Reacties en verwachtingen Cubabeleid Trump

De Amerikaanse president Donald Trump heeft vrijdag tijdens een bezoek aan de Cubaanse wijk Little Havana in Miami aangekondigd de versoepeling van de maatregelen tegen Cuba, die tot stand kwamen onder zijn voorganger Barack Obama, deels terug te draaien. ‘Het heeft de Cubaanse bevolking niet geholpen maar alleen het Castro-regime en het Cubaanse leger machtiger en rijker gemaakt. Met Gods hulp zal Cuba een vrij land worden’, aldus Trump in een bomvolle theaterzaal waar hij voor een enthousiast en voornamelijk ouder publiek van Cubaanse ballingen zijn speech hield. Diverse direct betrokkenen en specialisten reageerden op de koerswijziging.

trump-cartoon-muur-havana

Trump in graffiti op muur in Havana

Eduardo Gamarra, lid van een onderzoeksinstituut van de Internationale Universiteit van Florida:
‘De relaties tussen Cuba en de VS zijn altijd in belangrijke mate getekend door symboliek. Wat Obama deed, was in grote mate symbolisch. Het was onderdeel van een agenda waarmee hij wilde bewijzen dat de relaties tussen Cuba en de VS waren gewijzigd. Maar essentieel was dat het embargo intact bleef en zal blijven.’ (…) ‘Op dezelfde wijze probeert president Trump de dialoog met Cuba terug te draaien en de toon van de boodschap te wijzigen. Maar er zijn niet veel veranderingen en de essentie van de decreten van Obama blijft gehandhaafd.’ (…) ‘Het grote verbod betreft het handeldrijven met het militair complex. Maar in de praktijk is er veel activiteit rond investeringen en de Noordamerikaanse aanwezigheid. De maatregels van Trump zullen de cruises, de vluchten van vliegmaatschappijen en de individueel dollartransacties niet treffen. Dat betekent dat de koers van de opening wordt voortgezet. Het is als een zeeschip en dat breng je niet snel tot stoppen.’ (…) ‘ En ook Cuba reageert gematigd. Het zou misschien de relaties met oude bondgenoten wel willen versterken maar de kracht en invloed ontbreken omdat te realiseren. In de regionale context is Venezuela niet langer van groot belang en dat geldt ook voor de andere bondgenoten zoals Bolivia, Ecuador en Nicaragua. De reactie van het regime in Havana is behalve de retoriek, niet erg fors.’

Steve Cohen, Congreslid en Democraat:
‘De inspanningen om de relaties tussen de VS en Cuba te normaliseren heeft voor beide landen goed uitgewerkt en het terugdraaien ervan werpt ons 50 jaar terug in de geschiedenis en zal de VS handel, commercie en banen kosten.’

lenier gonzalez-roberto veiga- cuba-posible

Lenier González (links) en Roberto Veiga

Roberto Veiga González en Lenier González Mederos, voormalig medewerkers van het kerkblad Palabra Nueva, nu coördinatoren van het kritisch initiatief Cuba Posible:
De positiebepaling van president Trump brengt ons opnieuw terug in de oude politiek van druk en verstikking van het Cubaanse volk. Het is de voortzetting van de oude mechanismes van de confrontatie die immoreel, onrechtvaardig en onwettig zijn. In naam van de mensenrechten leidt deze praktijk tot het schenden van de mensenrechten, zowel van de Cubaanse als Noordamerikaanse burgers.’
‘Wij bepleiten een aanpak, gericht op de normalisatie van de relaties tussen de VS en Cuba, door ontmoeting, dialoog en consensus onder de Cubanen zelf en in samenspraak met betekenisvolle hoofdrolspelers uit de Cubaanse samenleving, internationale persoonlijkheden en uit de VS, de militaire Cubaanse instituten, de katholieke kerk en president Raúl Castro.’

Knut Fleckenstein, woordvoerder van de sociaal-democratische fractie in het Europees Parlement
‘Ik kan me niet voorstellen dat de krachten binnen de EU die werken aan een toenadering tot Cuba, zullen worden afgeremd door het terugdraaien van maatregelen, zoals nu door de Trump-administratie zijn aangekondigd’.

Hij zegt dat zijn partij juist afgelopen week besloot de banden met Cuba te versterken. ‘Zowel om hervormingen mogelijk te maken als te waken over de mensenrechten wanneer deze in gevaar zijn. Maar ook om Cuba te steunen in zijn economische ontwikkeling. Het zijn belangen die wij delen met veel landen in Europa en Latijns-Amerika.’

‘We kunnen Cuba op het terrein van de mensenrechten enkel steunen door een dialoog. Enkel door relaties die leiden tot groeiend vertrouwen. Dat lukt niet door de verworvenheden van de toenadering over boord te gooien’.

cuentapropista-bar‘We moeten de banden met de burgers versterken. We onderhouden contacten met enkele burgers die strijden voor burgerrechten. Duidelijk is dat wij in Europa niet de knuppel te voorschijn zullen toveren zoals Trump doet. De Cubaanse regering moet weten dat voor de Europese Unie mensenrechten niet onderhandelbaar zijn en dat zij, wanneer het land Westerse partners zoekt, zij ook moet zeggen welke vooruitgang er op het terrein van de mensenrechten is geboekt.’

‘Startpunt bij onze inspanningen de Cubanen te steunen, is de wetenschap dat men in Cuba de mensenrechten niet respecteert. En de enige manier dat de Cubanen krijgen wat ze willen is de dialoog met de regering en door de civil society niet in de steek laten.’

Alexánder Schetinin, directeur van de Afdeling Latijns-Amerika van het Ministerie van Buitenlandse Zaken van Rusland:
De nieuwe koers van Donald Trump ‘leidt ons terug naar de vergeten retoriek van de Koude Oorlog.’ (…) ‘De anti-Cubaanse toon’ van de huidige leiders in het Witte Huis en de ‘ arrogante stijl’ in de relatie met Havana ‘biedt geen perspectief.’ Moskou pleit voor ‘dialoog, samenwerking, het bouwen van bruggen en communicatie zonder dictaten en plannen om vanuit het buitenland te interveniëren in de interne zaken van soevereine staten.’

leger-militairen-mannen-vrouwenCarlos Alberto Montaner, schrijver en politiek analist:
‘Als de regering van de VS er werkelijk in zullen slagen het militair apparaat bestaansmiddelen te ontnemen, zal dat belangrijke politie consequenties in Cuba hebben.’

‘De verandering in beleid bestaat eruit dat voor de eerste maal het leger en de Cubaanse regering aangeduid worden als de vijand. Zij vormen de fundamenten van het repressief apparaat en het leger is de spin in het web van de Cubaanse economie.’

Volgens Montaner kan het beleid van Trump ‘de Castroregering doen verstikken en het Cubaanse volk ten goede komen.’ Hij zegt Trump geadviseerd te hebben ‘de Cubaanse oppositie te ondersteunen, ongeacht welke oppositiegroep dan ook. Op die manier zal de Cubaanse regering begrijpen dat enkel onderhandelingen met de Cubanen, kan ertoe leiden dat we uit de catastrofe geraken waarin zij het Cubaanse volk hebben gebracht.’

CUBA-ARTEMISA-VISITA GOBERNADOR DE VIRGINIA ZONA DE DESARRROLLO

Terry McAuliff (Democraat) bezoekt in Cuba het ontwikkelingsproject Mariel

Terry McAuliffe, gouverneur van Virginia, tegenstander van het embargo:
’Het nieuwe beleid tegenover Cuba is een verontrustend voorbeeld hoe deze regering de positie van ons land als leider op wereldschaal verzwakt. Dit besluit zal de burgers en de Amerikaanse bedrijven geld kosten en de mogelijkheid om in Cuba de economische mogelijkheden nu en in de toekomst te onderzoeken. Het zal ook onze positie verzwakken om de Cubaanse regering aan te spreken op belangrijke zaken als de mensenrechten en een grotere opening naar democratische instituties.

Elizabeth Ninomiya, woordvoerder van de vliegmaatschappij JetBlue voor Latijns-Amerika:
JetBlue is vastbesloten zijn vluchten tussen Cuba en de VS voort te zetten. JetBlue zal blijven opereren binnen het kader dat de president schetste’.(…) ‘ Wij zullen het nieuwe beleid en de specifieke maatregelen bestuderen op het moment dat deze beschikbaar zijn om vast te stellen wat de gevolgen zijn voor onze operaties en onze klanten.‘

toerisme-auto-tourTom Van de Weghe volgt voor VRT-Nieuws de geopolitieke ontwikkelingen op de voet:
‘Maar voor Amerikanen die nog een privé-tripje planden naar Havana is er minder goed nieuws. Zij worden weer onderworpen aan striktere regels en moeten aansluiten bij educatieve groepsreizen. Individueel toerisme wordt weer verboden. Ook beginnende Amerikaanse ondernemers zullen niet zomaar een bedrijfje kunnen opstarten in Cuba. Trump wil ook niet dat er nog zaken wordt gedaan waarmee de zakken gevuld worden van het Cubaanse leger. Maar laat het Cubaanse leger nu juist grote delen van de economie in handen hebben. Jawel, ook die educatieve groepsreizen.

Trump kiest met zijn nieuw Cuba-beleid voor het midden. Hij komt deels de haviken tegemoet die alles van Obama van tafel wilden vegen. Iemand zoals voormalig presidentskandidaat Marco Rubio, wiens ouders destijds Cuba zijn ontvlucht en de meest luidruchtige anti-Castro ballingen in Florida vertegenwoordigt. Maar de president heeft ook geluisterd naar zakenlui, mensenrechtenorganisaties én zijn eigen kabinet, die juist zoveel mogelijk van het akkoord wilden bewaren. Alleen overgoot hij alles met een opvallend sausje van Koude Oorlogsretoriek. En die verharde toon kan ook schade aanrichten.’

trump-miami-cubaanse-tvtoestelReinaldo Escobar is redacteur van de kritische website 14ymedio:
‘Tot vervelens toe hebben de staatsmedia dit weekend de verklaring van de Cubaanse autoriteiten herhaald op de toespraak van Trump. De retoriek van de tekst herinnert aan de jaren die voorafgingen aan de periode van ontspanning, toen de politieke propaganda draaide rond de confrontatie met de buurman uit het Noorden. Maar afgezien van deze woorden halen velen op het eiland gerust adem want de belangrijkste principes, de stappen die Obama zette, worden niet teruggedraaid. Noch de dollarovermakingen waarvan zoveel gezinnen afhankelijk zijn verdwijnen maar ook de ambassade van de VS in Cuba blijft.’

Bronnen
* O.a. Diario de Cuba, VRT website, 14ymedio
Linken
* De officiële reactie in het Nederlands van de Cubaanse regering op de nieuwe maatregelen van Trump. Website Cubanismo, 17 juni 2017
* Het Amerikaanse Ministerie van Financiën
publiceerde 20 veelgestelde vragen over de sancties van Trump (Engelstalig)

* Een inwoner van Miami in een T-shirt van Che Guevara (‘een groot strijder tegen het imperialisme’) eist zijn recht op om vrij naar Cuba te kunnen reizen en protesteert tegen het beleid van Trump. ( 1 minuut 33)
* Jonge Cubaan in Miami protesteert ook tegen het veranderde Cubabeleid. (2 minuten)

 

 

Cuba censureert ‘democratie’ en ‘hongerstaking’ in sms-berichten

Het Cubaanse Telecommunicatiebedrijf / Empresa de Telecomunicaciónes de Cuba S. A (Etecsa) censureert sms-berichten, aldus de kritische website 14ymedio. De werking van een filter werd bij toeval ontdekt toen gebruikers afgelopen weken merkten dat hen Sms-berichten in rekening werden gebracht die nooit de geadresseerden bereikten. Berichten met termen als derechos humanos/mensenrechten, huelga de hambre/hongerstaking, José Daniel Ferrer (naam van een bekende dissident) en de naam van een kritisch tijdschrift als Convivencia worden geblokkeerd.

A Cuban flag flies at the Palace of the Revolution in Havana

Cubaanse vlag op Plein van de Revolutie

De schrijvers van het artikel, Yoani Sánchez en Reinaldo Escobar, schrijven dat het filter niet alleen in Havana maar in alle delen van het land functioneert en dat niet alleen dissidenten maar ook personen die geen enkele binding hebben met de kritische beweging in Cuba, worden getroffen. Een Cubaan die vrienden of familie een feliz convivencia / een gelukkig samenzijn wenst, kan al getroffen worden door het filter. In het contract dat een gebruiker sluit met het bedrijf Cubacel (het mobiele net van Etecsa), wordt vastgelegd dat de dienstverlening wordt beëindigd wanneer er sprake is van ‘gebruik gericht tegen de moraal, de openbare orde, de staatsveiligheid of ter ondersteuning van strafbare activiteiten.’ Maar de klant is nooit gewaarschuwd dat zijn boodschappen gefilterd worden als hij verwijst naar opposanten of ongemakkelijke begrippen voor het officialisme als ‘mensenrechten’ of kritische blogs zoals Generación Y. De censuur wordt blijkbaar niet toegepast in Sms-berichten die naar het buitenland worden verzonden, misschien omdat deze aan de dure kant zijn, namelijk 1 CUC voor 160 karakters en men klachten van gebruikers wilde voorkomen. Sms’en die vanuit het buitenland naar Cuba worden verzonden, vallen wel onder de censuur.

Klacht
Arnulfo Marrero, tweede chef van de vestiging van Etecsa in straat 19 y B in de buurt Vedado, is verbaasd als hij vorige week in zijn kantoor wordt geconfronteerd met een klacht over de censuur. Hij reageert: ‘Wij hebben daar niets mee te maken, u moet zich wenden tot het Ministerie van Communicatie (Micom)’. Cuba heeft de VS er regelmatig van beschuldigd telecommunicatie te gebruiken om het bewind te ondermijnen en schildert bloggers als Yoani Sánchez af als ‘huurlingen die met Washington samenwerken’. Persbureau Reuters nam de proef op de som en verzond zonder succes boodschappen met de woorden  democratie, mensenrechten en Yoani Sánchez. Op de gebruikerstelefoon verscheen wel het woord verzonden. Boodschappen die het Spaanse woord voor protest bevatten, kwamen wel bij de ontvangers terecht.

mobiel-meisje

Cuba verwijst graag naar ‘de nieuwe Mens’ die de Cubaanse revolutie zou hebben voortgebracht maar die is blijkbaar niet bestand tegen termen als Damas de Blanco, dictadura, elecciones libres, 14ymedio, Yoani Sánchez, José Daniel Ferrer en Unpacu. Die woorden zijn verboden.

Vijf procent internet
Cuba stond de mobiele telefoon pas in 2008 toe en sinds vorig jaar is ontvangst per Wifi op diverse plekken mogelijk. Websites van dissidenten en publicaties waarvan men vermoedt dat deze gesteund worden door de VS worden geblokkeerd, maar kritische kranten als El Nuevo Herald en de Spaanse krant El Pais komen wel door. Ondanks pogingen van de Obama-administratie de banden te versterken tussen Amerikaanse en Cubaanse providers lijken de autoriteiten meer geïnteresseerd in samenwerking met Rusland op het gebied van cyberveiligheid en met China als het om nieuwe communicatietechnologie gaat. Deskundigen schatten dat 25 tot 30% van de 11,2 miljoen Cubanen op de een of andere manier, vooral via Wifi, toegang heeft tot internet. Vijf procent van de bevolking heeft internet thuis en daarvoor is toestemming van de autoriteiten nodig.

Bronnen
* Het volledige artikel (3 september 2016) van Yoani Sánchez en Reinaldo Escobar op de website 14ymedio
* AD, 6 september 2016: Cubaanse overheid leest alle sms’jes.

Partijcongres: meer van hetzelfde of verrassingen?

Ruperto, de grappige hoofdpersoon uit de televisieserie Vivir del cuento, wordt na 28 jaar wakker uit een coma en begrijpt niks van de dubbele munteenheid in Cuba, noch van het einde van het communisme in de wereld. Wanneer het gaat om het komende  7e partijcongres van de Partido Comunista de Cuba (PCC) zijn er veel Rupertos die geloven dat alles bij het oude zal blijven. Voor hen is er de laatste 10 jaar in Cuba niets gebeurd nadat Fidel Castro in 2006 zijn functie neerlegde en de macht overdroeg aan zijn broer. Kritisch journalist Reinaldo Escobar schrijft op de website 14ymedio: ‘Dit partijcongres zal niet hetzelfde zijn’. Toch verwacht hij geen spraakmakende veranderingen.

pcc-congres

Het zesde partijcongres vond in april 2011 plaats in het Palacio de las Convenciónes

Als er werkelijk niets zou zijn veranderd, zou het heilig treffen van de Cubaanse communisten een remake kunnen zijn van voorafgaande congressen. Zij die sinds 2006 niet in coma verkeerden, hebben kunnen zien dat de Cubaanse politiek niet meer langs dezelfde lijnen verloopt. De vlucht naar achteren van het paternalisme, het overwicht van economische aspecten boven ideologische zaken, de breuk van het monopolie in de media en de culturele consumptie en een lange lijst van hervormingen, door enkelen omschreven als schuchter en door anderen als doortrapt, bieden een geheel ander panorama. Daar moet een wijziging in de internationale arena en een groeiende onvrede in het land, die steeds manifester wordt, aan worden toegevoegd.

1959: verleden tijd
Het grootste deel van de afgevaardigden op dit congres heeft geen enkele herinnering meer aan de eerste januari 1959 (de dag dat Fidel Castro aan de macht kwam, redactie.) toen de ‘ochtend schitterend aanbrak’, zoals de dichter Indio Naborí die historische dag beschreef. Voor de eerste keer zullen de meeste leden die in het nieuwe Centraal Comité en in het bijzonder het Politburo, worden verkozen, geen verantwoordelijkheid meer dragen voor de fusillades die in de eerste jaren van de revolutie plaatsvonden en zij hebben de ook de leus ‘¡Paredón! ¡Paredón!* niet meer uitgeschreeuwd. Zij hebben geen bezittingen genaast. Zij die na 1960 zijn geboren, waren zelfs niet in staat in 1976 over de eerste socialistische grondwet te stemmen.

fidel-castr-voor-het-paleis-januari 1959

Fidel Castro spreekt de bevolking toe. Achter hem het Nationale Paleis (januari 1950)

Redes Fidel
Deze afgevaardigden zijn ook niet het type homofobe atheïsten die trots zijn op hun machogedrag en op het feit dat ze de hoogste klas niet afmaakten want ze waren immers van eenvoudige komaf. Zij zijn politiek gevormd en er zich van bewust dat het systeem niet onkwetsbaar is  en dat de theorie ter discussie kan staan. Zij kennen internet, studeren marketingtechnieken en – het kan wat frivool lijken – zij hebben tien jaar geleefd zonder naar toespraken van Fidel Castro te luisteren en schonken in plaats daarvan aandacht aan de woorden van Barack Obama in het Grote Theater van Havana.

maceo-antonio

Antonio Maceo Granjales

Politiek correcten
Dit betekent niet dat Maceo aan tafel zal zitten om een gesprek te voeren met Martínez Campos** , noch dat men de toevoeging ‘communistisch’ uit de naam van de Partij zal halen. De haviken zullen hun autoriteit willen laten gelden en de ongehoorzamen willen intimideren en koopjes bieden aan de opportunisten. Zeker zal een groot deel van de afgevaardigden hebben deelgenomen aan actos de repudio *** en is het heel waarschijnlijk dat velen een collega op het werk of een buurman of buurvrouw hebben verraden. En allen zullen hebben deelgenomen aan vergaderingen waarbij gedisciplineerd de handen werden opgestoken als dat naar het oordeel van de nomenclatura politiek correct was.

Geen dialoog
Er zullen geen verrassingen zijn zoals het openen van de deur naar een meerpartijensysteem of een programma waarbij privatiseringen worden gepresenteerd. Niemand zal tijdens deze gebeurtenis spreken over verzoening tussen Cubanen, noch over een dialoog met de oppositie. Ook zal geen amnestie worden afgekondigd voor politieke gevangenen, noch zal de legitimiteit van de civil society worden afgekondigd of de vrijheid van meningsuiting voor de onafhankelijke pers. Maar zij die in Cuba aan de macht zijn weten dat er iets veranderen moet of dat zij minstens de schijn moeten ophouden tot veranderingen bereid te zijn. Zij houden hun kaarten verborgen, maar moeten die uiteindelijk op tafel leggen. De geheimzinnigdoenerij waarmee met de congresdocumenten wordt omgegaan, kan er enkele op wijzen dat men zich voorbereidt op een koerswijziging en men zal moeten wachten tot aan de slottoespraak op dit congres om te weten in welke richting.

fidel_asambleaRaul07082010_09-580x385

Fidel en Raúl

Eén of twee personen
De PCC is altijd gekenmerkt door het ontbreken van een eigen basistheorie en vooral door het niet respecteren van de genomen besluiten. Altijd prevaleerden de besluiten, die op een hoogste persoonlijke wijze werden genomen door een of twee personen. Juist dat zou de onvoorziene essentie van een aanpassing kunnen zijn. En het marxisme-leninisme nog slechts te raadplegen als een tweede bron waarmee rekening moet worden gehouden? Het zijn de verborgen wensen in de hoofden van deze mannen en vrouwen die de sleutel vormen voor de verwachtingen die we van het 7e partijcongres.

Bron
* Reinaldo Escobar, website 14ymedio, 12 april 2016

Noten
* Paredón! ¡Paredón  Zet ze tegen de muur! Zet ze tegen de Muur!
De kreet waarmee de mensenmenigte  op het plein voor het Nationale Paleis in 1959 reageerde op de vraag van Fidel Castro of oorlogsmisdadigers moesten worden doodgeschoten. Een luid ‘Ja’ was de reactie van het duizendkoppige publiek. Fidel Castro introduceerde daarmee zijn bijzondere vorm van directe democratie.
** Maceo Granjales was een Cubaanse generaal in de onafhankelijkheidsoorlog en Martinez Campos was een van zijn Spaanse tegenstanders.
*** Actos de Repudio zijn door de Cubaanse autoriteiten georganiseerde gewelddadige acties tegen leden van de oppositie of hun familieleden, vaak in de directe omgeving van hun huis. De knokpartijen worden door de overheid/partijorganisaties georganiseerd, maar gepresenteerd als uitingen van ‘spontane woede-uitbarstingen’ van het volk. Een voormalige voorzitter van de officiële Cubaanse schrijversbond noemde deze actos de repudio ooit ‘verbale lynchpartijen.’

Hoe het enthousiasme over de 17e december dooft

Voor veel Cubanen is 17D (17 december) niet langer de historische datum waarop vorig jaar de Amerikaanse en Cubaanse presidenten aankondigden de diplomatieke relaties te herstellen, maar gewoon weer de 17e december waarop de Cubanen de feestdag van de Heilige Lazarus vieren en een deel van hen op de knieën naar de kerk in Havana kruipt, die zijn naam draagt. En Reinaldo Escobar van de kritische internetkrant 14ymedio constateert dat het optimisme over de gevolgen van de toenadering van een jaar geleden is verdwenen. Volgens Escobar zijn het vooral de illusies die buiten Cuba wakker werden geroepen en die hebben geleid tot tientallen bezoeken van ondernemers, politici, artiesten en vertegenwoordigers van ngo’s naar het eiland. Maar dat is niet het Cuba van nu, dat is het veranderde Cuba dat men zich zou wensen, aldus Escobar. Zijn column volgt hier.

obama-raul-twee-televisiescherm17122014

17 december 2014: Obama en Castro kondigen herstel van de betrekkingen aan

Het aantal aanzoeken uit de kapitalistische wereld verdubbelde en presidenten, ministers, muscisi, cineasten, honkbalspelers en ondernemers reisden af en aan, doorkruisten in sneltreinvaart het land, de zakken vol met dollars. Hier is gebeurd zoals dat in die verhalen waarin alleen al door de aankondiging van de bouw van een spoorlijn de grondprijs aan weerskanten van de lijn stijgt. Maar wanneer de trein zal rijden, blijft onbekend.

Methoden VS
De Amerikanen zijn duidelijk en zijn niet veranderd; hun doelstellingen zijn dezelfde gebleven, maar hun methoden veranderd. De Cubaanse regering laat blijken geen millimeter te willen wijken in enkele kwesties die zij omschrijven als ‘de onwankelbare principes van de Revolutie.’ Het voordeel van Raúl Castro boven Barack Obama is dat de eerste niet wordt gehinderd door een parlement dat elke stap van de president controleert of een partij met een jaloers electoraat die elke concessie vertaalt in stemmenwinst. Maar dat maakt dat er niet bewogen wordt in de onderhandelingen. De Noord-Amerikaanse onderhandelaars slagen er onvoldoende in om de Cubaanse partners duidelijk te maken dat Obama niet de dictator van de VS is, maar slechts de president. Als er geen signalen uit Havana komen in de gewenste richting, geven zij het Congres een argument om zich te verzetten tegen de toenaderingspolitiek. Welke signalen willen de Amerikanen zien? In de eerste plaats de ruimte om te investeren en de garantie dat ze winsten behalen op deze investeringen. In de tweede plaats het respect voor de mensenrechten. Over het verband tussen beide wensen kan men een boek vullen, maar men zou het kunnen samenvatten in de gedachte dat een omgeving met economische en politieke vrijheid de meest geëigende omgeving is voor een markteconomie.

Obsessieve macht
De weerstanden tegen een koersverandering in deze richting blijven verborgen of worden gemaskeerd achter uitspraken over de politieke wil om zekere marges van sociale rechtvaardigheid te handhaven, bijvoorbeeld op het gebied van de veel besproken verworvenheden in de gezondheidzorg en het onderwijs voor allen. Daarachter gaat een groep van machthebbers schuil,  geobsedeerd door de macht die ze niet willen verliezen. Venezuela heeft het aangetoond; autoritaire regimes kunnen niet vertrouwen op democratie, zelfs niet een klein beetje of zoals ze in Argentinië zeggen ni tantico asi, zoals een Argentijn eens zei.*

che-guevra-ni-tantito-asi

Je kunt het imperialisme niet vertrouwen, zelfs niet een klein beetje.’

Onderdrukkingsapparaat
In Cuba is er een repressief apparaat, dat bestaat uit tienduizenden personen en dat bedoeld is om te voorkomen dat de leden van de oppositie zich uitspreken of bijeenkomen. Als het land democratiseert, zullen zij niet alleen hun werk en hun privileges verliezen, maar zich ook beschouwen als vermeende slachtoffers van wraakoefeningen. Daarom zullen deze staatsambtenaren zich tot het uiterste inspannen en in iedere zaak streven naar overtuigende verslagen, waarin elke lid van de oppositie verschijnt als een verrader van het vaderland en een gevaarlijke agent van imperialistische krachten. Deze goed opgeleide e n bewapende troepen zijn opgevoed met het principe dat de enige order die menniet mag gehoorzamen die  van een staakt-het-vuren is. Als Raúl Castro niet langer de politieke discrepantie om het  land te democratiseren onbestraft zou laten, zou hij zijn meest loyale en onderworpen dienstknechten veranderen in zijn potentiele vijanden. En hij weet dat.

Een plafond
Nu een jaar later na de hoopgevende 17e december, zou je kunnen zeggen dat elke betrokken partij het plafond van zijn mogelijkheden heeft bereikt. De opheffing van het embargo, het staken van de radio- en televisie-uitzendingen gericht op Cuba, de compensaties voor de geleden schade of Guantánamo lijken voor het Witte Huis even moeilijk als voor de Cubaanse regering de invoering van een meerpartijenstelsel, het ratificeren van mensenrechtenverdragen, het toelaten van particuliere ondernemingen en de legitimatie van een onafhankelijke civil society.

De stukken grond gekocht aan beide zijden van de spoorweg, beginnen nu al aan waarde te verliezen omdat deze trein zich voorlopig nog niet over de spoorrail zal voortbewegen.

Bron
* Reinaldo Escobar, 14ymedio, 17 december 2015

Noot
* Escobar verwijst naar een beroemde speech van Ernesto Che Guevara waarin hij zei : ‘No se puede confiar en el Imperialismo pero, ni tantico asi’ oftewel ‘ Men kan het imperialisme niet vertrouwen, zelfs niet een klein beetje’. Deze uitspraak wordt in Cuba nog vaak gebruikt.  Zie Youtube, 1 minuut 46 seconden

Solide meerderheid voor Berta Soler bij referendum

Berta Soler, de leider van de Damas de Blanco, kan ondanks voorbije kritiek, rekenen op een solide meerderheid onder de vrouwen van de deze mensenrechtengroep. Dat blijkt uit een referendum, dat op haar verzoek onder de vrouwen van de Damas de Blanco is gehouden, nadat de afgelopen weken de kritiek op Soler’s leiderschap was toegenomen. Berta Soler vertrouwt erop haar activiteiten als leider van de groep in de toekomst voort te zetten. In totaal namen 202 van de 233 leden van de Damas de Blanco aan het referendum deel; 180 steunden Soler en 16 stemden tegen haar. Drie biljetten werden ongeldig verklaard en drie biljetten waren blanco.

De stembus wordt geleegd

De stembus wordt geleegd

In de provincie Matanzas kwamen alle 33 leden van de Damas de Blanco hun stem uitbrengen; slechts een stem werd tegen Soler’s leiderschap uitgebracht. Van de 22 leden in Guantánamo verschenen 18 vrouwen waarvan zes voor Berta Soler stemden. In Santa Clara verschenen 16 van de 18 activistenvrouwen en spraken 8 zich uit voor Soler. Van de 12 stemgerechtigde vrouwen in Santiago de Cuba waren 10 vrouwen voor voortzetting van haar leiderschap en in Bayamo waren dat 5 vrouwen. Woensdag werd in Holguín, gestemd met 22 ‘ja’ en vier ‘nee’ stemmen. In de hoofdstad Havana stemden gisteren 79 vrouwen voor Soler en zes tegen haar. Op alle plaatsen waar werd gestemd was een stembus die gecontroleerd werd door waarnemers van verschillende organisaties zoals de UNPACU of de Partido Republicano. Per telefoon werden de resultaten doorgebeld naar Havana. De stembiljetten werden in verzegelde enveloppen naar de hoofdstad gezonden of gebracht.

Geheime dienst
In een interview met de digitale krant 14ymedio spreekt Soler over de rol van de Cubaanse geheime politie bij de stemmingen. Op enkele plaatsen kwam het tot aanvaringen, maar meestal bleef de taak van de staatsveiligheid beperkt tot scherpe controle. Soler: ‘Een waarnemer van de provincie Granma werd ‘s ochtends gearresteerd en aan het einde van de dag was nog niets van hem vernomen. In Havana plakten we posters van Ángel Santiesteban en de kunstenaar El Sexto en de politie wilde dat verhinderen. Wij doen dat, wij deden dat en wij gaan daarmee door want als de Cubaanse regering overal en nergens affiches plakt van de Cuban Five, hebben wij het recht om ook aandacht te schenken aan onze gevangen heeft.* Zeven Damas de Blanco werden bij San Miguel del Padrón aangehouden evenals drie activisten van andere mensengroepen. Een agent van de geheime dienst, Luisito genoemd, dreigde een lid van de Damas met vier dagen gevangenschap als ze voor Berta zou stemmen. En Sobrelis Turroella, die ziek is, werd aangehouden in Alamar. Politieagenten beten haar toe: ‘Hoe gaat het met de kanker?’

De stemcommissie in Havana

De stemcommissie in Havana

Vrije verkiezingen
Berta Soler zei na afloop dat de polemiek in de gelederen van de Damas de Blanco het regime weinig heeft opgeleverd en dat het de eis van de Damas de Blanco in Cuba vrije verkiezingen te organiseren slechts heeft versterkt. Het Foro por los Derechos y Libertades / Forum voor de Rechten en Vrijheden sprak haar steun uit en zei dat ‘het referendum uitgeroepen door haar leider, Berta Soler, aangetoond heeft dat niet enkel de beweging sterk is, maar dat zij klaar is om de uitdagingen die nog wachten, aan te gaan.’

Linken
* Reinaldo Escobar van de digitale krant 14ymedio interviewde Berta Soler op 10 maart 2015
* Deze weblog over de achtergronden van de spanningen bij de Damas de Blanco, 20 februari 2015

Noot
* Ángel Santiesteban is een schrijver die gevangen zit en de kunstenaar El Sexto zit vanwege zijn artistieke activiteiten drie maanden gevangen. De Cuban Five zijn de vijf Cubaanse spionnen die de afgelopen jaren in de VS gevangen zaten, inmiddels allemaal vrij zijn en voor wie de Cubaanse autoriteiten in binnen- en buitenland grootscheeps actie voerden.

Cuba wil toegankelijkheid internet vergroten maar controle behouden

De Cubaanse autoriteiten hebben toegezegd dat de toegankelijkheid van internet op korte termijn zal worden uitgebreid. De afgelopen weken liet Havana weten in te gaan op aanbiedingen van Amerikaanse bedrijven om deze expansie mogelijk te maken. Voorheen werd de achterstand van Cuba op internetgebied verklaard uit het Amerikaanse embargo van 1962. Ook vicepresident Miguel Díaz-Canel kondigde tijdens een informaticaseminar aan dat internet er voor elke Cubaan zou moeten zijn. Kritische bloggers deden echter aan deze workshop niet mee.

mobiel-mobieltje-cubaanse vlagCanel: ‘De wil en bereidheid van de zijde van de partij en regering zijn aanwezig de informatisering van de samenleving te bevorderen en internet ten dienste van allen te realiseren’, aldus de vicepresident bij het seminar Informatica en Cyberveiligheid dat vorige week in Havana plaats vond. Díaz-Canel, die wordt beschouwd als de meest waarschijnlijke opvolger van president Raúl Castro (83), heeft al twee jaar eerder toen hij tot eerste-vicepresident werd benoemd, gepleit voor een opener internet. Díaz-Canel noemde de bereidheid van de VS om internetinfrastructuur te verbeteren, een erkenning van de zijde van de VS dat het embargo gefaald had. Hij wees op de veranderende tactiek van de VS gericht op ‘de vernietiging van de Revolutie’ met andere middelen, bijvoorbeeld via sociale media. ‘Ook dat noodzaakt ons stappen vooruit te zetten op de weg naar informatisering.’ Canel wees o.a. op spionageplannen die overheden en personen gebruiken door ‘deze nieuwe technologieën pervers in te zetten.’

Internetdichtheid
Volgens de Internationale Unie van Telecommunicatie (UIT), staat Cuba op de 126ste plaats op de lijst van 166 landen van internetdichtheid; het laagste cijfer voor Latijns-Amerika. Volgens de UIT heeft slechts 25% van de Cubanen toegang tot het gecontroleerde net, voornamelijk via de plaatselijke jongerenclubs, scholen, werk en andere onderwijsinstellingen. De tarieven die het staatsbedrijf voor telecommunicatie ETECSA in rekening brengt voor internetgebruik via haar vestigingen zijn voor veel Cubanen niet te betalen.

De eerste vice-president Diaz Canel tijdens het internetseminar

De eerste vice-president Diaz Canel tijdens het internetseminar

Prioriteit voor VS
Internetverbindingen vanuit particuliere woningen zijn zeldzaam in Cuba en voorbehouden aan professionals en prominenten uit de politieke nomenklatura en de wereld van de cultuur. De ontvangst van internet is beperkt en wordt gecontroleerd hoewel veel Cubanen deze cybercensuur weten te omzeilen. De Cubaanse autoriteiten wijzen op de noodzaak de bevolking te beschermen tegen pornografie en internetcriminaliteit als rechtvaardiging voor controle en censuur. President Obama heeft in het kader van de toenadering tussen de VS en Cuba aangegeven dat het thema van de telecommunicatie een belangrijk thema is. Een Amerikaans telecommunicatiebedrijf heeft inmiddels zijn diensten aangeboden en telecommunicatieapparatuur, technologische kennis en software vallen niet langer onder de lijst van producten die vanwege het Amerikaanse embargo niet naar Cuba mogen worden uitgevoerd.

Bronnen
* El Economista, 15 februari 2015
* Website Cubadebate
Link
* De toespraak van Diaz-Canel, 20 februari 2015, 20 minuten
* 14ymedio: Internet para todos? / Internet voor allen?
Reinaldo Escobar van de kritische internetkrant 14ymedio zet vraagtekens bij de uitspraak ‘Internet voor allen?. Volgens Escobar wijzen de woorden van Miguel Díaz-Canel erop dat voor de leiders van de Cubaanse Communistische Partij (PCC) alleen die Cubanen burgers zijn, die de politieke opvattingen van deze partij onderschrijven.
*Cuba kondigt nieuwe informaticabeleid aan zonder te wijzen op de toegankelijkheid van internet.’ Dit artikel werd geschreven naar aanleiding van het officiële internetseminar door de journaliste Elain Diaz, ook docente aan de Faculteit van de Communicatie in Havana.

Cubaanse politie maakt ‘open microfoon’ onmogelijk

Leden van de Cubaanse geheime dienst en politie hebben de performance op het Plein van de Revolutie gisteren in Havana verhinderd. De initiatiefneemster Tania Bruguera wilde met een ‘open microfoon’ Cubanen in staat stellen 1 minuut lang hardop te zeggen wat zij denken. Bovendien wilde Bruguera onderzoeken of de tolerantie in Cuba tegenover afwijkende meningen is gegroeid na het akkoord dat dit land met de VS sloot.

Tania Bruguera

Tania Bruguera

Tania Bruguera zit nu in een politiecel op het politiebureau Acosta in de gemeente Diez de Octubre in Havana. Dat meldt Yoani Sánchez van de digitale internetkrant 14ymedio. Haar huisarrest is nu opgeheven en de patrouillewagens van de Cubaanse politie bij haar flat zijn verdwenen. Haar man, de journalist Reinaldo Escobar die gisterenochtend bij het verlaten van de woning, werd gearresteerd is dinsdagnacht vrijgelaten. Hij zag bij het verlaten van het arrestantenblok Tania ‘in gevangeniskleding’ te passeren.

Patrouillewagen voor de flat van Yoani Sánchez, tevens de r eeactieburelen van de internetkrant 14ymedio

Patrouillewagen voor de flat van Yoani Sánchez, tevens de reactieburelen van de internetkrant 14ymedio

Gearresteerd of spoorloos
Op dit moment zit een reporter van de internetkrant 14ymedio Víctor Ariel González nog in een cel in de gemeente Guanabacoa en is onbekend waar de opposant Eliecer Ávila van de beweging Somos Más en de fotograaf Claudio Fuentes verblijven. Amaury Pacheco van de muziekgroep Omni Zona Franca, en Lourdes Esquivel van de beweging Damas de Blanco behoren tot de gearresteerden.

De activist Omar Fayut van de Patriottische Unie van Cuba / Unión Patriótica de Cuba slaagde er gisteren met andere leden van zijn groep, het Plein van de Revolutie te bereiken. Aan dit plein liggen de kantoren van het Politburo en de werkruimten van president Raúl Castro. Vóór 1959 droeg dit plein de naam Plaza Civica / Plein van de Burgers. Tientallen mensen waren ondanks de aanwezigheid van politie, volgens Fayut aanwezig, zowel leden van de oppositie als zeer jeugdige Cubanen die zich gewoonlijk in het weekend in Calle G ophouden, een alternatieve ontmoetingsplek in Havana. Volgens Fayut was er veel politie aanwezig op het Plein, maar er deden zich geen incidenten voor, mede dankzij de aanwezigheid van camera’s en microfoons van buitenlandse televisieploegen.

Link
Radio 1 Journaal, 31 december 7.48 uur met Kees van Kortenhof van Glasnost in Cuba (4 minuten)
* De brief die Tania Bruguera eerder schreef aan paus Franciscus en de presidenten Obama en Castro, Facebook Ernesto Londoño van de NYT

Een Lada als een limousine

In Cuba noemen we deze creatie met vier wielen en zes portieren een limousine. Een mythologisch beest daterend uit de Speciale Periode, dat in onze straten verschijnt als een ontkenning van de nederlaag en een uitdaging aan de wetten van de mechanica, aldus de journalist Reinaldo Escobar in Havana op de website 14ymedio.

Limousine-ladaWat eens twee Lada’s waren, werd door solderen, de vervanging van een oud chassis en het aanbrengen van een nieuwe gaspomp en een serie ruitenwissers als bij toverkracht een wagen met meer stoelen en één motor. Het is de vrucht van de inventiviteit van onze vernieuwers. Niemand weet hoeveel van zulke limousines nog functioneren. Elke dag minder, maar ze zijn er om de toeristen te verrassen die wel eens wat anders willen fotograferen dan de klassieke Chevrolets uit de jaren vijftig, de Oldsmobile en de Ford en die verrast zijn door zoveel vindingrijkheid en fantasie. Soms heb ik ook de indruk dat sommige toeristen beschaamd zijn als ze voor zo’n creatie staan, die eerder medelijden dan bewondering verdient. Als we al dat talent en de inventiviteit om onderdelen zelf te maken en daardoor importen te voorkomen, eens voor andere zaken zouden gebruiken. Oh, onvergeeflijk chauvinisme! Men zou in New York jaloers op ons zijn en de kantoren van Google zouden in Marianao (wijk in Havana red.) staan en de WiFi-netwerken zouden niet worden vervolgd, maar worden gebruikt om een taxi te vinden zonder chauffeur.

Bron
* Reinaldo Escobar, onafhankelijke nieuwssite 14ymedio 20 november 2014

Cubaanse autoriteiten ‘hacken’ nieuwe digitale krant

Cubanen die gisteren de wensite 14ymedio zochten, kwamen terecht op een anti- Yoanis Sánchez-site

Cubanen die gisteren de website 14ymedio zochten, kwamen terecht op een anti- Yoani Sánchez-site

Dit zagen Cubanen die gisteren de nieuwe onafhankelijke krant 14ymedio wilden lezen, gelanceerd door de blogger Yoani Sánchez. De bezoekers werden doorverwezen naar de weblog Yoanislandia.com, een officiele blog, die al langer bestaat en zich specialiseert in het zwartmaken van Sánchez. ‘Deze site is van een groep mensen die het moe zijn dat Sánchez voorgesteld wordt als de moeder Teresa van de Cubaanse dissidenten, terwijl men haar politieke en economische ambities verhult’, zo staat er te lezen.
Op Cuba staan alle media onder controle van de communistische overheid. Sánchez en haar man Reinaldo Escobar, tevens eindredacteur van 14ymedio, waren gisteren telefonisch lange tijd onbereikbaar. Sánchez noemde de ingreep van de Cubaanse regering een slechte strategie ‘want er is niets aantrekkelijker dan wat verboden is’, aldus haar tweet vanochtend. Op Twitter lieten de journalisten van 14ymedio weten, geïnspireerd te zijn door ‘de grootste journalisten van deze natie’ en zij noemen met name de dichter-journalist Raúl Rivero ‘die de censuur weerstond’. Rivero behoorde tot de groep van politieke gevangenen, de zogeheten Groep van 75 en woont nu in Madrid.

14ymedio heeft ook een fotoreprotage over de weg die het dagelijks voedsel aflegt  tussen verkoper en koper

14ymedio heeft ook een fotoreportage over de weg die het dagelijks voedsel aflegt tussen verkoper en koper

De ingreep van de autoriteiten vindt plaats op een moment dat er zich binnen de Cubaanse media een debat afspeelt over de kwaliteit van de Cubaanse officiële pers en nadat president Raúl Castro en de vicepresident Miguel Díaz Canel al enkele malen opriepen tot meer kwaliteit en erop aandrongen een einde te maken aan ‘geheimzinnigdoenerij.’ Desondanks hebben de officiële media de komst van 14ymedio niet gemeld. Nog vorige maand schreef Yuris Nórido, verslaggever van de officiële vakbondskrant Trabajadores en medewerker van het portal BBCMundo dat ‘de journalistiek in Cuba slecht is ondanks alle wensen en capaciteiten van enkele journalisten. De mensen weten dat, de functionarissen weten dat en de journalisten weten dat. Onze pers is grauw, vervelend, schematisch, een kakofonie met simplistisch hoogdraverij in zijn betogen en timide in zijn kritiek’. Nórido zei tevens dat de digitale media ‘beter werk’ leveren hoewel in Cuba weinigen toegang hebben tot internet en zelfs niet tot het gecontroleerde intranet.

Yoani Sánchez

Yoani Sánchez

Internetaansluitingen
Dat laatste is ook een probleem voor de toekomst van 14ymedio, een digitaal project in een land als Cuba dat na Haïti het laagste aantal internetaansluitingen heeft van Latijns-Amerika. Yoani Sánchez wil dat probleem oplossen door verspreiding van exemplaren van 14ymedio via usb-sticks en dvd’s. Orlando Luis Pardo – schrijver, blogger en voormalig uitgever van het tijdschrift Voces en nu woonachtig in de VS – gelooft niet dat deze beperkingen de verspreiding van alternatieve informatie in het land kan tegenhouden. ‘Integendeel, onafhankelijke journalistiek zal anders in Cuba niet bestaan.’ Pardo meent dat 14ymedio wijst op een gat in de informatievoorziening in Cuba: ‘Men moet afwachten en de evolutie van 14ymedio volgen. Zal het veranderen in een uitvalsbasis voor de oppositie of een vertegenwoordiger worden van een soft post-castrisme?.’ En Ted Henken, internetdeskundige van het Baruch College in de VS, zegt dat 14ymedio een uitdaging vormt voor de civil society: ‘Autoritaire regimes veranderen niet omdat men het ze vraagt. Dit is een bewijs hoe duidelijk aanwezig de onafhankelijke media op het eiland kunnen zijn.’

Bron
* El Nuevo Herald, Diario de Cuba, EFE, BBC Mundo
Linken
* Twitter 14ymedio
* Website 14ymedio
* BBC Mundo over blokkade krant Yoani Sánchez (Spaans)
* Weblog Yoanislandia.com

Het recht om van mening te verschillen met de autoriteiten

Op 10 augustus schreef de journalist Anneris Ivette Leyva een artikel in de partijkrant  Granma. Zij drong er bij de Cubaanse burger op aan hun stem te verheffen en kritiek te leveren op misstappen. Zij ging zover om te schrijven dat de consequenties van fouten die niet worden benoemd ‘op ieders schouder zwaar wegen.’ In de achtste alinea, en indirect de Cubaanse leider Raúl Castro citerend, legt ze uit dat ‘Raúl de noodzaak heeft onderstreept om inzichten uit te wisselen, de beste ideeen in te brengen in een dialoog onder gesprekspartners die hetzelfde willen.’ Blogger en ex-journalist Reinaldo Escobar wijst haar op de onmogelijkheid om in Cuba echt kritiek uit te oefenen.

Het artikel in Granma

Zo blijft de oude regel in stand van het spel: als iemand niet dezelfde doelstelling heeft als die de Communistische Partij ons voorhoudt, zullen zij niet worden erkend als een waardevolle gesprekspartner en hebben zij niet het recht om mee te praten. Ook zullen zij niet in de gelegenheid zijn ernstige misstanden aan te wijzen of te bespreken zoals bijvoorbeeld het handhaven van een economisch, sociaal en politiek systeem dat door de geschiedenis is achterhaald. Men mag, als voorbeeld, de kwaliteit van het brood bediscussieren maar behoort niet het voorstel te doen dat er een particuliere bakkerij zal worden opgezet die geleid wordt als een klein familiebedrijf. Wat onze Granma-collega niet goed begrijpt is dat zolang er geen passende graad van vrijheid tot meningsuiting bestaat voorstellen kunnen worden gedaan en zonder angst voor wraak, bijvoorbeeld corrupte praktijken in de staatsbakkerijen kunnen worden aangeklaagd, die vrijheid ontbreekt. De grens van het afwijken mag niet beperkt blijven tot slechts die wegen die tot hetzelfde doel leiden. We moeten kunnen discussieren over diverse mogelijke wegen en zeker over de verschillende bestemmingen waar wij naar toe wensen te gaan.

De voorpagina van de partijkrant Granma luidt: ‘Wij zullen de waarheid verdedigen met onze moraal en onze principes.’

Optimisme van de ontevredenen
Beste Anneris: 25 jaar geleden publiceerde ik in het dagblad Juventud Rebelde een soortgelijk artikel. Het was getiteld: ‘Het optimisme van de ontevredenen.’ Vanwege dit soort artikelen werd het mij onmogelijk gemaakt mijn rechten uit te oefenen en in de Cubaanse media nog langer te publiceren. Ik wens je hetzelfde geluk toe, dat ik had die op een bepaald moment de zware last van de censuur van zich af kon werpen. Hier volgen drie fragmenten uit mijn artikelen. Laat me we weten als je het er niet mee eens bent.

Ik denk dat Revolutionair optimisme vertaald wordt in de zekerheid dat alles kan worden verbeterd, en paradoxaal genoeg wil dat min of meer zeggen, dat niets wat we doen ook meteen perfect is; dat het werk dat we doen altijd ontvankelijk moet zijn voor een scherpe analyse met het doel het te verrijken.

Daarom zou iemand die tijdens een vergadering kritische opvattingen laat horen over de voortgang op de werkplek of in de school, juist beschouwd moeten worden als een authentieke optimist, want hij heeft het vertrouwen dat zijn opvattingen er toe kunnen leiden gemaakte fouten te corrigeren en hij gelooft dat wat hij zegt gehoord wordt en dat zijn deelname beslissend kan zijn.

Maar als hij, die er net zo over denkt maar niet publiekelijk laat blijken van mening te verschillen en zegt dat volgens hem alles goed gaat, komt dat omdat hij een pessimist is en in feite er niet in gelooft de situatie te kunnen verbeteren, dat het niet de moeite loont dit te proberen of omdat het wel eens een groot offer kan vergen de kwalijke praktijken aan te klagen.

Linken
* Blog van Reinaldo Escobar
* Engelstalige teksten van Reinaldo Escobar en andere kritische bloggers werkzaam binnen Cuba