Amerikaanse rock en de opening in Cuba

De Cubaanse revolutie leidde vijftig jaar geleden tot een reeks sociale, economische en culturele fenomenen. Zowel de VS als Cuba sloten de toegang tot Cuba af voor allerlei concepten die voortkwamen uit de Europese en Noord-Amerikaanse cultuur. De ideologie van de Verenigde Staten en Europa was niet verenigbaar met de socialistische concepten van Fidel Castro en van hen die tijdens zijn regime culturele posten bekleedden. Dat had ook zijn effect op de muziek. Pas na publieke optredens in Havana van Audioslave, Major Lazer en de Rolling Stones veranderde dit.

logo-rolling-stones-che-guevaraDe toenmalige generatie van rockers drong aan op een nieuwe bewustwording van de veranderingen onder Cubaanse jongeren. De Beatles, Rolling Stones, Bob Dylan, de Who, Jimi Hendrix, de Doors and Janis Joplin bezorgden veel overheidsfunctionarissen hoofdpijn en zij verboden deze muziek in Cuba. Daarnaast kondigde de Amerikaanse regering een totale boycot tegen het eiland af met de bedoeling het eiland te onderwerpen. Amerikaanse pop- en rockmuziek kon tot voor kort in Cuba enkele beluisterd worden via binnengesmokkelde cd’s of radioprogramma’s vanuit Miami. ‘In 1979 was ik op een feestje waar de Beatles werden gedraaid. De politie viel binnen, stopte de muziek en nam de plaat mee,’ vertelt Dionisio Arce, leadzanger van de Cubaanse metalband Zeus in de documentaire Hard Rock Havana.

johnlennonwordtbewaakt

John Lennon in park in Havana

Lennon en Audioslave
Beetje bij beetje liet het regime geleidelijk meer rockmuziek toe die de Cubanen zolang was onthouden, deels door de Cubaanse regering en deels door de VS. President Fidel Castro nodigde destijds artiesten als Billy Joel, Stephen Stills, Kris Kristofferson uit voor het concert Havana Jam (1979), toen de politieke spanning in het land wat minder werd. In 2000 leek Fidel Castro zich neer te leggen bij de invloed van allerlei buitenlandse muzikale persoonlijkheden. Hij verklaarde John  Lennon tot een ‘revolutionaire held’ en onthulde zelfs een bronzen standbeeld ter ere van Lennon in een park in de hoofdstad.

muziek-audioslave-2005

Concert Audioslave in 2005 aan de Malecón

Eerste Amerikaanse band
In 2005 was Audioslave de eerste Amerikaanse band die na de Koude Oorlog en de Cubaanse Revolutie voet aan wal zette in Cuba. Volgens Billboard kwam dit concert tot stand na gesprekken tussen het Amerikaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken en Cubaanse ambtenaren over ‘culturele uitwisseling’. Vlak voor zijn tragische dood in mei jl.  noemde Chris Cornell dit optreden en de ontmoeting met de bewoners van het eiland een van de meest gedenkwaardige momenten uit zijn carrière. De band, met medewerking van de gitarist Tom Morello uit Rage Against The Machine, trad op voor 70.000 mensen bij de Anti-Imperialistische Tribune José Martí. Van geheel andere aard maar wel binnen het kader van de culturele opening, was de uitnodiging aan het adres van de voormalige tootsenist van Yes, Rick Wakeman. Hij zou persoonlijk zijn uitgenodigd door Fidel om in 2005 met zijn New English Rock Ensemble tijdens een door de Cubaanse staat georganiseerd concert op te treden.

Honger naar meer
Vandaag de dag hebben Cubanen kennis kunnen maken met legendarische kunstenaars, kregen een nieuw perspectief en hongeren naar nieuwe geluiden. Volgens een artikel in Rolling Stone over het veranderende muziekklimaat, was Major Lazer de tweede Amerikaanse act die in de open lucht in Cuba speelde. Dit concert werd georganiseerd met medewerking van het Amerikaanse Ministerie van Cultuur en de Musicabana Foundation, maar ook met de managers van het trio. Onlangs liet Diplo – voorman van Major Lazer – in een interview met de Mexicaanse krant Excélsior weten, dat zijn team, vertegenwoordigers en producenten 16 tot 18 maanden hadden gewerkt aan de planning om het de beide betrokken regeringen naar de zin te maken.

rolling-stones-concertpubliek-25032016-2

Cubaanse jongeren op de avond van het concert van de Rolling Stones, 25 maart 2016

Muziek brengt beweging
De Amerikanen zijn niet de enigen geweest die een rol speelden bij dit proces van de muzikale opening. Op 25 maart 2016 traden de Rolling Stones, 70-jarigen met de energie van 20-ers, op in het stadion Ciudad Deportiva in Havana. Mick Jagger voorspelde dat wat Bob Dylan in 1964 voorspelde The times they are chancing en waar in Cuba weinig van was te merken, nu bewaarheid werd. Eén miljoen Cubanen, van kinderen tot ouderen met de leeftijd van de zingende Britten, beleefden een uniek moment van bevrijding. Hun idolen waren eindelijk in het land met de tropische sfeer aangekomen.  De optredens van de Rolling Stones en Major Lazer zijn op dvd beschikbaar en niet alleen is daar aandacht voor het concert, maar ook voor de ontwikkelingen die daaraan vooraf gaan. Op de dvd van Major Lazer is ook aandacht voor de ontmoetingen die Diplo in Cuba had met diverse Cubanen uit de binnenlandse muziekscene. Volgens Chris Cornell (Race against the Machine) is er in Cuba behoefte aan meer. Vlak voor zijn dood zei hij tegen Associated Press: ‘Ik denk niet meer hetzelfde sinds ik in Cuba was. Ik heb begrepen wat muziek werkelijk teweeg brengt, ongeacht of je de taal begrijpt en spreekt. Het brengt je in beweging’.

dvd-rolling-stones-havana-moonBron
* Track Record: El impacto de la música extranjera en Cuba door Hector Elí Murguía, 27 november 2017.

Linken
* Negotiation with the Revolution. The Politics of Cuban Music During the Special Period.
* DVD Major Lazer:  Lean on me Havana
* DVD Rolling Stones in Havana Moon

Vanavond: Rolling Stones: Olé olé olé!

concert-rolling-stones-politie-27032016

Op 27 maart traden de Stones op in Havana

Vanavond zendt Canvas de documentaire uit die The Rolling Stones van nabij volgt tijdens hun voorjaarstournee van 2016 in tien Latijns-Amerikaanse steden.

De documentaire omvat een selectie uit de optredens tijdens de tournee en uit het historische concert in Havana, Cuba. Daar mocht de rockgroep als eerste ooit voor een 1,2 miljoen mensen tellend publiek optreden. We krijgen ook een intiem inzicht in de wereld van de Stones en een extra focus op de plaatselijke muziekcultuur in de landen waar de groep heeft opgetreden. M.m.v. Mick Jagger, Keith Richards, Ronnie Wood en Charlie Watts. (Eagle Vision, 2016)

film-rolling-stones-ole-oleMuziekdocumentaire van Paul Dugdale
Vanavond op Canvas 23:10 – 00:55 uur

Link
Trailer op Youtube, 1. 52 minuut

Honderdduizenden Cubanen bij Stonesconcert

De Rolling Stones hebben vrijdag voor honderdduizenden fans opgetreden in de Cubaanse hoofdstad Havana. De Britten trapten hun concert af met de hit Jumpin’ Jack Flash uit 1968. In dat jaar deelden Cubaanse rockfans heimelijk vinylplaten met elkaar en liepen zo het risico om te werk te worden gesteld op het platteland wegens ‘ideologische afwijking’. ‘Hallo Havana! Goedenavond, mijn Cubaanse mensen’, zei Mick Jagger voordat hij het openingsnummer inzette. Daarna volgden It’s Only Rock ’n Roll (But I Like It), Tumbling Dice Angie, Start me up, Sympathy for the devil en als spetterende uitsmijter een uitgebreide versie van ‘Satisfaction’. Mick Jagger, die overwegend Spaans sprak tegen het publiek, refereerde aan moeilijker tijden toen hij het concert opende: ‘We weten dat het vroeger niet makkelijk was om naar onze muziek te luisteren in Cuba. Maar tijden zijn nu aan het veranderen, klopt dat?’ Een joelend publiek antwoordde met ‘Si, si!’.

Jonge fans
Een historische avond met veel jonge Cubaanse fans. Zo omschrijft de Nederlander Frans van Barneveld het optreden van de Rolling Stones op Cuba op de site van de NOS. ‘Het was een fantastische avond.’ Het gratis concert begon met de hit Jumpin’ Jack Flash en vanaf dat moment waren de aanwezige bezoekers uitzinnig.  Sommige fans van de wereldberoemde groep hadden zich al achttien uur voor aanvang van het gratis concert verzameld in het sportstadion Ciudad Deportiva de la Habana. Volgens de Cubaanse staatsmedia zouden 400.000 Cubanen het concert hebben bijgewoond.

Cuba Rolling StonesNina Jurna deed voor NRC-Handelsblad verslag van deze gebeurtenis en sprak o.a. met Daniel González en Dyara Perez .
Stones fan en muzikant Daniel González (56) die eind jaren zeventig in het geheim naar zijn idolen luisterde, vindt het concert ‘magisch’. Glunderend zegt hij: ‘Dat ik nu een concert van de Stones kan bijwonen in mijn eigen land, is onwerkelijk. Het is als een droom. De energie die hier vanavond hangt is onbeschrijfelijk.’ Veel jonge Cubanen zijn niet bekend met de hits van de Stones, maar zij zijn toch in groten getale naar het optreden gekomen. ‘Dit had ik nooit willen missen. Ik heb nog nooit zo’n groot podium gezien, al die lichten, de camera’s en die enorme schermen. Het is een hele speciale avond’, zegt de 25-jarige Luis, fors en met tatoeages. Tijdens het concert houdt hij zijn vriendinnetje stevig vast. Samen staren ze naar Mick Jagger, die op een steenworp afstand zijn danspasjes aan de Cubanen toont.

rolling-stones-concert-podium-25032016Hart
Dat dit optreden in Havana voor de Stones ook speciaal is, straalt ervan af. Zelfs na de toegift lukt het de bandleden bijna niet om van het podium af te komen. ‘Ik zou hier kunnen wonen’, roept Keith Richards naar de uitzinnige massa. Ron Wood vormt met zijn handen een groot hart. Mick Jagger, die tijdens de show alles geeft, kijkt het publiek nog een keer met stralende lach aan, voordat hij het podium verlaat. Uren voor het concert, halverwege de middag, hadden zich al duizenden mensen verzameld op het grasveld van het open stadion Ciudad Deportiva, buiten Havana. Er hangt een Woodstockachtige sfeer. Groepjes mensen liggen op het gras in de brandende zon, of picknicken onder meegebrachte parasols. Er wordt in het stadion niets verkocht, geen alcohol of eten, alleen kleine plastic waterzakjes.

rolling-stones-concert-aanwezige-25032016Nieuwe Cuba
Dyara Perez zit met haar twee kinderen op het gras en geniet. ‘Prachtig al die mensen. Dit is het nieuwe Cuba’, zegt ze glunderend. Ze heeft haar zoontje van negen en dochter van zestien meegenomen. Hoewel geen van haar kinderen weten wie de Rolling Stones zijn, mogen ze dit moment niet missen, vindt hun moeder. ‘Cuba maakt een nieuw avontuur door. We weten nog niet precies waar we over een paar jaar zijn, maar we zijn in beweging. Dit concert hoort bij ons nieuwe avontuur, en daarom heb ik nu mijn kinderen meegenomen.’

concert-rolling-stones-politie-27032016Logistiek
Cuba is duidelijk nog niet in staat zo’n groot internationaal spektakel helemaal zelf te organiseren. Voor de naar schatting half miljoen bezoekers zijn slechts zes mobiele toiletten beschikbaar. Een deel van de bezoekers kan met speciale uitnodigingskaarten dichterbij het podium komen, maar een grote massa wordt middels hekken en zware politiebewaking in een apart vak gehouden, ver weg van het podium.

Lees verder 
* NRC, Nina Jurna: Cuba gaat uit zijn dak voor de Stones
Lees ook:
* Nina Jurna (NRC) achtergrondstory over financiering van dit concert door de Curaçaose zakenman Gregory Elias.
De Volkskrant 26 maart 2016, Marjolein Van De Water: Niet pogoën of crowdsurfen bij de Stones, maar wiegen met de heupen.

Overige bronnen
* Nu.nl, Diario de Cuba, NRC, El Nuevo Herald en NOS

CubaTips: Rolling Stones, Obama, Havana Transit, onafhankelijkheid, waterpolo, sigaartje, Hemingway en Guantánamo

logo-rolling-stones-havanaRolling Stones: I’m free

Veel Cubanen zullen zich verheugen op het komende concert (op 25 maart) van de Rolling Stones in Havana. Rockmuziek wordt al langer getolereerd in Cuba sinds in 2001 de Britse rockgroep The Manic Street Preachers (felle pro-Castro musici!) optrad. De periode uit de beginjaren van de Revolutie lijkt verleden tijd, toen Fidel Castro in 1963 sprak over ‘langharige nietsnutten, de kinderen van de bourgeois’ en de jongere generatie verweet ‘te smalle broeken te dragen’ en  ‘publiekelijk verwijfde shows’ te organiseren.

Cubaanse musici gemuilkorfd
Nu krijgen muziekgroepen uit de VS en Europa ruim baan en wordt de indruk gewekt dat de culturele vrijheid is Cuba is toegenomen. Een scherp contrast met de muziek van Cubanen van eigen bodem zoals indrukwekkende zangeressen als Celia Cruz en Olga Guillot uit de jaren zestig, die in de Cubaanse staatsmedia nog steeds taboe zijn. En de jonge hiphoppers en rockers als de vervolgde El Critico, Los Aldeanos of Gorki, die worden geboycot, gecensureerd en niet mogen optreden. De Rolling Stones moeten misschien een Spaanse vertaling instuderen van hun nummer I’m free. I’m free to do what I want any old time, I’m free to sing my songs knowing it’s out of trend. Maar dat is misschien teveel gevraagd van de voormalige Streetfighting Men.

Aldus de redactie van het E-Magazine CubaTips, dat vandaag verschenen is.

INHOUDSOPGAVE NIEUWSBRIEF VAN VANDAAG:

tips

  1. Rolling Stones: I’m free
  2. Film: Havana Transit
  3. Cubaanse waterpolosters deserteren op weg naar Nederland
  4. VS aan wieg onafhankelijkheid Cuba
  5. Wat je niet op Cuba ziet
  6. Nederlander kiest vaker Cubaans sigaartje
  7. Legendarische mv. Pilar van Ernest Hemingway herleeft
  8. Guantánamo: Amerikaans grondgebied op Cubaanse bodem
  9. Culturele Agenda
  10. Het laatste nieuws

Nieuw gratis abonnement
Wilt u ook alle nieuwe nummers van CubaTips vanaf nu in uw mailbox ontvangen? Geef u hier op voor een gratis abonnement! Ruim 1.000 geïnteresseerden gingen u al voor en ontvangen elke zondagochtend de CubaTips.

Václav Havel 1936 – 2011

Václav Havel, eerst dissident toneelauteur, later president van Tsjecho-Slowakije, is op 75-jarige leeftijd overleden. Hij stierf aan de complicaties van een chronische longaandoening, een gevolg van zijn jarenlange verblijf in de gevangenis tijdens het communistische regime. Havel sympathiseerde sterk met de dissidentenbeweging in Cuba.

Havel als dissident

Tijdens en vooral na zijn presidentschap ontwikkelde Havel diverse internationale activiteiten. Zo richtte hij een internationaal comité op voor democratie op Cuba. Dankzij Havel heeft het Tsjechische ministerie van buitenlandse zaken een afdeling voor democratische omwenteling, die zich vooral richt op Wit-Rusland, Birma en Cuba. Al vele jaren is hij erelid van de Club van Rome.

Vijf jaar gevangen
De voormalige antisovjetrebel, schrijver, clandestien uitgever, president en arbeider verzette zich in 1968 tegen de Russische tanks die Tsjecho-Slowakije binnenvielen en werd later een van de oprichters van de burgerrechtenbeweging Charta 77. Vanaf 1976 bracht Havel meer dan vijf jaar achter de tralies door. In de periodes dat hij op vrije voeten was, werd hij dag en nacht bewaakt door agenten van de Staatsveiligheid. Toen in december 1989 het doek definitief viel over de communistische eenpartijstaat, werd Havel tot president verkozen. Hij zou de laatste president van Tsjecho-Slowakije worden, want het land hield in 1992 op te bestaan.

Direct na de val van het communistisch bewind in Praag in 1990 treden de Rolling Stones in Tsjecho Slowakije op. Naast Havel, Mick Jagger, Charlie Watts en Keith Richard.

Steun aan dissidenten wereldwijd
Daarna werd hij de eerste president van Tsjechië. In 1998 werd hij verkozen voor een tweede ambtstermijn. Havel bleef zich ook na zijn politieke carrière inzetten voor burgerrechten in landen met totalitaire regimes zoals Cuba, Wit Rusland en Birma.

Havel biedt, samen met voormalige dissidenten Pavel Landovsky (r) en Bishop Vaclav Maly (l) in januari 2010 een petitie aan bij de Chinese ambassade in Praag vanwege de aanhouding van dissidenten.

Taal van het communisme
Wat Havel enorm boeide, was de taal. ‘Wat mij interesseert’ zegt Havel daarover, ‘is hoe je perfect logische en overtuigende argumenten kan gebruiken om totale nonsens te verdedigen. Dat is wat de communistische machtshebbers deden. Ze namen stukjes zinnen die ze na elkaar plaatsten en keer op keer opnieuw gebruikten. Zo werd de manier van spreken soms belangrijker dan de boodschap zelf,’ aldus Havel.

Linken
* Video met Havel over Cuba
* Havel in gesprek met o.a. Mick Jagger tijdens de toernee van de Stones in 1995