Hoe Che ‘de koning van de suiker’ zijn rijkdom afnam

Julio Lobo (1898) was tot 1958 de rijkste mens van Cuba. Hij werd ‘de koning van de suiker’ genoemd en bezat 14 suikercentrales. BBC Mundo beschrijft hoe Che Guevara in oktober 1960 Lobo’s rijkdom in beslag nam. In de jaren vijftig werd zijn bezit op 2 miljard dollar geschat.

lobo-julio-suikermagnaat

Julio Lobo

Die nacht van de 11e oktober 1960 reed er een zwarte Chrysler door de straten van Havana. In de auto zat Julio Lobo, de rijkste man van Cuba die nog niet besefte dat hij naar een bijeenkomst ging die de rest van zijn leven zou bepalen. De Chrysler parkeerde tegenover de kantoren van de Nationale Bank van Cuba. Lobo die enigszins kreupel liep, betrad het gebouw waar de nieuwe president-directeur van de Nationale Bank, Ernesto ‘Che’ Guevara, sinds enkele maanden zetelde. Lobo was te middernacht door Che opgeroepen voor spoedoverleg. Ze zaten tegenover elkaar aan een tafel vol stapels papieren in een dichte wolk sigarenrook. Aan de ene kant de sobere communist met zijn baret, de kopie van de Nieuwe Mens, aan de andere kant het symbool van de bourgeoisie van het eiland, het ultieme symbool van het Cubaans kapitalisme. ‘Het was een uniek moment; daar ontmoette het Cuba van vóór en na 1959 elkaar en men kon zien dat het uur van de waarheid had geslagen,’ aldus John Paul Rathbone, auteur van De suikerkoning van Havana: de opkomst en ondergang van Julio Lobo, Cuba’s laatste tycoon.

cover-sugarking0of-havanaHet Volk
Guevara hield het kort. Hij nodigde Lobo uit de suikersector in de nieuwe regering te leiden in ruil voor zijn bezittingen. Hij zei hem ook dat er in de nieuwe samenleving geen ruimte meer was voor het kapitalisme en nodigde hem uit zijn kant te kiezen. Lobo zou in zijn villa kunnen blijven wonen en het vruchtgebruik kunnen krijgen van de Tinguaro, een van zijn 14 suikercentrales en zijn meest geliefde. De andere 13 centrales, pakhuizen, raffinaderijen, de radiostudio’s, de bank, de rederij, de luchtvaart -maatschappij, verzekeringen en de oliemaatschappij zouden overgaan in handen van het Volk of de Revolutie. Lobo reageerde niet ter plekke en vroeg om enkele dagen bedenktijd. De volgende ochtend, toen hij op zijn kantoor kwam, vroeg hij zijn secretaresse om hem te helpen bij het zoeken naar enkele belangrijke documenten, die nu nog steeds in handen zijn van zijn nakomelingen in Florida. ‘Dit is het einde,’ zei hij. Twee dagen later zat hij in een vliegtuig dat hem naar de VS bracht en keek uit over zijn geboorteland, ‘het eiland waar hij het meest van hield’.

suikerrietplantage

Suikerrietplantage

De bloei
Lobo was als 2-jarige in Cuba aangekomen, afkomstig uit Caracas, waar hij in 1898 werd geboren. Zijn familie, Sefardische joden, had zich daar gevestigd na een lange reis van Nederland via Spanje naar Portugal en Curaçao. ‘Vader verkreeg een fortuin in Cuba en Julio wordt, net als bijna alle kinderen van rijke mensen, naar de Verenigde Staten gestuurd om te studeren. Dan gaat hij terug naar Cuba en begint hij aan de bouw van zijn suikerrijk,’ zegt Rathbone. In zijn boek Cuba, The Pursuit of Freedom, schat historicus Hugh Thomas dat Lobo in 1958 bijna 405.000 hectare van het land in Cuba beheerste. Hij controleert het grootste deel van de in cultuur gebrachte suikerrietvelden in Cuba. De suikercentrales van Lobo leverden 4 van de 6 miljoen ton suiker die het land jaarlijks produceerde. ‘Cuba en suiker waren in die tijd het equivalent van Saoedi-Arabië en olie nu. Vanuit Havana werden de suikerprijzen op de wereldmarkt gecontroleerd. En achter die prijzen zat Julio Lobo,’ voegt Rathbone toe. Met de inkomsten uit suiker breidde Lobo’s ‘imperium’ zich uit tot het bankwezen, de scheepvaart en de luchtvaart. Volgens zijn biograaf, was een van zijn doelen om het Amerikaans kapitaal van het eiland te verdrijven. ‘Lobo verdiende zijn fortuin in Cuba en investeerde het in Cuba. Hij kocht veel suikermolens van Amerikanen omdat hij geloofde dat de Cubanen de controle over het land moesten hebben,’ zegt Rathbone. ‘Het is een aspect uit zijn leven dat wijst op nationale trots en vaderlandsliefde onder een bepaald deel van de Cubaanse bourgeoisie op het eiland. Dit in tegenstelling tot de clichés die er  bestaan over de bourgeoisie en de Cubanen voor de revolutie,’ zegt de schrijver.

musei-napoleonico-havana

Museo Napoleonico in Havana

Nieuw fortuin
Na zijn vlucht naar New-York verkreeg Lobo nieuw kapitaal op Wall Street, maar binnen vijf jaar raakte hij opnieuw bijna alles kwijt. Hij besloot vervolgens naar Spanje te gaan. Hij was een bewonderaar van generaal Francisco Franco en had al eerder financieel bijgedragen aan zijn strijd tegen de Republikeinen. Hij zou echter ook geld geven aan de rebellen die Fidel Castro leidde in de Sierra Maestra. Met zijn rijkdommen financierde hij ook het Museo Napoleónico in Havana met grootste verzameling memorabilia over Napoleon buiten Frankrijk. Lobo stierf op 20 januari 1983 in Madrid. Volgens Ratbone had hij minder verdriet over het verlies van zijn suikerraffinaderijen en andere rijkdommen, maar was het vooral het verlies van de schilderijen van Bartolomé Esteban Murillo, Diego Rivera, Da Vinci en Salvador Dalí die hem pijn deden. Die had de staat na zijn vertrek uit Cuba  geconfisqueerd.

Bron
* BBC News Mundo, 10 november 2018

Link
* Boekbespreking van The Sugar King of Havana: The Rise and Fall of Julio Lobo, Cuba’s Last Tycoon by John Paul Rathbone, Amercias Quarterly, Lente 2011

Advertenties

Minder suikerriet in 2017 dan gepland

Deze maand wordt de suikeroogst in Cuba afgesloten met een resultaat dat 85% is van het geplande resultaat. De autoriteiten wijten dit resultaat aan de droogte, de inefficiëntie in het productieproces, onvoldoende scholing van de arbeiders en technologische problemen. Bronnen uit de suikersector schatten tegenover journalisten van de website 14ymedio de productie op 1,8 miljoen niet-geraffineerde suiker. Het staatsbedrijf Grupo Azucarero Azcuba verstrekt geen absolute cijfers. De vice-president van dit staatsbedrijf, Noel Casañas Lugo, benadrukte dat de oogst van dit jaar 20% hoger is dan die in 2016; toen werd iets meer dan 1,5 miljoen ton suiker geoogst, aldus Granma.

suikerriet-straatbeeld

Suikerriet wordt ook gebruikt om garape te maken, een zoetig drankje dat op straat wordt verkocht

De ernstige droogte die Cuba trof, heeft de productie aangetast, aldus de functionaris. Door het tekortschieten van de organisatie van de oogst en het transport van de rietsuiker ontstonden productieonderbrekingen in de suikercentrales, aldus de vicepresident van Azcuba. Ook werd de toestand verergerd doordat materialen en onderdelen met grote vertragingen werden afgeleverd. De functionaris noemde ook nog de onregelmatigheden in het transport via de spoorwegen en de storingen van het elektriciteitsnet Sistema Eléctrico Nacional. Casañas Lugo verzekerde de officiële media dat op alle niveaus van de Grupo Azucarero de oogst wordt geëvalueerd ‘om de oorzaak van de tekortkomingen en de gemaakte fouten te ontdekken en te analyseren ‘ten gunste van een ‘betere oogst in 2018.’ Tijdens deze oogst waren 54 suikerrietcentrales in gebruik, 4 meer dan het vorig jaar en 42 van deze centrales produceerden meer dan het jaar daarvoor. Villa Clara was de enige provincie waar het streefgetal werd bereikt; de  productie groeide daar met 53% vergeleken met 2016.

suiker-grafiek- zafra-azucarera-1985-2010

Suikeroogst tussen 1985 en 2010

Import suiker
In het algemeen kan worden vastgesteld dat de suikersector een kleine opleving doormaakte na een dieptepunt in 2009, met niet meer dan 1,1 miljoen ton suiker, het slechtste resultaat in 105 jaren. In 1970 werd met 8,5 miljoen ton suiker een historisch succes behaald. Het belang van suikerriet als inkomstenbron voor Cuba is de laatste jaren echter afgenomen ten gunste van het toerisme, de verhuur van professionals uit de medische sector aan het buitenland en de dollaroverboekingen door Cubaanse-Amerikanen. Volgens het Cubaans Statistisch Jaarboek exporteerde Cuba in 2015 voor een waarde van 417.180 miljoen peso’s en voerde het land voor een waarde van 17.772 miljoen peso’s aan suiker (inclusief honing) in. Het achterblijvende resultaat dwingt Cuba om suiker in te voeren om aan de internationale verplichtingen te voldoen en te kunnen voorzien in de suikerbehoeften van de eigen bevolking. Cuba consumeert ongeveer 700.000 ton suiker per jaar en heeft een akkoord met China gesloten om jaarlijks 400.000 ton suiker te leveren.

Bron
* 14ymedio, 30 mei 2017

Oproepen tot efficiëntie

Overal in Cuba vind je oproepen tot meer efficiëntie, maar de Cubaanse economie lijkt niet uit de crisis te geraken.

efficietnie-llamados-eficiencia-economia-cubana-crisis_raul-castroGeneraties Cubanen zijn opgegroeid, omgeven door oproepen tot efficiëntie, het brengen van meer offers en meer productiviteit. Maar de overvloed aan billboards, spandoeken en bevelen aan de bevolking om het beter te doen, maakte dat de bevolking niet langer deze oproepen beluistert of leest. Ook de muren in fabrieken en bedrijven hangen vol met dergelijke oproepen evenals de muren in scholen en ziekenhuizen. Zij slagen er echter niet in van het land productiever en voortvarender land te maken.

Lage productiviteit
Met Raúl Castro aan de macht lijken de bevelen wat van hun ideologische lading te hebben verloren die ze tijdens de periode van zijn broer Fidel wel hadden en wordt er sterker gewezen op kwaliteitseisen. Ook oproepen om ‘de buikriem aan te snoeren’ komen vaker voor. Maar de groeiverwachtingen voor het jaar 2016 blijven steken op 2%, de helft van wat men in 2015 nog verwachtte. De zwakke groei is deels te wijten aan het dalen van de prijzen van nikkel en suiker, twee belangrijke exportproducten. Maar de grootste boosdoener is de lage productiviteit in het land, dat 80% van al het voedsel importeert dat het consumeert.

Bron
* 14ymedio, Havana, 22 februari 2016

Cuba doekt ministerie van suiker op

Cuba doekt zijn ooit illustere ministerie van suiker op. De oogst van suikerriet is de laatste jaren zodanig afgenomen dat het eiland geen heil meer ziet in een speciaal ministerie.

Nieuwe instelling
Het ministerie wordt vervangen door een instelling met de naam Grupo Empresarial de la Agroindustria Azucarera, meldde de communistische krant Granma gisteren. Cuba wil met de hervorming een zakelijk systeem op touw zetten waarmee het geld dat de export oplevert de eigen uitgaven kan dekken. Of het hier gaat om een particulier initiatief dat eventueel met buitenlandse investeringen wordt gefinancierd, is onduidelijk.

Laagste niveau
Vorig jaar verkeerde de suikeroogst op het laagste niveau sinds 1905. Het kostte de toenmalige minister van suiker zijn baan.