wijk Vedado ingeruild voor enkele bescheidenere ruimten. Vervolgens is de lengte van het televisieprogramma ingekort van anderhalf uur tot één uur, verdween de radio-uitzending en is de televisie-uitzending nu via een minder prominent televisiekanaal en op een minder interessant uur, te zien. Ook gebeurt het regelmatig dat het programma vervalt en vervangen wordt door buitenlandse documentaires met soms interessante thema’s zoals het milieu. Het programma Mesa Redonda kan overleven door de financiële steun uit Caracas, door programma’s van de televisiezender Telesur. Telesur, een creatie van Hugo Chávez, Fidel Castro en hun ALBA-bondgenoten, vaart een vergelijkbare koers door ontwikkelde landen en met name de VS aan te vallen en door – iets subtieler – ook landen als Colombia en Chili te bekritiseren en de oppositiegroepen in deze landen onverhuld te steunen. Ook in de Telesur-uitzendingen worden de negatieve ontwikkelingen in de Cubaanse samenleving en de groeiende problemen in Venezuela niet aangeroerd. De bloedbaden in de VS krijgen alle aandacht, maar gezwegen wordt over de grote aantallen slachtoffers bij straatgeweld in Venezuela, volgens cijfers van de VN, hoger dan die in de VS. En dan wordt dit land, samen met Haïti, ook nog een gekwalificeerd als het meest corrupte land van Latijns-Amerika, aldus Transparencia Internacional.  Ook de situatie van de Venezolaanse economie die steeds meer verslechtert met een externe schuldenlast die volgens de CEPAL 100 miljard dollar bedraagt, blijft ongenoemd bij Telesur. Zowel voor Telesur als Mesa Redonda geldt dat wel ‘de splinter in andermans oog, maar niet de balk in het eigen oog’ wordt getoond. Laten we hopen dat, ter wille van het welzijn van het land, deze ondermaatse televisie vol charlatans snel verdwijnt.

Bron
* Oscar Espinosa Chepe op de website van Cubaencuentro,

telesurrechtstreekscuba21012013Noot
* Cubaanse media kondigden donderdag jongstleden ‘veranderingen’ aan in het Cubaanse televisieaanbod. Het televisiekanaal Telesur is sinds zondag rechtstreeks in Cuba te zien zijn via Canal Educativo 2 en wel in twee blokken; ’s ochtends van acht tot half vijf en het tweede blok van acht tot één uur ’s nachts. Tot nu toe zond  de Cubaanse televisie enkel delen uit van het Telesur-aanbod. De Cubaanse overheid is mede-eigenaar van Telesur, samen met de Nicaraguaanse en Venezolaanse overheden. De zender promoot het gedachtegoed van Hugo Chávez  en het zogeheten Bolivariaans denken.