Meeste Cubaanse asielaanvragen afgewezen

Veel meer Cubanen dan normaal hebben het afgelopen jaar asiel aangevraagd in Nederland. Twee jaar geleden stond de teller op 23 ‘Cubaanse’ aanvragen, eind 2017 op 256. Het IND heeft er inmiddels 140 behandeld en 99 procent daarvan afgewezen. Volgens het IND was het grootste deel van de aanvragen LHBTI-gerelateerd. Dat wil zeggen: iemand vraagt asiel aan, omdat het vanwege zijn of haar geaardheid onveilig zou zijn op Cuba.

gay-LGBTI-marcha-mei-2016-madrazoWe spraken erover met Pedro (niet zijn echte naam). Hij vroeg in december 2017 asiel aan, maar heeft inmiddels te horen gekregen dat hij Nederland moet verlaten. Hij is het er niet mee eens en gaat, net als veel andere afgewezen Cubanen, in hoger beroep.

Homorechten op Cuba: schijn of werkelijkheid?
Boris Dittrich houdt zich voor mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch bezig met de rechten van lesbiennes, homo’s, bi-seksuelen en transgenders. Hij noemt de situatie op Cuba lastig in te schatten. ‘Voor zover wij weten word je er niet vervolgd vanwege je seksuele voorkeur. Wel is het zo dat de grootste organisatie voor de rechten van LHBT’ers op Cuba een monopolie heeft op het hele LHBT-circuit. Onafhankelijke homopartijen of activisten zullen het heel moeilijk hebben.’ Boris heeft het over het Cubaanse centrum voor seksuele voorlichting, Cenesex. Overheidsinstituut Cenesex wordt gerund door Mariela Castro, dochter van de Cubaanse president Raúl Castro. Ze is parlementslid en gebruikt haar invloed om de rechten van LHBTI’ers op de kaart te zetten. Ze heeft ervoor gezorgd dat de staat een sekse-veranderende operatie vergoedt en discriminatie van LHBTI’ers op de werkvloer bij wet is verboden. Dat is een groot verschil met hoe het er 50 jaar geleden aan toeging op Cuba. Het regime van de communistische leider Fidel Castro stond alleen heteroseksualiteit toe. Dat leidde tot homofobie en tot het eind van de jaren 80 werden veel homo’s in werkkampen gestopt.

grafiek-cubanen-lhbti'ers

Het aantal eerste asielaanvragen van Cubanen in 2017 (NOS)

Volgens de Cubaanse vluchtelingen heerst er nog veel homofobie in de maatschappij en komt discriminatie en grof geweld vanuit de politie vaak voor. ‘Je krijgt alleen hulp als je voorstander bent van het regime’, zegt een van hen. ‘Met Cenesex verbetert Cuba haar imago naar de buitenwereld, maar dat is een show.’ Dittrich bevestigt dat Cenesex niet helemaal onafhankelijk is. Hij ontmoette directeur Mariela een paar jaar terug. ‘Ze duldt absoluut geen tegenspraak, is groot aanhanger van het regime en zit niet persé te wachten op democratie. Dat betekent dat er weinig begrip is voor individuen en groepen die het regime niet aanhangen.’

LGBTI-marcha-Mariela-Castro-mei2016-madrazo

Mariela Castro tijdens de Pride-optocht in 2016

Transitvisum
Zowat de enige vliegroute vanuit Cuba is een vlucht naar Rusland, waar je als Cubaan zonder visum heen kunt. En omdat op die vlucht een tussenlanding wordt gemaakt op Schiphol, kon je ook in Nederland komen. Voor 2017 hadden Cubanen een speciale status in de VS en waren de immigratiewetten voor hen vriendelijker dan voor andere immigranten. Vrijwel nooit wees de VS een asielaanvraag van een Cubaan af. Maar eind 2017 schafte president Obama die regeling af. Sinds januari 2018 heb je een zogeheten transitvisum nodig om te landen in Nederland en vervolgens weer door te vliegen naar een land dat niet onder het Schengen-verdrag valt.

Bron
* Maxime de Vries, website NOS, 15 februari 2018

Video
* Gesprek met LHTBI-vluchteling ‘Pedro’ uit Cuba, NOS, 2.32 minuten

Nederland ontkent grote aantallen asielverzoeken uit Cuba

De Nederlandse autoriteiten bestrijden dat 2.500 Cubaanse burgers in Nederland in afwachting zijn van politiek asiel. Dit hoge cijfer werd vorige week verspreid door Cuba-kritische publikaties. De meeste asielzoekers zouden behoren tot de LGBTI-gemeenschap in Cuba.

vlag-gayVolgens het Ministerie van Justitie en Veiligheid is er gedurende het gehele jaar 2017 sprake van 256 asielverzoeken afkomstig van Cubanen. Het ministerie bevestigt wel dat het hier voor een groot deel om verzoeken van LGBTI-ers gaat. Vorig jaar circuleerden geruchten in Cuba over de speciale faciliteiten die de politie op Schiphol aan Cubanen zou bieden om asiel aan te vragen. Het ministerie laat nu weten dat 90% van de verzoeken van Cubaanse vluchtelingen in 2017 werd afgewezen.

Bron
* Cartas desde Cuba, 10 februari 2018

Opnieuw meer vluchtelingen uit Cuba

Vorig jaar vroegen 256 Cubanen asiel aan in Nederland. Dat is een opvallende stijging, in vergelijking met de 23 Cubaanse asielzoekers in 2016. Sinds september stijgt het aantal Cubaanse vluchtelingen aanzienlijk, signaleerde het Noord Hollands Dagblad begin december. Asieladvocaten noemden luchthaven Schiphol, de plek waar de vluchtelingen asiel aanvragen, gekscherend Klein Havana. Volgens het AD zijn ‘veel van die Cubaanse aanvragen afgewezen’.

gay-cuba-metgayvlagencubavlag

Havana; de gayvlag en de Cubaanse vlag verenigd in Havana

November was al een uitschieter, met 56 Cubaanse vluchtelingen, maar december spant de kroon. Vorige maand zochten 121 asielzoekers veiligheid in Nederland, blijkt uit cijfers van de Immigratie- en Naturalisatiedienst. Dat komt neer op 9 procent van het totaal aantal asielzoekers (eerste aanvraag) in december. Alleen uit Syrië kwamen meer vluchtelingen. Het zou voornamelijk gaan om zogenoemde LHBT’ers, lesbische, homo- en biseksuele mensen en transgender mensen. Met name die laatste groep verklaart tegenover advocaten dat de situatie op Cuba voor transgenders erg verslechterd is, maar voor beleidsmakers en advocaten blijkt het lastig om een duidelijk beeld te krijgen van de LHBT-problematiek op Cuba. De Tweede Kamer vroeg vorige maand staatssecretaris Mark Harbers (VVD) om opheldering. Die zegde toe voor de zomer in een brief meer duidelijkheid te scheppen. Nederland is een praktische plaats voor de vluchtelingen. Cubanen kunnen visumvrij reizen naar Rusland. Het vliegtuig naar Moskou maakt een tussenlanding op Schiphol.

grafiek-cubanen-lhbti'ers

Asielaanvragen in december 2017

Totaal
In totaal vroegen vorig jaar 31.327 mensen asiel aan in Nederland. Dat is nagenoeg gelijk aan het aantal asielzoekers in 2016 (31.642). Ter vergelijking: in 2015 was de totale asielinstroom 58.880.

Bronnen
* Sam Trompert, Noord Hollands Dagblad, 16 januari 2017
* Algemeen Dagblad, 17 januari 2017

Link
* December vorig jaar publiceerde het Noord Hollands Dagblad de reportage: ‘Opvallend veel Cubaanse vluchtelingen. Schiphol lijkt klein Havana.’ Zie deze Cubaweblog van 11 december 2017

Opvallend veel Cubaanse vluchtelingen: ’Schiphol lijkt Klein Havana’

Opeens zijn ze er. Een opmerkelijk aantal vluchtelingen uit Cuba vroeg de afgelopen maanden asiel aan in Nederland. Het gaat om een grote groep transgenders en andere LHBT’ers (lesbisch, homo-, biseksueel en transgender). De positie van deze groep zou de laatste tijd erg verslechterd zijn op Cuba. ‘De detentieruimte op Schiphol is inmiddels verworden tot Little Havana’, zegt advocaat Thomas Thissen, die een aantal vluchtelingen bijstaat. Vorig jaar (2016) maakten 23 Cubanen aanspraak op asiel in Nederland, in 2015 slechts 9. Tot en met oktober 2017 staat de teller al op 78, blijkt uit periodieke rapporten van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Sam Trompert maakte de volgende reportage voor de dagbladen van de Holland Media Groep. Het artikel werd gisteren ook geciteerd in de CubaTips.

lhbti-aantallen-schiphol

Bron: Asylum Trends October 2017 van de IND

Waarom nu? Er is geen duidelijk antwoord. Gesuggereerd wordt dat orkaan Irma, de tropische cycloon die deze zomer een ravage aanrichtte in Latijns-Amerika, er iets mee te maken heeft. Sinds een paar maanden zou de agressie naar LHBT’ers toenemen, verklaren vluchtelingen. De keuze voor Nederland is deels bewust, maar vooral praktisch. Bewust, vanwege het positieve imago dat ons land heeft als het gaat om de rechten van LHBT’ers. Praktisch, omdat bijkans de enige vluchtroute van Cuba een vliegtuig naar Rusland is. Dat vliegtuig maakt een tussenstop op Schiphol. De vluchtelingen voltooien hun reis naar Rusland niet, maar vragen asiel aan op de nationale luchthaven.

umap-krantenartikel2

De UMAP-strafkampen -waar gays, dominees, priesters, Jehova’s en artiesten werden opgesloten – waar volgens het regime ‘het werk de mens vrijmaakt.’

Cuba en LHBT
Sinds de revolutie van 1959 is Cuba een communistische staat. Sinds 2008 wordt het land geleid door Raúl Castro, de broer van de in 2016 overleden revolutionair Fidel Castro. Het land kent een duistere geschiedenis, als het gaat om de omgang met LHBT’ers. Het regime van Fidel Castro pakte hen op en stopte hen in werkkampen. Andere seksuele geaardheden dan de heteroseksuele norm waren verboden. Die tijd is voorbij. Fidel Castro noemde de werkkampen in 2010 ’groot onrecht’ in een interview met Mexicaanse media. Ook is er geen zedenwetgeving meer op Cuba. De staat betaalt zelfs voor sekse-veranderende operaties. Veel zou zijn te danken aan Mariela Castro, dochter van Raul. Zij komt op voor LHBT’ers. Toch leiden transgenders een bestaan in de marge, begrijpen advocaten van hun cliënten. Hoewel de staat zijn vriendelijke gezicht laat zien, sluimert onderhuids de vijandigheid voor ’de ander’ door.

Nederlandse advocaten
Voor Mariela Castro hebben de vluchtelingen juist geen goed woord over. ‘Zij is volgens mijn cliënten een leugenaar’, aldus de Alphense advocaat Thissen, die vier vluchtelingen bijstaat. Een van zijn cliënten vluchtte, omdat deze gedwongen werd borstimplantaten te verwijderen. Ook de Leidse advocate Tess Neijzer krijgt hartverscheurende levensverhalen van haar cliënten te horen. Zelf staat ze vier vluchtelingen bij, maar haar kantoor heeft meer Cubaanse cliënten. ‘Deze mensen kunnen nauwelijks werk krijgen. Als je nagaat dat op Cuba bijna alle banen overheidsbanen zijn is dat toch opvallend. Ze worden continue lastig gevallen door de burgerbevolking. Ze worden bekogeld met stenen en vuilnis. Ik hoor dat er sprake is van fors geweld, tot messteken aan toe. En de politie beschermt hen nauwelijks’, vertelt advocaat Tess Neijzen, van het Leidse Leidraad Advocaten.

gay-LGBTI-marcha-2016-madrazo

Vorig jaar ageerde een onafhankelijke lgbti-groep in Havana tegen geweld van de politie tegen gays. Bij dat soort protesten zwijgt Mariela Castro.

Politie
Daarnaast worden ze getreiterd door de politie. ‘Zoals één van mijn cliënten zei: je staat op de taxi te wachten en ze pakken je’, aldus Neijzer. Dan krijg je een boete voor bijvoorbeeld prostitutie. Bij een bepaald aantal boetes kan dat op celstraf uitlopen, weet Neijzer. Een aantal vluchtelingen is benaderd om te vertellen over het leven op Cuba, maar daar hebben zij vanaf gezien. Asielprocedures lopen meestal nog en de kans op afwijzing is aanzienlijk.
‘Cuba is niet opgenomen op de lijst veilige landen van herkomst’, vertelt een woordvoerder van het ministerie van Justitie en Veiligheid, waar de IND onder valt. Maar dat betekent niet dat asielzoekers uit Cuba per se in aanmerking komen voor asiel. ‘(Dat) wordt bepaald op grond van het individuele asielrelaas tegen de achtergrond van hetgeen bekend is over de veiligheids en mensenrechten in Cuba’, aldus de woordvoerder.
Het is lastig om aan te tonen dat een vluchteling problemen ervaart op Cuba, vanwege zijn of haar geaardheid. ‘Ik hecht zeer aan mensenrechten, maar op dit moment kun je niet zeggen dat LHBT’ers op Cuba vervolgd worden om wat ze zijn. Maar wellicht wel om wat ze zeggen’, zegt Cuba-deskundige Kees van Kortenhof.

Mariela Castro bepaalt de grenzen van emancipatie
De emancipatie van LHBT’ers op Cuba is in handen van seksuologe Mariela Castro (1962), directeur van CENESEX, het Cubaanse centrum voor seksuele voorlichting. Sinds 2013 is ze lid van het parlement van Cuba. Haar naam verraadt haar invloed. Als dochter van de huidige president Raúl Castro, en nichtje van grote leider Fidel behoort ze tot de absolute elite van het door één partij geleide Cuba. Die invloed heeft ze de laatste jaren gebruikt om de rechten van lesbische, homoseksuele, biseksuele en transgender mensen op de kaart te zetten. Met succes. Sinds begin deze eeuw vergoedt de staat een sekseveranderende operatie. Er worden Pride-marsen georganiseerd. En discriminatie van LHBT’ers op de werkvloer is bij wet verboden.

CUBA-US-MARIELA CASTRO

Mariela Castro

Gaymoeder
Op papier lijkt Mariela Castro dus de LHBT-moeder van Cuba. Toch vertoont dat masker scheurtjes. ‘Mariela Castro is zeker geen heldin’, zegt Cuba-deskundige Kees van Kortenhof. Hij is voorzitter van stichting Glasnost in Cuba. Drie jaar geleden bezocht hij het land voor het laatst en sprak toen met LHBT-activisten. ‘De echte helden zijn de mensen die als dissident opkomen voor de rechten van álle LHBT’ers.’ Want naast voorvechter van LHBT-rechten is Mariela Castro een fervent supporter van het socialistische regime. De gelijkheid van niet-hetero’s is wat haar betreft een sociaal-economische kwestie, maar dus geen sociaal-culturele. Zoals dat gaat in eenpartijstaten: sommige mensen zijn net iets gelijker dan de rest. Een onafhankelijke belangengroep voor LHBT’ers wordt onderdrukt. Het handjevol mensen dat jaarlijks aanspraak kan maken op een sekseveranderende operatie moet toestemming van een staatscommissie krijgen. ‘Als je vriendjes bent met Mariela Castro kun je je laten opereren, maar ben je dat niet: dan heb je het nakijken’, aldus advocaat Tess Neijzen.

Ahmadinejad
Een voorbeeld uit 2012: dissidente LHBT-activisten willen de positie van homoseksuele mensen in Iran aan de orde stellen, die daar stelselmatig vervolgd worden. Toenmalig president Mahmoud Ahmadinejad was toen op staatsbezoek op Cuba. Maar dan geeft Mariela Castro niet thuis. Kortenhof: „Ze presenteert zich wel als voorvechter van de LHBT-rechten, maar zwijgt als het niet in haar straatje past. Ze geeft heel duidelijk de grenzen van emancipatie aan.’
Woordvoerder Philip Tijsma van het COC legt uit dat contact met activisten lastig is. Een verklaring voor de verhoogde instroom heeft hij daarom niet. Nederland zou zijn best kunnen doen de situatie voor LHBT’ers op Cuba beter te onderzoeken. Want hij onderschrijft wel de kritiek op Cuba’s LHBT-beleid en Mariela Castro. ‘Haar organisatie monopoliseert het thema, voor andere geluiden is geen plek.’ Ook Amnesty en Human Rights Watch zijn kritisch over de mensenrechten op Cuba.

Bron
* Holland Media Groep, o.a. Noord-Hollands Dagblad, De Gooi- en Eemlander,
9 december 2017. Auteur: Sam Trompert.