Staatsvakbond CTC jaagt op kleine zelfstandigen

Elke ochtend verlaten María Elena (53) en haar zoon Enrique (19) hun woning in Cienfuegos om groente en fruit te verkopen. Met een kar en onder een brandende zon trekken ze straat in en uit, huis voor huis, om in hun onderhoud te voorzien. Zij hebben gekozen voor het zelfstandig ondernemerschap (cuentapropismo) omdat ‘het werken voor de staat te weinig oplevert.’ Zij maken deel uit van de 12.600 kleine zelfstandigen die staan ingeschreven bij de belastingdienst ONAT (Oficina Nacional de la Administración Tributaria) in de provincie Cienfuegos. Het gaat om grote aantallen en de staatsvakcentrale Central de Trabajadores de Cuba (CTC) ziet in deze groep ‘arbeiders’ een mogelijkheid om de ledenaantallen uit te breiden. In Cuba is bijna 96% van de werknemers lid van deze vakcentrale, de enige die het land kent. Drie miljoen Cubanen zijn lid van de CTC, waarbij 18 bonden zijn aangesloten. Het beleid van de CTC is een getrouwe afspiegeling van de koers die de Cubaanse Communistische Partij uitstippelt.

straatverkoper-Carretillero-calle-Habana

Straatverkoper of carretillero in Havana

‘Ons werk begint ’s ochtends om 5 uur want dan moeten we de vrachtwagens opwachten die de groenten en het fruit aanvoeren vanuit de nabijgelegen gemeenten. Met deze transporteurs onderhandelen we ook over de prijs van de handel. Soms begrijpen de mensen niet waarom alles zo duur is, maar de vraag is groot en iedereen moet eten,’ zegt María Elena.

Lastige inspecteurs
‘Soms zijn er inspecteurs die ons aanhouden omdat we te lang op dezelfde plaats stilstaan. Dat kun je vaak oplossen met een aardigheidje; een paar komkommers, een pond tomaten…iedereen heeft wel iets nodig,’ luidt haar commentaar. Voor de leiding van de CTC lag hier een motief om meer leden te werven onder cuentapropistas. ‘Vooral de kooplieden met een kar ondervinden problemen met de inspecteurs. Het voordeel van dit lidmaatschap is dat wanneer je een boete krijgt die onterecht is, je naar onze kantoren kunt gaan waar men de situatie onderzoekt. Als zij vaststellen dat een boete ongegrond is, kunnen ze tussenbeide komen en kan de boete vervallen. Wie lid is van de CTC is dan beschermd’ zegt een vakbondsvrouw die liever haar naam niet noemt. Volgens de verkopers worden ze de laatste maanden ook benaderd om lid te worden van het Sindicato de Trabajadores Agropecuarios / Bond van Landarbeiders. ‘Wij weten ook niet waarom, maar het lijkt erop dat ze willen dat iedereen lid is van een vakbond is’ zegt Enrique, die er aan toevoegt dat ‘dit niets voor de mensen oplost’.

CTC-monumentjeVakbondsbijdrage
Lokaal zouden 80% van deze werknemers nu lid van de bond zijn. De vakbondsbijdrage bedraagt 2 tot 8 peso’s gebaseerd op het inkomen; de meeste van de cuentapropistas betalen het minimum. De leden moeten ook bijdragen aan de actie Mi aporte a la patria / Mijn bijdrage aan het vaderland. Dat betekent ‘vrijwillig’ één dag salaris afstaan als bijdrage aan de milities Milicias de Tropas Territoriales ter ‘verdediging van het vaderland’.

Druk
Handelaar Roberto die scharen en messen  slijpt, zegt dat de meeste mensen niet in de vakbond geïnteresseerd zijn, maar dat ze onder druk worden gezet. ‘Soms worden we al beboet als we te lang op een plaats staan. Maar dan is het zo heet dat we onder een stel bomen gaan staan en daar ook onze spullen verkopen en dan duiken de inspecteurs op. Omdat we ambulante handelaren zijn mogen we niet te lang op dezelfde plek doorbrengen,’ zegt Enrique die van mening is dat de kleine zelfstandige het minst beschermd wordt. ‘Een boete omdat je te lang op dezelfde straathoek staat, kost al gauw 700 peso’s. Maar je bent vogelvrij want er wordt geen enkele officieel papier opgemaakt en de inspecteurs maken daar misbruik van.’

Landelijk fenomeen
Hoewel de overheid er alles aan doet het belang van organisatie te benadrukken komt slecht 48% van de leden op de bijeenkomsten van de bond in Cienfuegos, volgens de officiële pers. Er zijn andere onafhankelijke vakorganisaties zoals de Coalición Sindical Independiente de Cuba, vervolgd door het regime, maar de verkopers die wij spraken kennen deze organisatie niet. Wat in Cienfuegos gebeurt, gebeurt ook op nationaal niveau. De eerste tijd liet de CTC de kleine zelfstandigen / cuentapropistas links liggen, maar nu is er een ‘politieke activiteit’ ontwikkeld om hen als lid te werven. Volgens berekeningen zouden van de 500.000  cuentapropistas in het hele land, er 400.000 lid zijn van een officiële bond. Op dit moment is de opzet van een aparte bond voor cuentapropistas binnen de CTC, een ‘zaak in studie’.
‘Wij hebben geen andere mogelijkheid dan ons uiteindelijk aan te sluiten. Anders worden we uitgemaakt voor onverschillig en wordt het ons extra moeilijk gemaakt. We moeten verder ploeteren want er moeten zaken worden opgelost’, zeggen de cuentapropistas die wij spraken en die ’s avonds om 8 uur de balans opmaken van hun schaarse inkomsten.

Bron
* Mario J. Pentón, Caridad Cruz,  Miami/ Cienfuegos – Website 14ymedio, 24 juni 2016

Tekort aan tandpasta, shampoo en deodorants

De Cubaanse autoriteiten hebben beloofd de aanvoer van producten voor de persoonlijke hygiëne te verbeteren. De bevolking maakt zich zorgen over tekorten aan tandpasta, shampoo en deodorants. De officiële website Cubadebate meldt tientallen vragen van verontrustende burgers te hebben ontvangen. In Holguín kwam het tot botsingen met de politie toen de autoriteiten marktkramen van het centrale plein wilden verwijderen. Veel Cubanen wijten de oorzaak van de tekorten aan de rigide regels van de overheid waardoor steeds vaker straatverkopers hun activiteiten moeten beëindigen en de tekorten toenemen. Dat element wordt in de overheidsmedia niet aangeroerd.

Parque Central in Havana

Parque Central in Holguin

De website Cubadebate en de partijkrant Granma laten de vice-minister van Commerciële Handel aan het woord, Bárbara Acosta, die zegt dat ‘ondanks het feit dat de productiedoelen voor deodorants niet werden bereikt en deze verdwenen uit de schappen van de winkels, de verkoop van dit product aan de bevolking wordt hersteld want de grondstoffen bevinden zich in de fabriek.’  Roberto Cabrera, voorzitter van het staatsbedrijf Grupo Empresarial de la Industria Ligera, zegt in de krant dat ‘de plannen voor 2014 financieel onderbouwd zijn en er geen problemen zijn met de capaciteit van de industrie.’ De tekorten aan deodorants aan het einde van het vorige jaar, hebben volgens Cabrera te maken met een tijdelijk tekort aan grondstoffen.

Straathandel bemoeilijkt
De huidige bevoorradingsproblemen vallen samen met de sluiting door de autoriteiten van tientallen kraampjes op straat; daar werden ook deodorants en tandpasta’s verkocht die vaak uit het buitenland afkomstig waren. Volgens de officiële versie zijn deze verkopen illegaal en leiden tot speculaties en wil de Cubaanse overheid particulier ondernemerschap wel stimuleren, maar binnen ‘het kader van de wettelijkheid en de discipline.’

Holguín protest van straathandelaren
In Holguín gingen dinsdag enkele honderden mensen de straat op in een protest tegen de ontmanteling van de stalletjes van straathandelaren op het centrale plein in deze provinciestad. Dit leidde tot een harde reactie van politie en staatsveiligheidsdienst. Enkele honderden handelaren en andere bewoners van Holguín gingen naar het gemeentehuis met kreten als ‘Weg met de werkeloosheid’. Volgens Zuleidy Pérez Velásquez, landelijk voorzitter van de dissidente organisatie Cuba Independiente y Democrática / Cuba Onafhankelijk en Democratisch (CID), leidde dit tot een heftige botsing toen de politie het centrale plein wilde schoonvegen. De verkopers zeggen dat zij over alle noodzakelijke wettelijke documenten beschikken. De autoriteiten adviseren de handelaren hun marktstallen te verhuizen naar hun eigen woningen. Volgens een Tweet van Yohandry, blogger in overheidsdienst, was er geen sprake van een operatie van de ordetroepen en is er ook niemand gearresteerd. Yohandry benadrukt dat er slechts sprake was van gesprekken tussen de gemeentelijke autoriteiten en de straathandelaren.

Bronnen
* Diario de Cuba en Blog de Yohandry
Beelden van het protest inclusief een mislukte poging van de geheime politie de camera in beslag te nemen, 4 minuten