Cubaanse kunstenaars vechten voor meer autonomie

De Amerikaanse kunstwebsite Hyperallergic vraagt zich af waarom de Cubaanse autoriteiten Cubaanse kunstenaars deporteren die in Havana de alternatieve Biënal willen bijwonen. Had de New York Times immers niet beweerd dat Raúl Castro een hervormer is die de uitbreiding van particuliere bedrijven in Cuba mogelijk heeft gemaakt? En werd de recente explosie van bed and breakfasts, schoonheidssalons en reparatiewerkplaatsen die opereren vanuit privéwoningen niet algemeen verwelkomd als een teken van een positieve verandering? En de nieuwe president van het land, Miguel Díaz Canel, wordt geframed als een liberaal met een Facebook-account, die op de fiets rijdt en homo’s steunt in zijn thuisprovincie Villa Clara. Hier volgt de bijdrage van Coco Fusco.

bienale-alternatief-#00Bienal-04052018Maar hoe moeten we dan verklaren waarom een kleine groep Cubaanse kunstenaars die een alternatieve Biënnale lanceren en hun huizen openstellen voor het publiek, zo keihard door de autoriteiten worden aangevallen? De organisatoren van de #00Bienal de la Habana – kunstenaar Luis Manuel Otero Alcantara en curator Yanelys Nuñez Leyva – besloten hun evenement te organiseren omdat de door de staat gesponsorde Biënnale werd uitgesteld tot 2019 vanwege de gevolgen van de orkaan Irma. Zij vonden dat kunstenaars een afzetmarkt nodig hadden en dat de burgerij zo kon genieten van een dosis creatieve energie. Ze zamelden geld in voor hun project via crowdfunding en maakten handig gebruik van sociale media om hun onderneming te promoten, door aanstekelijke video’s en zelfs een lied. Zij stoten op verzet van de Cubaanse autoriteiten, maar besloten toch door te gaan.

Groeiend aantal deelnemers
Aanvankelijk leken gevestigde kunstenaars die een nauwe band met de Cubaanse overheid hadden, terughoudend om zich aan te sluiten bij een stel, dat al eerder de confrontatie met de autoriteiten was aangegaan. Zes maanden geleden arresteerde de Cubaanse politie Luis Manuel Otero Alcantara terwijl hij een performance presenteerde tijdens de pelgrimage op de feestdag van Sint Lazarus. Maar naarmate de #00Bienal de la Habana naderde besloten meer notabelen uit de Cubaanse kunstwereld deel te nemen. Reynier Leyva Novo schonk de opbrengst van een kunstverkoop, $3.800, demonstratief aan de #00Bienal. Bekende figuren als kunstenaar Tania Bruguera en curator-criticus Gerardo Mosquera ondersteunden het evenement in video’s op Facebook. Buitenlandse artiesten beloofden zich bij hen aan te sluiten, maar de organisatoren verborgen hun namen voor de pers, zodat ze ongemerkt het land in konden glippen. Het aantal deelnemers liep op tot 140.

bienal-luis-manuel-otero-alcantera

Kunstenaar Luis Manuel Otero Alcantara en curator Yanelys Nuñez Leyva, initiatiefnemers van de #00Bienal.

Officiële waarschuwing
Drie dagen voor de opening veroordeelde de officiële kunstenbond, de Unión de Escritores y Artistas de Cuba (UNEAC), de #00Bienal de Habana en verklaarde dat deze bedoeld was om de officiële Biënnale te belasteren; bovendien zou deze gefinancierd worden door ‘contrarevolutionaire huurlingen’. Leerlingen van de kunstacademie van San Alejandro moesten een video bekijken waarin het evenement aan de kaak werd gesteld. Deelnemende kunstenaars kregen telefoontjes van het Kunstenaarsregister, een afdeling van het Cubaanse Ministerie van Cultuur. Zij werden gewaarschuwd dat bij deelname aan de #00Bienal hun accreditatie zouworden ingetrokken. Dat betekent dat zij niet langer als  zelfstandig kunstenaar kunnen werken. Formeel zouden ze dan geen baan meer hebben.

bienale-008bienal-de-habana-werkInbeslagname
Kunstenaar en curator Gean Moreno uit Miami werd op 4 mei bij de douane staande gehouden en 10 uur lang ondervraagd omdat hij drukwerk bij zich had met het #00Biënal logo en 12 werken van de Cubaanse kunstenaar Ernesto Oroza voor de tentoonstelling. Daar zat ook werk bij van Rikrit Tiravanija, Antonio Muntadas en José Bedia. Het werd geconfisqueerd als ‘vijandelijke propaganda’. Kunstenaars die de organisatoren wilden bezoeken, werden door veiligheidsagenten in de val gelokt en bedreigd. Het evenement werd op 5 mei  geopend met de kunstenaars omringd door staatsveiligheidsagenten. Geïnteresseerde academici – onder wie ikzelf – is de toegang tot Cuba zonder opgaaf van redenen geweigerd.

Groeiende mondigheid
Het is moeilijk te geloven dat een goed geoliede machine als het Cubaanse Ministerie van Cultuur zich zo bedreigd zou voelen door zijn kunstenaars, dat het hard zou ingrijpen bij zo’n tiendaags kunstfestijn. Maar dat is precies wat er gebeurt. Cubaanse overheidsfunctionarissen zien onafhankelijke artistieke activiteiten als een bedreiging voor hun controle over de kunstwereld. Zij zullen de macht niet opgeven in de kunstwereld, die hun symbolisch zo dierbaar is als een van de weinige succesverhalen van de revolutie. Buitenlandse kunstprofessionals die massaal naar officiële Cubaanse culturele evenementen gaan, vechten zelden de voortdurende spanningen tussen kunstenaars en de staat aan, omdat ze het systeem niet begrijpen, of omdat ze verblind zijn door hun politieke loyaliteit aan achterhaalde ideologieën, of omdat ze bang zijn het land te worden uitgezet. Toch worden Cubaanse jongeren steeds mondiger o.a. door de sociale media en gebruiken methoden als fundraising die kunstenaars elders ter wereld ook gebruiken. Zij zijn steeds succesvoller in het ter discussie stellen van het monopolie van de Cubaanse regering op het gebied van de cultuur.

bienale-008bienal-de-habana-werk3-met-gorki

Bij de opening van de 00Bienal was ook de zanger van Porno para Ricardo, tweede van links, aanwezig

Slim en dapper
Crowdfunding maakte het mogelijk dat jonge filmmakers films konden maken buiten het officiële Instituto Cubano del Arte e Industria Cinematográficos, ICAIC, en jonge musici maakten hun muziek en zorgden voor uploads op YouTube. Kunstenaars hoeven niet langer af te studeren op kunstopleidingen op het  eiland, aan te pappen met officials van de overheid of weg te blijven van politieke thema’s om gehoor te vinden. Die nieuwe werkelijkheid maakt dat zij onverbloemd hun politieke zorgen uiten. Het maakt ook dat er een golf van repressie door de regering wordt ontketend, die graag een reden zou vinden om de schuld af te schuiven op de CIA of zelfs de Trump-regering voor deze vrije uitingen van creatieve autonomie. Maar deze keer heeft de Cubaanse regering het mis. Jazeker, de CIA heeft in de jaren zestig honderden malen geprobeerd Fidel Castro te doden, maar het is deze revolutie die kunstenaars heeft voortgebracht die slim en dapper genoeg zijn om voor zichzelf te denken. De Cubaanse regering schaadt zichzelf door te kiezen voor de onderdrukking van het genie van haar kunstenaars. Dat genie maakte de Cubaanse kunstenaars zo onmisbaar voor de rest van de wereld en zo waardevol voor het land.

Bron
* Coco Fusco, website Hyperallergic, 8 mei 2017

Linken
*
 Website Hyperallergic, 7 november 2017: Cuban Police Detain Artist Planning Alternative Havana Biennal 
Website Hyperallergic, 8 maart 2018: Tania Bruguera’s Once-Censored Installation Measures the Distance Between Words and Things
* Website Hyperallergic, 13 oktober 2017: Cuba’s Longest Running Independent Gallery to Launch Workshops on Art Outside Official Culture.

Kunstenaars vrijgelaten na verboden theaterbezoek

Afgelopen woensdag zijn 5 Cubaanse kunstenaars kortstondig door de politie gearresteerd omdat zij betrokken waren bij een theaterstuk in het kader van het Festival Poesia sin Fin / Poëzie Festival Zonder Einde in de onafhankelijke kunstgalerie El Círculo. Onder de gearresteerden en later weer vrijgelaten artiesten waren de performancekunstenaar Tania Bruguera, de actrice Iris Ruiz, hoofdrolspeler van de monoloog Psicosis, Adonis Milan, directeur van het theater en Amaury Pacheco en Yanelis Nuñez. De activiteiten vonden plaats in het kader van het niet-officiële Festival Poesia sin Fin / Poëzie Festival Zonder Einde met een veelheid aan concerten, lezingen en poëzievoorstellingen.

kunst-artistas-detenidos-20122017

Vanaf linksboven de klok rond: de vijf gearresteerden: Lia Villares, Tania Bruguera, Iris Ruiz, Luis Manuel Otero, Amaury Pacheco en Yanelis Nuñez. (14ymedio)

Psicosis is een theaterstuk gebaseerd op een tekst van de Britse toneelschrijver Sarah Kane en bewerkt door de Cubaanse toneelschrijver Adonis Milán. Daarin wordt ook verwezen naar de ramp in 2010 in het Psychiatrisch Ziekenhuis Mazorra van Havana, waar 26 patiënten van honger en kou omkwamen. Vanaf vroeg in de ochtend was de kunstgalerie in de wijk Vedado omsingeld door de politie, aldus Adonis Milan die telefonisch met de website 14ymedio sprak. Actrice Iris Ruiz probeerde toegang te krijgen tot het pand, maar agenten verhinderden dat. Blogger en activiste Lia Villares wilde de situatie uitleggen, maar uiteindelijk werden beide vrouwen aangehouden en in een patrouillewagen weggevoerd. Agenten van de staatsveiligheidsdienst omsingelden vervolgens de galerie en bedreigden degenen die in het gebouw waren achtergebleven. ‘Kom naar buiten. We hebben hen niet geslagen, maar we gaan jullie slaan,’ schreeuwden officieren volgens getuigen.

kunst-psicosis-toegangsbiljet

Toegangsbiljet Psicosis

Twee bezoekers
Enkele uren eerder waren Milan en de curator-kunstenaar van El Círculo, Luis Trápaga, door politieagenten uit de buurt weggeduwd toen zij de woning en galerie binnen wilden komen. Al eerder die week werd Milan de toegang tot zijn eigen woning annex galerie versperd toen hij de repetities voor Psicosis wilde doen. De kleine galerie El Círculo is de afgelopen maanden veelvuldig doelwit geweest van acties van de politie en de Staatsveiligheid die probeerden allerlei culturele activiteiten te voorkomen. Het meest besproken incident vond plaats eind november toen de Staatsveiligheid de première van het toneelstuk The Enemies of the People / De Vijanden van het Volk, o.a. handelend over de laatste dagen van het leven van Fidel Castro, verhinderde. Uiteindelijk woonden slechts 2 personen de voorstelling bij. De politie had de toegangswegen naar het theater afgesloten als een vorm van druk om (potentiële) bezoekers te intimideren.

omni-zona-franca-bij-bedevaart-el-rincon

Leden van de theatergroep Omni Zona Franco treden op tijdens een bedevaart bij El Rincón.

Omni Zona Franca
De promotoren van al deze  activiteiten zijn de leden van de Omni Zona Franca groep die aanvankelijk hun hoofdkwartier hadden in het Huis van Cultuur in de wijk Alamar, ten oosten van Havana.  Daar werden ze door de autoriteiten in 2009 uitgezet. Sindsdien hebben de meeste leden van Omni Zona Franca te maken gehad met willekeurige arrestaties, bedreigingen en smaadcampagnes door de officiële (kunst)instellingen. Het festival Festival Poesia sin Fin / Poëzie Festival Zonder Einde, dat begon als een alternatief en onafhankelijk evenement, is in de loop der jaren ondergronds gegaan en heeft gekozen voor podia in de huizen van vrienden of in galeries ver van het institutionele circuit, zoals het geval is met de galerie El Círculo.

Bron
* Website 14ymedio, 22 september 2017

Cubaanse kunstenaar trekt werk terug uit Museum The Bronx

De Cubaanse kunstenaar Tania Bruguera noemt het terugtrekken van haar werk van de expositie Wild Noise in het Museum The Bronx in New York ‘een morele beslissing’. Tijdens een persconferentie in Central Park in New York wees zij erop dat ‘er in Cuba kunstenaars zijn die worden genegeerd omdat zij zeggen wat zij denken.’
Bruguera, een Cubaanse performance-kunstenaar met wereldwijde faam, kondigde vorig jaar aan zich kandidaat te stellen als opvolger van president Raúl Castro als hij in 2018 aftreedt.

tania-bruguera-central-nueva-york27012017

Tania Bruguera tijdens de persconferentie in Central Park

Afgelopen week verzocht Bruguera (1968) haar werk Cabeza Abajo terug te trekken van de expositie, die 17 februari begint en waar werken te zien zijn van 30 Cubanen waaronder Los Carpinteros, Glenda León, Ana Mendieta, Kcho, Wilfredo Prieto en Humberto Díaz. Aanvankelijk zou er op de expositie werk te zien zijn vanuit Havana en uitgeleend aan New York, maar op het laatste moment gaf Cuba daar geen toestemming voor. De organisatoren wilden de expositie toch door laten gaan, maar nu met werk van Cubanen dat afkomstig is uit andere landen. Volgens Bruguera staat haar daad in ‘een lange traditie onder kunstenaars om te voorkomen dat de betekenis van kunstwerken wordt bedreigd door ongewenste politiek allianties.’ (…) ‘ Wie wel op deze expositie aanwezig is ontkent een deel van de geschiedenis namelijk die van de gecensureerden. De expositie Wild Noise wordt vergiftigd door politieke belangen die de bestaande censuur in Cuba ontkennen’, aldus Bruguera die de leiding van The Bronx hier verantwoordelijk houdt.

tania-bruguera-cabeza-abajo

Fragment van de performance Cabeza Abajo / Gebogen Hoofd

Repro José Martí
Zij stelt ook voor de 2,5 miljoen dollar die het Museum The Bronx samen met andere musea in de VS heeft bestemd voor een reproductie in Central Park van het standbeeld van José Martí, aan de slachtoffers van de orkaan Matthew te schenken. ‘Dat zou een ware daad  van vriendschap tussen de volkeren zijn. Als men de Cubanen wil helpen, doet men dat niet met projecten vol van persoonlijke ijdelheid,’ zegt Bruguera die ook vroeg om ‘principiële transparantie’ van de zijde van de Cubaanse regering als het gaat om het gebruik en de besteding van giften en hulp van regeringen, ngo’s en individuen aan Cuba.

Bron
* 14ymedio

Linken
* Op 18 augustus 2016 publiceerde deze Cubaweblog: Tania Bruguera: president van een vrij Cuba?
* Website Museum The Bronx
over Wild Noise / Ruido Salvaje van 17 februari tot 3 juli 2017

Tania Bruguera: president van een vrij Cuba?

De Cubaanse kunstenaar Tania Bruguera maakt zichtbaar hoe een antidemocratische golf nog steeds het tij bepaalt in de eenpartijstaat Cuba. Zij beoefent een waardevolle vorm van artivisme in een verre van bemoedigende natie. Kunst kan soms eenvoudige waarheden duidelijk maken die anders worden vergeten, of gemakkelijk ontkend. Dat schrijft Jonathan Jones, sinds 1999 kunstcriticus van de Guardian. Hij sprak (17 oktober) zijn steun uit voor de Cubaanse kunstenaar Tania Bruguera, die even eerder had aangekondigd zich kandidaat te stellen voor het Cubaanse presidentschap als Raúl Castro in 2018 aftreedt, zoals hij eerder zelf zei. Hier volgt de tekst van Jones.

tania-bruguera-in-times-square-new-york-city

Tania Bruguera op Times Square in New York

Er is echter één belemmering. Je kunt je niet kandidaat stellen voor het presidentschap in Cuba. Het socialistische eiland is geen democratie, maar een eenpartijstaat. Bruguera’s artivisme, zoals zij het zelf noemt, is een satirische performance die de aandacht vraagt voor de verbazingwekkende werkelijkheid dat Cuba’s regeringsleiders niet door het volk worden gekozen. ‘Laten we de verkiezingen van 2018 gebruiken om een ander Cuba te bouwen,’ zegt zij, ‘een Cuba waar iedereen meetelt en niet alleen enkelingen.’ Zij zegt te hopen ‘de cultuur van de angst te veranderen’ met haar utopisch bod voor het presidentschap.

Paradijs in de zon?
logo-cuba-solidarity-campaignWacht even. Angst? De macht van weinigen? Waar praat ze over? Dit is niet het Cuba waar sommige mensen zo’n sentimentele voorliefde voor hebben – het socialistisch paradijs in de zon waar de rum overvloedig vloeit en de enige donkere wolk aan de horizon de kwaadwillende Uncle Sam is. Wereldwijd wordt het handelsembargo van de VN tegen Cuba bekritiseerd, maar de ondemocratische gang van zaken op het eiland zelf  krijgt in sommige kringen slechts milde kritiek. In juli ging de leider van de Labourpartij, Jeremy Corbyn, naar een meeting van de Cuba Solidarity Campaign, die ‘het recht van het Cubaanse volk verdedigt vrij te zijn van buitenlandse interventie’, maar dat spectrum reikt niet verder dan de mogelijkheid van een Amerikaanse invasie. De Cuba Solidarity Campaign zegt op haar website ook tegenstander te zijn van de economische blokkade van Cuba, maar heeft niets te zeggen over de democratische tekortkomingen in het land zelf. In plaats daarvan steunt de CSC de eenpartijstaat die door Bruguera beschuldigd wordt van angstzaaien en een monopolie op de macht van weinigen.

tania-bruguera-met-che-op-achtergrond

Tania Bruguera tijdens een performance in Edinburgh

Scheiding der machten
Ze zou Cubaans kunnen zijn, maar weet zij echt alles over Cuba? Weet zij niet hoe gelukkig de mensen zijn en dat het enige dat Cuba bedreigt de VS zijn? Ze zou naar een Labourconferentie moeten gaan om daar door de Cubaanse ambassadeur heropgevoed te worden. En tussen haakjes, is het geen grappig toeval dat Raúl Castro dezelfde achternaam heeft als Fidel Castro, de revolutionaire leider die het moderne Cuba schiep? O wacht….Raúl is Fidel’s broer? Zeker, het is goed de zaken te regelen binnen de familie. Ook heel verstandig dat Raúl niet allen voorzitter van de Staatsraad, voorzitter van de Raad van Ministers en ook nog opperbevelhebber van de Cubaanse Strijdkrachten. Ik zeg maar zo, waarom zou je je druk maken over de scheiding der machten? Oh, en Raúl Castro is ook eerste secretaris-generaal van het Centraal Comité van de Cubaanse Communistische Partij. In de ogen van Bruguera, riekt dit naar een gebrek aan democratie, zelfs naar een beangstigend eenpartijstaat. Niet vreemd dat zij in het verleden te maken kreeg met de Cubaanse geheime dienst. Misschien is zij een werktuig van de CIA. Of misschien is zij een moedige dissident die de vrijheid van de kunst gebruikt om enkele fundamentele waarheden te zeggen over de wens van haar volk naar meer democratie. En kijk naar de feiten, Amnesty International deelt de scepsis over Castro’s glorierijk Utopia. Het vermeldt in het jaarboek 2015/2016 dat ‘ernstige beperkingen op de vrijheid  van meningsuiting, vereniging en beweging blijven plaatsvinden. Duizend gevallen van pesterijen van critici van de regering en arbitraire arrestaties en aanhoudingen werden gemeld’.

guardian-jonathan-jones

Jonathan Jones

Bron:
* Jonathan Jones in de Guardian van 17 oktober: Vote Bruguera for a free Cuba.

Linken
Website ART-Net over de campagne die Cuba in 2015 tegen Tania Bruguera voerde.
* Meer columns van Jonathan Jones

‘Doen alsof’ op Cuba tot kunst verheven (deel 2)

De politieke oppositie op Cuba draagt de kunstenaar op handen. Maar haar actie lokte ook kritiek uit‚ zowel in de Cubaanse als in de buitenlandse kunstwereld. Zoals: met haar Amerikaanse verblijfsvergunning heeft zij makkelijk praten. En: wat voor zin heeft zo’n performance als je de gewone Cubaan niet bereikt? Volgens Bruguera valt dat laatste mee: het incident haalde het nieuws in Miami. Dat wordt op Cuba verspreid via El Paquete: usb-sticks met internetinhoud die op de zwarte markt worden verkocht. ‘Mensen spraken hun steun aan me uit op straat.’

kunst-odilo-girod

Ook het eerste kritiekpunt weerspreekt ze: Bruguera zette haar positie in om te spreken namens onbekendere collega’s. Want ze zijn er wel‚ kunstenaars die worstelen met vragen als: hoe bereik je een publiek zonder jezelf te verloochenen?

Geabsorbeerd
Hamlet Lavastida‚ de bezonnebrilde kunstenaar van het feest‚ is er een voorbeeld van. Op een bovenverdieping in het oude centrum van Havana deelt hij een studio met Leandro Feal (30). Ze kennen elkaar al jaren. Maar waar Lavastida meteen op hoge toon begint te praten‚ controleert Feal eerst of de deur goed dicht zit. De buurvrouw op de galerij heeft zich eerder beklaagd over hun gasten; hij wil problemen voorkomen. ‘Mij fascineert de vraag: hoe kun je als kunstenaar revolutionair zijn in een revolutionair land?’‚ steekt Lavastida van wal. Op Cuba is dat onmogelijk‚ concludeert hij. ‘Je wordt ofwel vernietigd‚ ofwel geabsorbeerd.’ Hij noemt de Fabrica de Arte Cubano‚ een galerie annex bioscoop annex concertzaal en de place to be in Havana. De overheid bepaalt wat er komt te hangen. Net als in het Italiaanse Arte Continua‚ dat grote namen als Anish Kapoor en Michelangelo Pistoletto naar het eiland haalt en zich de eerste private galerie van Cuba noemt. ‘Privaat!’‚ schampert Lavastida. ‘Ze hebben een pact met de overheid. Ik zou niet met de galerie willen samenwerken.’

kunst-hamlet-lavastida-intelectuales-sin-palabras-2009

Werk van Lavastida Intellectuelen zonder Woorden (2009)

Propagandauitingen
Sinds 2008 heeft Lavastida geen tentoonstellingen meer op Cuba. Deels komt dat doordat hij een tijd in het buitenland woonde‚ deels door de aard van zijn werk. Lavastida gebruikt propagandauitingen‚ die hij van een andere context voorziet door ze uitgeknipt op wit papier op een museumwand te hangen of op muren in de stad te spuiten. Hij toont het silhouet van een poster uit 1974‚ die werd gebruikt op een conferentie met ministers van Binnenlandse Zaken uit alle communistische landen. ‘Ze behandelden daar het probleem van de andersdenkenden. Kunstenaars zouden de grote ideeën van de revolutie bedreigen. Je moest ze doorgronden door ze te bespioneren. Deze informatie vond ik in archieven in Warschau en Berlijn. Op Cuba weet bijna niemand hiervan.’ Lavastida wil lacunes in het collectieve geheugen opvullen. ‘Als je op Cuba over geschiedenis wilt praten‚ moet je het over de Onafhankelijkheidsoorlog tegen Spanje hebben’‚ zegt hij. ‘Maar mij interesseert de recente geschiedenis: de executies van tegenstanders van de revolutie‚ ja zelfs van mensen die oorspronkelijk aan de kant van Fidel stonden; de vervolgde homo’s en lesbiennes‚ kunstenaars en katholieken. Waarom mogen we daar niet over praten?’

Collectief geheugen
Het vuur staat in Lavastida’s ogen. ‘Toch ben jij geen officiële dissident’‚ zegt zijn vriend. ‘Je gaat niet de straat op om te demonstreren bij de Dames in het Wit.’ Dat bevestigt Lavastida. Hij ziet zichzelf als een door het systeem gemarginaliseerde figuur. Maar hij weigert Cuba te verlaten. ‘Ik ben ook een product van de revolutie. Mijn werk gaat niet over het land waar mojito’s worden gedronken en sigaren worden gerookt‚ het gaat over de Cubaan die die mojito maakt en die sigaar rolt. Hij heeft niet te eten en geen toegang tot internet omdat zijn regering bang is voor haar volk.’ In Europa en de VS wordt Lavastida’s werk wel tentoongesteld. In Havana verkoopt hij weleens wat aan kunstcritici en collega’s. Een vetpot is het niet. ‘Zonder overheidssteun moet je je publiek zelf vinden. Het is moeilijk‚ maar het geeft ook vrijheid. En als het mislukt‚ kan ik altijd nog uien gaan verkopen.’ Leandro Feal is pragmatischer. Hij ontwikkelde zich als huisfotograaf van de alternatieve scene rond Bruguera. ‘De Tsjechische schrijver Milan Kundera zei ooit dat er in een totalitair regime altijd eilandjes van vrijheid zijn. Die wil ik vastleggen.’

kunst-leandro-feal-fotograaf

Foto Leandro Feal: beeld Malecón in Havana

Handen in de lucht
Op zijn foto’s dansen kunstenaars wild in huiskamers of slapen ze in omstrengeling hun roes uit op matrassen op de grond. In een andere serie poseren ze naakt: uitgelaten met de handen in de lucht‚ onderuitgezakt op de bank‚ de met bossen schaamhaar omringde geslachten prominent in beeld. Het zijn expliciete foto’s voor een land dat in 2012 de ‘onzedelijke’ muziekstroming reggaeton nog aan banden wilde leggen. Toch werd de serie op de kunstacademie niet gecensureerd. Feal: ‘Muziek brengt massa’s mensen op de been. Beeldende kunst is minder gevaarlijk. Bovendien was de tentoonstelling maar voor een klein publiek.’ Lavastida: ‘Je kunt ook zeggen dat deze serie over lichaamscultuur gaat in plaats van over vrijheid.’ De scheidslijn tussen dissidente en overheidskunstenaars is niet zo scherp als de overheid wil doen voorkomen‚ benadrukt Feal. Hij weigerde lid te worden van kunstenaarsbond UNEAC en was een van de weinigen die Tania Bruguera openlijk verdedigde. Maar zijn werk hangt wel in overheidsgalerieën. ‘Ik vind dat je moet samenwerken. Kunst is ook: je plek bevechten en zo het kritische virus in de samenleving injecteren. Punkrocker Gorki Aguila heeft me wel eens uitgenodigd om mijn werk in zijn huiskamer tentoon te stellen. Maar daar komt niemand. Wat heeft mijn werk dan voor impact?’

tania-bruguera-met-act

Werk van Tania Bruguera

Toenadering VS – Cuba
Ook Feal wil Cuba niet verlaten. ‘Het klinkt misschien gek‚ maar van alle landen waar ik geweest ben‚ voel ik me hier het meest vrij. Juist omdat geld hier niet essentieel is om te overleven‚ kan ik me op Cuba het meest wijden aan kunst.’ Wat de gevolgen zullen zijn van de recente toenadering tot de VS? Bruguera‚ Lavastida en Feal durven het niet te voorspellen. Feal: ‘Het regime beseft dat we zonder buitenlandse steun niet kunnen overleven. Sommigen vrezen dat de dictatuur zal worden voortgezet met buitenlands geld. Door agressiever op te treden tegen protestacties‚ maakt de politie duidelijk dat de economische vrijheden niet met andere vrijheden gepaard gaan.’ Voor Bruguera is het juist daarom tijd om in actie te komen. In september wil ze in haar huis een centrum openen voor debat en democratie. ‘We vechten tegen een geduldig systeem‚ dat alle tijd heeft. Ondertussen gaan onze levens voorbij. Verandering is moeilijk en vereist voortdurende inzet. Maar als je mensen leert dat ze iets kunnen veranderen in zichzelf‚ kun je kleine overwinningen behalen. Ik geloof‚ ik weet dat kunst die boodschap kan overbrengen.’

Bron
* Maartje Duin in Wordt Vervolgd, september 2016

‘Doen alsof’ op Cuba tot kunst verheven (deel 1)

‘Artivisten’ noemen ze zich‚ de kritische kunstenaars op Cuba die weigeren met de staat mee te werken en daardoor allerlei privileges mislopen. ‘De meeste kunstenaars zijn bedreven geraakt in doen alsof. Maar als je dat lang volhoudt‚ word je wat je nadoet.’ Portret van een scene die de grenzen blijft opzoeken, opgetekend door de journaliste Maartje Duin. Met dank aan haar en aan de redactie van Wordt Vervolgd (Amnesty International) die toestemming gaven tot overname.

kunst-odilo-girodHet feest is al een tijdje op gang als Hamlet Lavastida (32) de dansvloer af loopt‚ op zoek naar verkoeling. Amerikaanse hits uit de jaren tachtig schallen door de speakers‚ de mojito’s vloeien rijkelijk en in een kring vertoont de ene na de andere feestganger onder luide aanmoediging zijn danskunsten. ‘Ze zijn er’‚ zegt Lavastida samenzweerderig. ‘Ik ken iedereen in deze scene en ik zie vier onbekende gezichten. Geloof me‚ die zijn van de geheime dienst.’ Op elke andere plek zou je deze kunstenaar met zijn ironische outfit – zwarte zonnebril‚ groen legeroverhemd‚ zware laarzen – niet serieus nemen. Maar dit is het huis van Tania Bruguera (48)‚ winnaar van de Prins Claus Prijs‚ hoogleraar aan Yale en op dit moment een van Cuba’s meest omstreden kunstenaars. Voor het eerst sinds haar arrestatie eind 2014 heeft ze haar huis weer opengesteld. Voor haar buren‚ voor een groep Amerikaanse studenten‚ voor bevriende dissidenten. Daar loopt Danilo ‘El Sexto’ Maldonado‚ de graffitikunstenaar die in 2015 tien maanden gevangenzat omdat hij de communistische leiders Raul en Fidel Castro had bespot door hun namen op twee biggetjes te spuiten. Gorki Aguila is er ook‚ die met zijn punkband Porno Para Ricardo zelfs niet meer in zijn eigen huiskamer mag optreden.

tania-bruguera7

Tania Bruguera

Vrije meningsuiting als performance
Dat er ook een paar geheime agenten mee naar binnen glippen‚ ligt voor de hand. De gastvrouw‚ in haar bezwete hemdjurk en gympen het hartelijke middelpunt van het feest‚ haalt haar schouders erover op. Ze vindt het vooral belangrijk dat zoveel mensen uit de kunstwereld zijn gekomen. ‘Ik wil niet dat mijn collega’s bang voor me zijn’‚ zegt ze. Op 30 december 2014 is Tania Bruguera van plan naar het Plein van de Revolutie te gaan. Op belangrijke feestdagen worden daar mensenmassa’s toegesproken over de zegeningen van de revolutie. Bruguera wil er echter een performance houden‚ zoals ze eerder deed in een museum in de oude binnenstad. Het werk‚ Gefluister van Tatlin‚ bestond uit een microfoon op een podium‚ plus de uitnodiging aan het publiek om een minuut gebruik te maken van de vrijheid van meningsuiting. In de beslotenheid van het museum durfden omstanders hardop te dromen over vrijheid en democratie. Maar na afloop had een van hen gezegd: ‘Ik hoop dat er een dag komt waarop vrije meningsuiting meer is dan een performance.’ Dat zette Bruguera aan het denken. Ze moest dit werk in de openbare ruimte opvoeren. Liefst op de meest symbolische plek van het land. Het loopt anders. Die decemberochtend wordt Bruguera om vijf uur wakker van hard gebons op de deur. Ze kijkt naar buiten: de politie heeft haar huis omsingeld en een menigte staat toe te kijken. ‘Alsof ik Osama bin Laden was’‚ zegt ze later in een van de talloze interviews over het incident. Ze probeert te bellen: de telefoonlijnen zijn afgesneden. Ze wordt meegenomen en 26 uur lang ondervraagd. Na drie dagen komt ze vrij‚ mede dankzij een open brief van kunstenaars van over de hele wereld aan president Raul Castro. Twee weken na het historische telefoontje waarin de Amerikaanse president Barack Obama en hij beloofden de banden aan te halen‚ kan Castro zich geen groot schandaal permitteren. Maar haar paspoort krijgt Bruguera pas acht maanden later terug. In de tussentijd laat de geheime dienst haar niet met rust.

Weinig steun
‘De kunstenaars op Cuba die me in die periode publiekelijk steunden‚ zijn op de vingers van een hand te tellen’‚ blikt de kunstenaar enkele dagen na het feest terug. Zij had nu immers het stempel dissident. Zelf weigert Bruguera de term te gebruiken: volgens haar creeert de overheid er een vals ‘wij’ en ‘zij’ mee. Ze geeft de voorkeur aan ‘artivist’‚ een zelfbedachte samenstelling van kunstenaar en activist. Want kunst en politiek zijn op Cuba onlosmakelijk met elkaar verbonden. Maar niet op de manier die Bruguera voor ogen staat.

icaic-fidel-castro-alfredo-guevara-raul-roa-belarmino-castilla-y-manuel-perez-durante-la-discusion-de-la-ponencia-del-icaic-el-cine-y-la-educacion-en-la-comision-6b-del-congreso

Fidel Castro spreekt met leden van het Cubaans Instituut voor de Film ICAIC. Links met bril: de overleden auteur en machtige man binnen de officiele kunstenaarswereld in Cuba, Alfredo Guevara

Privileges
‘Voor de revolutie: alles‚ tegen de revolutie niets.’ Met zijn beruchte toespraak Woorden tot de Intellectuelen legde Fidel Castro in 1961 de basis voor een cultuurbeleid dat nog altijd van kracht is. Dit beleid moest Cubanen tot grote intellectuele hoogten stuwen. Zo kwam er een grootscheepse alfabetiseringscampagne en hoogwaardig kunstonderwijs‚ allemaal gratis. Nationale kunstenaarsbonden gaven kunstenaars allerlei privileges: hun werk werd in binnen- en buitenland gepromoot en in tegenstelling tot gewone Cubanen mochten zij buitenlandse reizen maken. Toen Cuba na de val van de Muur in een diepe crisis belandde omdat de steun van de Sovjet- Unie wegviel‚ mochten kunstenaars hun werk aan buitenlanders verkopen. Ze kregen toegang tot ‘dollarwinkels’ met importproducten‚ tot dan slechts voorbehouden aan toeristen. Zo ontstond een voor westerse bezoekers omgekeerde wereld‚ met artsen en ingenieurs die rondkomen van een schamel maandsalaris‚ en kunstenaars die soms een luxe leven leiden en in dikke auto’s rondrijden.

Luxe leven
Nu het land door de oliecrisis bij bondgenoot Venezuela opnieuw in de economische problemen zit‚ is een nog vreemdere situatie ontstaan‚ zegt Bruguera. ‘Sommige kunstenaars hebben meer geld dan de Raad van Cultuur. De overheid heeft ons nodig‚ wij hen niet meer. Ik voer stevige discussies met mijn collega’s‚ want ik vind dat zij hun positie moeten inzetten om het lot van gewone Cubanen te verbeteren. Maar zelfs de meest succesvolle kunstenaar lijdt aan een slachtoffercomplex. Ze voelen zich machteloos‚ als in een huwelijk waar je niet uitstapt ondanks huiselijk geweld.’ De voorrechten die kunstenaars genoten‚ vervolgt Bruguera‚ hebben hen altijd veroordeeld tot ‘doen alsof’. Bekendste voorbeeld daarvan is wellicht de dichter Heberto Padilla‚ die in 1971 gevangen werd gezet vanwege het voorlezen van kritische poezie. Toen hij na vijf weken werd vrijgelaten‚ nam hij – duidelijk onder druk gezet – publiekelijk afstand van zijn uitlatingen. Honderden schrijvers en kunstenaars verlieten daarop het land‚ waar periodes van relatieve vrijheid en strenge repressie elkaar afwisselen tot op de dag van vandaag.

tania-bruguera-gefluister-tatlin-biennale-havana2009

Tijdens de Bienale in Havana (2009) voerde Tania Bruguera haar act Het gefluister van Tatlin op en bood iedereen de gelegenheid achter de microfoon plaats te nemen en vrij uit te spreken, tot ergernis van de kunstautoriteiten daar aanwezig.

Zelfcensuur
De meeste achterblijvers verpakken hun kritiek in ironie of maken werk dat voor vele interpretaties vatbaar is. Ze beseffen dat een werk dat wordt toegestaan in de beslotenheid van een galerie‚ op straat ineens gevaarlijk is. Ze plegen‚ kortom‚ zelfcensuur. Bruguera: ‘Cubaanse kunstenaars zijn heel bedreven geraakt in het doen alsof. Maar als je dat lang volhoudt, word je op een gegeven moment wat je nadoet. Dat is een pijnlijk besef.’

Buitenlandse kunstkenners en – verzamelaars
Minstens zo pijnlijk vindt Bruguera de houding van buitenlandse kunstkenners en -verzamelaars die Cuba platlopen. Ze vinden het ‘interessant’ en ‘creatief’ hoe Cubanen om de censuur heen werken. ‘Mijn werk Gefluister van Tatlin was ook voor hen bedoeld. Ik ben links‚ ik ben voor sociale gelijkheid. Maar ik denk dat Cuba veel schade heeft ondervonden van linkse buitenlanders die het land door een jaren-zestig-bril zijn blijven zien. Zij hebben een wake-upcall nodig. Het huidige Cuba is een neoliberaal land dat van het woord revolutie een merk heeft gemaakt‚ en waar de politie vrouwen op straat in elkaar slaat’‚ zegt Bruguera‚ refererend aan de mensenrechtengroep Dames in het Wit.

Bron
* Maartje Duin in Wordt Vervolgd, september 2016

Danilo ‘El Sexto’ stopt hongerstaking

Graffitikunstenaar Danilo Maldonado, beter bekend als El Sexto, heeft zijn hongerstaking in de gevangenis van Valle Grande gisteren beëindigd. Dat zei zijn moeder María Victoria Machado, die hem gisteren bezocht. Volgens María Victoria zou een kolonel haar hebben meegedeeld dat Danilo binnen 15 dagen wordt vrijgelaten.

danilo-maldonad-muurschetsMachado kon ongeveer 20 minuten met haar zoon spreken en zei dat hij ‘opgewekt was en glimlachte’. Tegen zijn moeder zei hij: ‘Mami, breng eten mee want vandaag ga ik weer eten. Ik stop met de hongerstaking want men heeft mij beloofd mij binnen 15 dagen in vrijheid te stellen.’ Een luitenant-kolonel, die zich voorstelde als ‘mediator’, vertelde haar later dat haar zoon binnen 15 dagen zou worden vrijgelaten. Machado benadrukte dat El Sexto ervan overtuigd is dat deze informatie ditmaal correct is. Op 24 augustus werd hem ook vrijlating beloofd zonder dat deze vrijlating plaatsvond. Moeder en zoon van de kunstenaarsactivist zijn ervan overtuigd dat de Urgent Action die Amnesty International 29 september lanceerde, aan dit effect heeft bijgedragen. Ook de Cubaanse performancekunstenaars met een grote faam in kunstminnend Amerika, Tania Bruguera, droeg er aan bij. Zij vroeg secretaris-generaal van de VN. Ban Ki-moon, om bemiddeling bij de mogelijke vrijlating van El Sexto.

Wantrouwen
Op websites blijft enig wantrouwen bestaan, zoals in de volgende reactie: ‘Danilo, goed nieuws, maar we zullen niet rusten voor je we je vrij zien rondlopen op straat. Wij hopen dat dit zo snel mogelijk zal gebeuren. Jij bent een voorbeeld voor alle Cubanen. Veel gezondheid gewenst. Het Cubaanse volk bewondert je en wil dat jij leeft.’

Linken
* Betrokken organisaties als Justice&Peace, Glasnost in Cuba en Cuba Futuro zetten hun inspanningen voor de daadwerkelijke vrijlating van Maldonado voort o.a. via de petitie gericht aan president Raúl Castro.

Voorleesactie Tania Bruguera door gemeentewerklieden onmogelijk gemaakt

De Cubaanse performance-kunstenares Tania Bruguera heeft het voorlezen in haar deurportaal van De wortels van het totalitarisme van de auteur Hannah Arendt, tijdelijk opgeschort. Vrijdag begonnen lawaaiige boor- en breekwerkzaamheden van de gemeente juist voor haar woning. De voorleesactie begon woensdag en zal 100 uren duren.

Bruguera in de deuropening van haar woning

Bruguera vrijdag in de deuropening van haar woning

Een bouwbrigade begon vrijdag jl. voor de woning van Tania Bruguera in Havana aan luidruchtige werkzaamheden. Een van de bouwvakkers vertelde haar dat er tijdens dit weekend aan het wegdek voor haar woning zal worden doorgewerkt. Wanneer de wegwerkers zijn verdwenen, zal Bruguera haar voorleesactiviteiten voortzetten. Voor de woning staan ook vier agenten die haar woning in de gaten houden. Bruguera wil met het voorlezen van het boek van Hannah Arendt het Internationaal Instituut voor Activismo in Havana bekendheid geven. In het boek gaat de auteur in op karaktertrekken van totalitaire systemen als communisme en fascisme.

Tania woensdag jl. toen de acite begon

Tania woensdag jl. toen de actie begon

Vijand van de Revolutie
Sinds december vorig jaar wordt Bruguera beschouwd als een vijand van het regime. Toen verhinderden leden van de Cubaanse geheime dienst en politie haar performance op het Plein van de Revolutie. Met een ‘open microfoon’ wilde zij Cubanen in staat stellen 1 minuut lang hardop te zeggen wat zij denken. Bovendien wilde Bruguera onderzoeken of de tolerantie in Cuba tegenover afwijkende meningen is gegroeid na het akkoord dat dit land met de VS sloot.

Link
* Facebook van Tania Bruguera

Performance-kunstenaar Tania Bruguera: ‘Buitenlands agent’

De Cubaanse performance-kunstenares Tania Bruguera had vrijdag jl. iedereen uitgenodigd in haar woning om kennis te maken met haar act El Susurro de Tatlin, die zij op 30 december van plan was te organiseren op het Plein van de Revolutie, maar die het bewind verhinderde o.a. door arrestatie van betrokken dissidenten. Bruguera’s uitnodiging was ook een reactie op het audiovisuele materiaal dat de Staatsveiligheidsdienst en het Ministerie van Cultuur over Bruguera samenstelde en dat tijdens besloten bijeenkomsten getoond wordt aan groepen Cubaanse intellectuelen en kunstenaars. Ongeveer 40 mensen waren in haar woning in de straat Tejadillo #214 verzameld waaronder activisten en onafhankelijke journalisten. Ook waren kunstenaars aanwezig vanuit galerie El Círculo, Cristo Salvador en leden van de muzikale theatergroep Omni Zona Franca.

Tania Bruguera tijdens de bijeenkomst bij haar thuis

Tania Bruguera tijdens de bijeenkomst bij haar thuis. Afgelopen week hoorde ze ook dat de voorwaardelijke hechtenis die tegen haar werd uitgesproken met 30 dagen is verlengd. Dat betekent ook dat zij geen buitenlandse reizen mag maken.

Tijdens de bijeenkomst ging Bruguera in op de gebeurtenissen eind december. Hoe men haar dwong gevangeniskleding te dragen en hoe ze besloot niet te eten tijdens de uren dat ze in arrest zou zijn. Ook ging ze gedetailleerd in op de fouillering waarvan zij slachtoffer werd en de huidige lastercampagne vanuit het regime. Haar conclusie luidde dat ‘Cubaanse kunstenaars goed weten welke grens men niet mag overschrijven. Een grens is dat men niets mag ondernemen samen met de dissidenten’. Bij haar presentatie waren geen vertegenwoordigers van het Ministerie van Cultuur of de Cubaanse staatsveiligheidsdienst aanwezig. Bruguera houdt hen verantwoordelijk voor het audio-visueel materiaal dat nu over haar wordt verspreid. Zij eist inzage van het materiaal dat tot nu toe streng geheim wordt gehouden. De bijeenkomsten op o.a. kunstopleidingen en het Centrum Wilfredo Lam (de organisator van de komende Biënnale van 22 mei tot 23 juni in Havana) zijn slechts op uitnodiging bij te wonen. Een studente die Tania’s bijeenkomst bezocht en eerder de video had gezien op haar school, vertelde dat de opsomming van alle beschuldigingen tegen Tania hard aankwam temeer ‘omdat zij zelf niet aanwezig was om haar visie te geven of zich te verdedigen.’

Poster na de arrestatie van Tania Bruguea vanege haar Open-Telefoon-Act op het Plein van de Revolutie

Poster na de arrestatie van Tania Bruguera op 30 december vanwege haar Open-Microfoon-Act op het Plein van de Revolutie

Steun buitenland: niet naar Biënnale
De Guatemalteekse kunstenaar Regina José Galindo heeft in een Open Brief aangekondigd niet deel te nemen aan de komende Biënnale in Havana die van 22 mei tot 22 juni wordt gehouden. Zij wil daarmee haar respect tonen voor Tania Bruguera en voor de gevangen genomen graffitiartiest El Sexto, die sinds december gevangen zit. In de brief aan de organisatoren van de Biënnale schrijft Galindo ‘niet naar Cuba te willen gaan en te genieten van allerlei privileges terwijl anderen worden onderdrukt’. De Peruaanse kunsthistoricus Gustavo Buntinx heeft de invitatie voor de Biënnale ook afgewezen. Hij noemt de behandeling van Tania Bruguera ‘een voorbeeld van de repressie waarvan het Cubaanse regime zich bedient.‘ (…) ‘De vervolging van de kunstenaar Tania Bruguera, die driemaal binnen  24 uur werd gearresteerd en onderworpen werd aan een Kafkaiaanse proces waarbij zelfs wettige verdediging een godsoordeel is. En dat vanwege het enkele feit dat zij iedere burger de gelegenheid wenste te geven 1 minuut gebruik te maken van de vrijheid van meningsuiting. Als een kunstvorm……,’ aldus Buntinx.

Regina José Galindo - kunstenaar guatemala-vriending tania

De Guatemalteekste kunstenaar Regina José Galindo weigert aan de Biennale van Havana in mei aanstaande deel te nemen

Bron
* 14ymedio, 13 maart 2015
Linken
* Open Brief van José Galindo (Guatemala)

Open Brief van Gustavo Buntinx (Peru)
* Website Biënnale Havana
* De video die de Cubaanse autoriteiten samenstelden met beschuldigingen aan het adres van Tania Bruguera is tot nu toe niet beschikbaar. Hij wordt vertoond tijdens bijeenkomsten van Cubaanse kunstenaars in aanwezigheid van vertegenwoordigers van de Cubaanse staatsveiligheid. De website ArtNet (Engelstalig) geeft meer informatie over de campagne tegen Tania.

* Deze Cubaweblog publiceerde op 31 december 2014 over de act van Tania Bruguera en de reactie van de autoriteiten.

El Sexto: ‘Ik ben gelukkig omdat ik zonder angst leef’

De graffitikunstenaar Danilo Maldonado, beter bekend als El Sexto, zit al ruim een maand gevangen. Hij werd opgepakt tijdens een taxirit, waarbij hij twee levende varkens in de kofferbak transporteerde. De dieren waren groen geschilderd en droegen respectievelijk de namen Raúl en Fidel op hun flanken. Daniel Maldonado had de intentie de varkens los te laten in het Parque Central om een boerentraditie te realiseren waarbij met vet ingesmeerde varkens door deelnemers gevangen zouden moeten worden. Zijn performance droeg de titel Animal Farm In Memoriam naar het boek met dezelfde titel van George Orwell.

Plattegrond van de gevangenisafdeling 4H, getekend door Danilo Maldonado, El Sexto.

Plattegrond van de gevangenisafdeling 4H, getekend door Danilo Maldonado, El Sexto.

De blauwe Lada die hen vervoerde, werd onderschept door drie patrouillewagens van de Nationale Revolutionaire Politie. De agenten ontnamen Danilo en de taxichauffeur hun identiteitsbewijzen en namen hen mee naar politiebureau Infanta y Manglar. Twee dagen later werd Danilo overgeplaatst naar de eenheid Zapata y C, waar een aanklager hem mededeelde dat hij berecht zou worden. Hij verbleef zeven dagen in een kerker voordat hij werd overgebracht naar het verhoor- en detentiecentrum Vivac in Calabazar, waar hij nog eens zeven dagen doorbracht. Het toeval wil dat Vivac de plaats was waar tientallen mensen werden vastgehouden die beschuldigd werden van deelname op 30 december jl. aan de performance van de Open Microfoon op het Plein van de Revolutie door Tania Bruguera en dat door de autoriteiten bestempeld werd als een contrarevolutionaire provocatie. Enkele gevangenen die wisten van Danilo’s verblijf in Vivac, schreeuwden leuzen als Vrijheid voor El Sexto. Vanuit de Valle Grande gevangenis in de provincie Camagüey waar Danilo nu vastzit, zond hij de redactie van de webkrant 14ymedio enkele tekeningen en teksten

'El Sexto' in 2013 tijdens zijn verblijf in Nederland in het kader van Shelter City

‘El Sexto’ in 2013 tijdens zijn verblijf in Nederland in het kader van Shelter City

Longontsteking
Toen ik in de Valle Grande-gevangenis aankwam hebben ze me geschoren, mijn haren gekamd, foto’s gemaakt en bloed afgenomen voor laboratoriummonsters. In de dagen die ik in Vivac doorbracht hadden ze longontsteking bij me gediagnosticeerd en daarom had ik antibiotica bij me. Die werd me afgenomen en tot op de dag van vandaag niet teruggegeven. Er is ook nooit een dokter langsgekomen om te kijken hoe ik er aan toe ben, of ik nog in dezelfde staat verkeer als toen ik Valle Grande binnenkwam, of juist verslechtering of verbetering is opgestreden. Het ergste is nog dat ik omgeven ben door rokers, die het weinig lijkt te kunnen schelen dat ik ziek en astmatisch ben. Ik zit op afdeling vier. Deze plek waar tal van typen mensen zitten noemen ze het pakhuis. Er zitten nog vier tegenstanders van het regime afkomstig uit Alturas de la Lisa: Yorlay Pérez, Yusel Pérez, Santiago Pérez en Hanoy.

Kleine Fidel
Op een dag kwam er een jongen het pakhuis binnen die mijn werk op straat volgde en die mij meende te kennen van het park. Deze jongeman, klein van postuur en met donkerblond haar, verbaasde mij toen hij zijn trui uittrok en ik op zijn rug een tatoeage van Fidel Castro’s gezicht zag. Ik legde hem uit dat ik een tegenstander was van het Castro-regime en dat degene die hij op zijn rug gegraveerd had, schuldig was aan mijn gevangenneming. Hij antwoordde me dat hij geen familie had en ‘zoon van het vaderland’ was, waardoor Fidel hem een huis had geschonken, wat nergens ter wereld voorkwam. Ik zei hem dat het waar was dat wanneer hij in een ander land geboren zou zijn niemand hem een huis zou hebben gegeven, maar dat hij mogelijkerwijs zelf een huis zou kunnen zoeken en dat hij feitelijk niets aan Fidel verschuldigd was. Ik vertelde hem over de zaak Amaury Pacheco, die met een gezin van zes kinderen geïntimideerd werd en uit een verlaten huis in Alamar gezet dreigde te worden, waarbij het zo ver gekomen was dat de regering hen de toegang tot stromend water en elektriciteit had ontzegd. Nadien kwam ik er achter, dankzij een andere jongen die hem kende uit de buurt Vedado, dat over hem gezegd werd dat hij voor de nationale veiligheidsdienst werkte en altijd met een pistool onder zijn trui rondliep. Zijn kenniskring gaven hem de naam De snurker, maar ik noemde hem kleine Fidel (Fidelito). Deze ‘zoon van het vaderland’ zat vast voor vervalsing van documenten om het land uit te kunnen. In een en dezelfde nacht trachtte hij zich twee keer op te hangen.

Tekening: El Sexto

Tekening: El Sexto

Yusel, de tegenstander
Tijdens een van de eindeloze inspecties die ze hier uitvoeren, bepaalden de leidinggevende en zijn assistent dat een gevangene te lange nagels had en ze moest knippen. De gevangene zei dat hij niet beschikte over een nagelknippertje, zeker niet over een schaar. De leidinggevende trok een mes uit zijn gordel en dreigde hem onder druk de nagels af te snijden. De jongen weigerde en werd daarop gedwongen zijn nagels op te eten. Toen ze de plek passeerden waar een politieke opposant Yusel verbleef, viel hun oog op een witte armband bedrukt met het woord Cambio / Verandering, die hij om zijn pols droeg. Omdat hij de eis de armband af te doen niet opvolgde, ontnamen ze het hem met geweld. Daarop begon Yusel te schreeuwen: ‘Weg met de Castro’s, weg met de dictatuur’. De assistent drukte hem tegen een bed om hem te slaan, maar de rest van de gevangenen gingen er tussen staan om dat te voorkomen. De spanning liep hoog op, maar het kwam niet tot een climax omdat de leidinggevende schreeuwde dat hij niet geslagen zou worden. Enkel dat bracht de gevangenen tot bedaren. Yusel werd vier dagen in een strafcel vastgehouden, maar ze hebben hem niet geslagen.

El puro die in zijn broek plast
El puro kwam geruisloos binnen. Hij is sterk en lang, tussen de 60 en 70 jaar oud, en hij slaapt nooit. Hij zei vast te zitten vanwege het bedreigen van een paar jongeren met een schroevendraaier nadat ze een bal tegen de muur van zijn huis hadden gegooid. Niemand kwam in zijn buurt omdat hij zich nooit waste. Op een dag plaste hij in zijn broek, midden op de gang, wat werd uitgelegd als een vorm van chantage, omdat medegevangenen de taak hadden de troep op te ruimen. Toen ze van hem eisten dat hij het zelf op moest ruimen zei hij dat hij dat zou doen met zijn kleding, maar dat lieten ze niet toe omdat hij daarmee nog meer zou gaan stinken. We begrepen dat hij deed alsof hij gek was op de dag dat ze publiekelijk en hardop per gevangene de naam en reden van detentie voorlazen. Toen ontdekten we de oorzaak van zijn detentie: seksueel misbruik van minderjarigen.

danilo-maldonado-14ymedioTot slot richter Danilo zich tot zijn Facebook-vrienden en lezers van zijn blog:
‘Ik wil jullie zeggen dat ik het mis op de hoogte te worden gehouden over jullie wederwaardigheden en activiteiten. Ik wil ook degenen bedanken die solidair zijn met mijn zaak en ik moet toegeven dat geen van mijn gekkigheid mogelijk zou zijn geweest als ik niet geweten zou hebben dat ik op jullie steun kan rekenen en er niet alleen voor sta. Het is mogelijk harten te vullen met hoop. Het kwaad zal nooit sterker zijn dan het goede. Gekrenkte geesten zullen het nooit winnen van de vrije geest. Geweld zal het nooit winnen van de kunst en de rede. De dood zal nooit sterker zijn dan het leven en de liefde. Dit wat ik nu meemaak is een lijdensweg die enkel de legitimatie is geweest van een goed (kunst)werk, en de bevestiging van een buitensporige dictatuur waartegen het noodzakelijk is te strijden met scherpzinnigheid en slimheid. Geloof me, soms lach ik in dit donkere vertrek van 5.6 meter bij 32.8 meter; met 37 stapelbedden voor ongeveer 118 tot 190 personen en daarnaast nog degenen die op de grond slapen. Ik lach, ondanks het feit dat de wc’s naast elkaar staan, zonder enige vorm van privacy. Ik ben blij omdat ik leef zonder angst en ondanks dat ze mijn familie volgen en bedreigen, zal het ze nooit lukken mijn creativiteit te doden. Deze keer denk ik hen zo absurd neergezet te hebben, zoals niemand anders dat ooit heeft gedaan. Ondanks het feit dat ze (de autoriteiten) voorkwamen dat de varkens in het Parque Central werden losgelaten, kon iedereen die beschikt over een beetje fantasie hen zien rondrennen met de namen op hun flanken gegraveerd, en een groep die hen volgde, als een werkelijk verzet op de boerderij. Hahaha. Groeten aan iedereen en ik hoop jullie stukken en reacties te lezen. Danilo Maldonado Machado.’

Bron
* 14ymedio, 28 januari 2015

Link
* Website Justice & Peace