Een analyse van de toekomstige relatie tussen Cuba en de VS (deel 2)

Terwijl de toegang tot internet in Cuba beperkt blijft, erkent Freedom House, een felle criticus van de mensenrechtenschendingen op het eiland, dat de toegang (zij het langzaam) is verbeterd sinds 2013. Hun jaarlijks rapport Libertad en la red/ Vrijheid op het net laat zien dat Cuba vooruitgang heeft geboekt op alle indicatoren van internetvrijheid: verbreiding van internet, belemmeringen voor toegang, inhoudsbeperkingen en schendingen van de rechten van gebruikers.

internet-vijf-gebruikers-hoge-voordeurSinds de zomer van 2015 heeft de Cubaanse regering meer dan 328 publieke wifi-hotspots ingericht voor Cubaanse gebruikers, en in december 2016 sloten Cubaanse functionarissen een akkoord met Google om de internetsnelheid op het eiland te verbeteren. In dezelfde tijd begon het Cubaanse staatsbedrijf voor telecommunicatie een proef met uitbreiding van toegang tot internet in particuliere woningen, te beginnen in de wijk Oud-Havana. Ook ging de prijs van internettoegang omlaag met 25 procent, waarmee een van de grootste obstakels voor een bredere aansluiting werd verminderd. Voor het jaar 2020 plant de regering om 50 procent van de bevolking te voorzien van internettoegang en 60 procent van mobiele telefoondiensten. Een grotere internettoegang helpt families bijeenbrengen, informatiestromen vermeerderen, nieuwe ruimten creëren voor publiek debat en betekent steun voor de Cubaanse private sector.

toeristen-auto-havana-schilderijReizen
Ook de uitbreiding van het reizen bevordert de uitwisseling van opvattingen. De compromispolitiek heeft ertoe aangezet dat een groot aantal Amerikanen Cuba bezocht – bijna 300.000 in 2016, zo’n 74 procent meer dan het jaar ervoor – bovenop de 330.000 Cubanen die naar het eiland reisden om familie te bezoeken. De toenadering heeft ook Cubanen naar de VS gebracht: wetenschappers, journalisten, kunstenaars en studenten. Jaarlijks bezoeken er 40.000 de VS met een gewoon visum. Deze uitwisselingen zijn mogelijk doordat de Amerikaanse regering de beperkingen voor reizen naar Cuba heeft afgezwakt om de toenadering van volk tot volk te bevorderen en doordat de Cubaanse regering de eis liet vallen dat de Cubanen een vergunning moeten hebben voor ze naar het buitenland reizen.

paladar-Don-Quijote-centrica-VedadoEconomische vrijheid
Even belangrijk, zij het dat het minder aandacht krijgt, is hoe de toenadering een grotere economische vrijheid teweegbrengt. De laatste jaren hebben de Cubanen nieuwe mogelijkheden gekregen om particuliere bedrijfjes en coöperaties te beginnen en ze hebben die kansen met beide handen aangegrepen. In de afgelopen zes jaar is het aantal particuliere bedrijven toegenomen met meer dan 300 procent en het aandeel van de particuliere sector in de werkgelegenheid is uitgebreid naar 28 procent, met de intentie om in de toekomst 50 procent te halen. Het grootste deel van het startkapitaal dat dit ondernemersinitiatief voedt, is afkomstig van geld dat Cubaanse Amerikanen naar familieleden op het eiland sturen en de aanvoerroutes van deze nieuwe zaken vinden hun oorsprong in het zuiden van Florida. Deze verbindingen zijn een direct gevolg van het Amerikaans akkoord. Om die reden schreven meer dan honderd Cubaanse particuliere ondernemers een brief aan president Trump waarin ze hem vragen hen niet in de steek te laten en deze route van levensonderhoud niet af te sluiten.

logo-social-mediaSamenvatting
De toenadering van de VS tot Cuba bevordert en versterkt op allerlei manieren de positieve ontwikkeling van de mensenrechten met de  uitbreiding van de stroom van informatie, opvattingen, mensen en kapitaal, alles wat voeding is voor het toenemende publieke debat en het levendige bedrijfsleven op Cuba. Na de verkiezingen in de VS verklaarde president Trump dat hij een nieuw verdrag met Cuba wilde dat voordelig zou zijn voor het Cubaanse volk en voor de Verenigde Staten. Een terugkeer naar de politiek van vijandigheid schiet dat doel voorbij omdat Cuba op voorspelbare wijze zou stranden, zoals Donald Trump zelf adviseert: ‘Als je wordt aangevallen: Verdedig je, sla altijd terug naar je critici en tegenstanders, en harder dan ze jou sloegen’. Dit leidt tot een doodlopende weg van voortdurende vijandschap. Daar tegenover zal een compromissenpolitiek gebouwd op de solide basis van ieders eigen belangen het best mogelijke akkoord voortbrengen en het terrein effenen voor andere verbeteringen, zij het in de toekomst. Harde taal is makkelijk, maar zoals El arte de la negociación al aangaf, moet je uiteindelijk opgewassen zijn tegen de situatie.

Auteurs
* William M. LeoGrande is docent bestuurskunde aan de American University in Washington, DC, en mede-auteur met Peter Kornbluh van Caminos secretos a Cuba: la historia oculta de las negociaciones entre Washington y La Habana/Geheime wegen naar Cuba: de verborgen geschiedenis van de onderhandelingen tussen Washington en Havana (University of North Carolina Press, 2015).
Marguerite Rose Jiménez is
senior associate voor Cuba bij La Oficina de Washington para América Latina/The Washington Office on Latin America (WOLA). Ze heeft de aflopen twaalf jaar met betrekking tot Cuba gewerkt voor NGO’s, denktanks, academische instellingen en recent voor de regering van de VS.

Bron:
* Progreso Semanal, 27 april 2017

Kardinaal: ‘Dialoog tussen Cuba en de VS gaat door’

Kardinaal Jaime Ortega is niet bang dat de dialoog tussen Cuba en de VS met de komst van president Donald Trump, zal worden afgeremd. Hij pleit voor voortzetting van de opening op het eiland, maar hij geeft toe dat deze wel ‘een beetje traag verloopt’, aldus de voormalige aartsbisschop van Havana, die vorig jaar vanwege zijn leeftijd terugtrad. Ortega nam in Madrid deel aan een forumbijeenkomst, georganiseerd door Nueva Economía Foro.

jaime-ortega- Miguel-Moratinos-Economia-Forum-09052017

Emeritus aartsbisschop van Havana (midden) in gesprek met oud-minister van Buitenlandse Zaken, Miguel Ángel Moratinos, (rechts) met wie hij samenwerkte bij de vrijlating in 2010 van 130 politieke gevangenen.

Volgens hem verloopt alles wat men in de periode van president Obama heeft afgesproken en ingevoerd ‘op gelijke wijze’ en heeft Trump ‘zich daar niet tegen uitgesproken.’** Ortega speelde op verzoek van het Vaticaan, een grote rol in het herstel in 2015 van de wederzijdse betrekkingen tussen Cuba en de VS. Hij noemt zijn optreden ‘van een diep christelijke orde’ en bedoeld om de dialoog te bevorderen. Hij benadrukte dat zijn rol politieke gevolgen had, maar noemt zichzelf ‘geen politiek mens.’ Over Cubanen in Miami zei hij dat velen van hen ‘belangstelling hebben om samen te werken’ vooral in sociale projecten en in ‘het economisch leven in Cuba.’

Opening
Ortega, die in 2010 bemiddelde bij de vrijlating van 135 politieke gevangenen, die vervolgens met hun gezinnen in dat jaar ook in Spanje aankwamen, was optimistisch over de opening die zich voordoet in Cuba. Hij wees op de economische veranderingen en zei te hopen dat ‘het daar niet bij blijft’, hoewel hij erkende dat deze ‘een beetje traag verlopen.’ De vrijlating van deze gevangenen was ‘een positief signaal’ voor de verbetering van de relaties met de VS en ook met de Europese Unie, aldus de kardinaal. De toen nog bestaande Common Position koppelde de verbetering van de relaties van de EU met Cuba aan verbetering van de mensenrechten. Op een vraag over de opvolging volgend jaar van Raúl Castro als president van de Republiek, zei hij niet te denken dat een familielid van Castro hem zal opvolgen omdat ‘in mijn land geen tendens van dynastieën bestaat’ .

Fonds Ortega
Ortega presenteerde dinsdag jl in Casa de América zijn boek Diálogo, encuentro, acuerdo / Dialoog, ontmoeting, akkoord, uitgegeven door San Pablo. Hij kondigde toen ook de oprichting van de Fundación Jaime Ortega aan, bedoeld om jonge Cubaanse ondernemers te begeleiden bij het hervormingsproces van bedrijven in Cuba.

Bron
*Persbureau EFE, 10 mei 2017

Noot

palmieri-francisco-bz-usa

Onderminister Palmieri spreekt

* In Washington maakte dinsdag Francisco Palmieri, de ondersecretaris voor Latijns-Amerika van het Ministerie van Buitenlandse Zaken tijdens een conferentie over de Amerikas, bekend dat het Cubabeleid zal worden herzien. Het zal ‘belangrijk verschillen van dat van  de regering Obama’. Hij gaf geen details, maar zei wel dat er een groter accent op de mensenrechten zal worden gelegd. Tijdens de eerste 100 dagen van de administratie van Trump heeft deze geen woord aan Cuba gewijd. Engelstalig bericht in Panampost.

Trump zou profijt moeten trekken van Obama’s Cuba-beleid

Als de media, China, Putin, IS, Immigratie en de muur hem niet teveel in beslag nemen, zou Trump de aandacht kunnen richten op het Amerikaanse Cubabeleid en er een succesje kunnen behalen. Dat schrijft Vincent T. Gawronski, hoogleraar politieke wetenschappen aan het Birmingham Southern College in Alabama in US News & Worldreport van 30 januari jl.

obama-barack-raul-castro-handen-in-luchtHij bezocht Cuba de afgelopen 6 maanden tweemaal: de eerste keer als lid van de groepering Witness for Peace en de tweede keer met collega’s en studenten aan het Birmingham Southern College.  Hij is ervan overtuigd dat de pogingen van president Barack Obama om de relaties met Cuba te verbeteren voor Trump de mogelijkheid bieden om het regime te beïnvloeden en uiteindelijk het embargo op te heffen. Cuba is in steeds grotere mate afhankelijk van Amerikaanse dollars en Amerikaans-Cubaanse partnerships lijken onvermijdelijk. Trump moet de druk op het regime tot politieke en economische liberalisering voortzetten en de aanwezigheid van Cubaanse burgers op het eiland actief bevorderen. Helaas weet Trump weinig van Cuba of over de Amerikaans-Cubaanse betrekkingen. In oktober tweette hij verwarrend: ‘Het volk van Cuba heeft te lang gestreden. Ik zal de beleidsvoornemens van Obama en de concessies aan Cuba terugdraaien tot de vrijheden van de Cubanen zijn hersteld.’ Herstellen tot wanneer? Tot de bloedige dictatuur van Fulgencio Batista?

manuel-cuesta-morua-politiewagen-28012017

De politie-auto waarin de oppositieleider Manuel Cuesta Morúa zaterdag 28 januari werd afgevoerd.

Mensenrechten
Zeker, de schending van mensenrechten gaat door in Cuba. In het jaarverslag 2015/2016 van Amnesty International wordt gemeld dat ‘ernstige beperkingen op de vrijheden van meningsuiting, vereniging en bewegingsvrijheid voortgaan. Duizenden gevallen van bedreigingen aan het adres van critici van het regime en arbitraire aanhoudingen en detenties werden gemeld.’ De vervolging van dissidenten in Cuba gaat door en Trump en de internationale gemeenschap moeten de druk op het regime vergroten om de schending van de mensenrechten te beëindigen, politieke gevangenen te bevrijden en vrije en eerlijke verkiezingen te houden.

Complexe relaties
Maar Cubanen hebben nu wel mogelijkheid om naar het buitenland te reizen, contact te zoeken op internet en kleine bedrijven op te richten om zo hun welvaart te doen groeien. Cubanen intensiveren hun contacten met het buitenland en de druk van veranderingen van onderop kan leiden tot een sterkere civil society waar vooral de jongere Cubanen zich minder identificeren met de Revolutie. Het falen en de hypocrisie over de Cubaanse Revolutie zijn voor een bezoeker aan Cuba al snel zichtbaar. Cubanen waarderen de revolutionaire verworvenheden – onderwijs, gezondheidszorg, de confrontatie met de VS – maar er is ook de overduidelijke ongelijkheid en de absurditeiten. Megan Mooser, een studente en deelnemer aan het bezoek, noteerde: ‘Een oogverblindend feit was de ongelijke verdeling van de rijkdom en de macht overal in Cuba. In een economisch systeem waar iedereen verondersteld wordt gelijk te zijn, worden de gebreken duidelijk zichtbaar.’

trumpCredits
De bal ligt bij Trump. Hij kan profiteren van de maatregelen die Obama ten aanzien van Cuba decreteerde. De Cubaans-Amerikaanse betrekkingen zijn nooit normaal geweest en zullen dit nooit worden, maar het embargo is contraproductief en staat lijnrecht tegenover de Amerikaanse belangen omdat het een legitimatie voor het Castroregime vormt en de mogelijkheden voor Amerikaanse belangen en commerciële belangen inperkt. Obama maakte een einde aan de voorkeursbehandeling van Cubaanse migranten en hief de natte-voeten-droge-voeten regeling op. Hij sloot daarmee een hogedrukventiel voor ontevreden Cubanen af. Duizenden van hen zijn nu ongelukkigerwijs gestrand in Centraal-Amerika.  Maar dit biedt Trump een betere onderhandelingspositie. Wanneer Raúl Castro in 2018 aftreedt, zoals hij beloofde kan Trump de nieuwe president een ultimatum bieden met de definitieve beëindiging van het embargo. Zo kan hij de credits krijgen voor wat Obama begon. Maar het zou ook al aardig en behulpzaam zijn als Castro of zijn opvolger iets aardigs over Trump zouden tweeten.

Bron
* Vincent T. Gawronski in US News & World Report, 30 januari 2017

Cuba wil harmonische betrekkingen met Trump

Cuba heeft de nieuwe regering van Donald Trump een constructieve samenwerking aangeboden. ‘De Verenigde Staten en Cuba kunnen in harmonie en met respect samenleven. Cuba zal echter geen inbreuk op zijn soevereiniteit en onafhankelijkheid dulden’, zei regeringsleider Raúl Castro woensdag bij de sluiting van de Top van Latijns-Amerikaanse en Caribische landen (Comunidad de Estados Latinoamericanos y Caribeños (Celac) in de Dominicaanse Republiek.  Sinds de oprichting van CELAC in 2011 namen niet eerder zo weinig presidenten aan de CELAC-conferenie deel; de presidenten van Mexico, Panama en Colombia lieten op het laatst weten af te zien van deelname.

celac-raul-celac-dominicana-toespraak-25012017

Raúl Castro bij de CELAC-conferentie

De Cubaanse president reageerde voorzichtig op eerdere dreigementen van president Trump om stappen terug te zetten op de weg naar de verzoening als het regime geen strengere eisen zou accepteren inzake de verbetering van de burgerlijke vrijheden in Cuba. Castro: ‘Ik spreek de wens van Cuba uit door te gaan met de onderhandelingen over bilaterale zaken met de VS op basis van gelijkheid, wederkerigheid en onafhankelijkheid van ons land, en voort te gaan met de respectvolle dialoog en samenwerking over thema’s in ons gemeenschappelijk belang met de nieuwe regering van president Donald Trump.’  Hij voegde er aan toe dat beide landen met elkaar kunnen samenwerken, maar dat ‘men niet moet verwachten dat Cuba concessies doet die botsen met haar soevereiniteit en onafhankelijkheid’. Aanvankelijk steunde Trump het verzoeningsproces van zijn voorganger Barack Obama, later sprak hij van een ‘slap akkoord’ en vond hij de hervormingen in Cuba allesbehalve overtuigend.

celac-presidente-salvador-sanchez-medina-dom-r-25012017

De wisseling van de voorzitter van de CELAC

De Muur
De conferentie werd gisteren afgesloten op de dag dat bekend werd dat president Trump de muur tussen de VS en Mexico daadwerkelijk wil bouwen, maar de 33 landen van de CELAC beperkten zich tot een veroordeling van ‘het racisme en de xenofobie’ en eisten erkenning van de ‘ bijdragen van migranten in hun landen van oorsprong en landen waar zij nu verblijven.’

Bronnen
* Persbureau EFE en de Telegraaf

Link
* Toespraak (tekst en video) van Raúl Castro (9 minuten), 25 januari 2017

Amerikaanse bisschoppen keren zich tegen migratiebesluit Obama

‘De schending van de belangrijkste mensenrechten is voor enkele Cubanen een dagelijkse werkelijkheid en het ‘natte voeten-droge voeten’ beleid bood hen een uitweg om in de VS politiek asiel te kunnen aanvragen’, aldus een verklaring van de Amerikaanse bisschoppen nadat president Obama donderdag jl. een einde maakte aan de voorkeurspositie van Cubaanse migranten die naar de VS willen.

migratie-panama-jan-2017

Een groep wanhopige Cubanen bivakkeert in Panama-Stad en hoopt op een vlucht naar Mexico. Maar de weg naar de VS lijkt sinds donderdag afgesloten.

Bisschop Joe Vásquez van Austin en voorzitter van de Commissie voor Migranten van de bisschoppenconferentie zegt dat deze ‘pijnlijke beslissing’ waar de scheidend president Obama toe over ging ‘het moeilijker zal maken om kwetsbare groepen zoals asielzoekers, kinderen en slachtoffers van mensenhandel bescherming te bieden. De bisschoppenconferentie constateert dat met de onmiddellijke opheffing van het ‘natte voeten-droge voeten’-beleid de ‘schending van de mensenrecht voortduurt.’ Zij wijst er ook op de normalisering van de betrekkingen met Cuba altijd te hebben toegejuicht.

bisschoppen-vs

Enkele Amerikaanse bisschoppen

Bijdrage Cubaanse gemeenschap
Bisschop Vásquez benadrukte de ‘opvallende bijdragen’ van de Cubaanse-Amerikanen aan de Amerikaanse samenleving en noemt hen ‘de meest succesvolle groep immigranten van onze geschiedenis’ en ‘de bescherming die zij genieten zou juist een model moeten zijn dat ons land naar andere immigranten zou moeten uitbreiden.’ De bisschoppenconferentie beklemtoont met de scheidende administratie en de aanstaande van Trump te willen samenwerken om ‘een menselijke behandeling te kunnen verzekeren voor kwetsbare groepen die onderdak in de VS zoeken,’ aldus de Amerikaanse bisschoppen.

Bron
* Persbureau EFE

Linken
* De gezamenlijke verklaring van de VS en Cuba in het Engels, 13 januari 2017
* Details van de maatregelen die vanaf nu gelden bij migratie van Cubanen, in het Spaans
* Obama verscherpt regels voor Cubaanse vluchteling,  Marjolein van de Water, Volkskrant, 13 januari 2017
* Commentaar New York Times, 13 januari 2017:  
Ending a Misguided Cuban Migration Policy

Dood Fidel schiep geen gloednieuwe verwachtingen (deel 2)

Harrison Jacobs, redactielid van de website Business Insider, bezocht Cuba vlak na de dood van Fidel Castro. Taxichauffeur Rafael legt hem de veranderingen in Cuba uit. In  dit tweede deel licht hij zijn standpunt toe aan de hand van het systeem van de casa particular. Cubanen hebben het recht om een of meer kamers in hun woning aan toeristen te verhuren voor 20 tot 35 CUC of Euro per nacht. Dat systeem is rond 1997 ingevoerd en vanaf toen was de verhuur van kamers legaal; zwart gebeurde dat al langer. ‘Ik had het idee dat ik door een verblijf in een casa in plaats van een staatshotel, rechtstreeks de gewone Cubaan steunde,’ aldus Harrison Jacobs, maar volgens Rafael is het niet zo simpel.

toerisme-casa-particular-vinaels

Casa particular in Viñales

‘In de eerste plaats worden de meeste casas particulares gerund door de rijkere Cubanen, vaak voormalige leden van de partij want zij zijn de enigen die het bedrag van de vergunning (tussen de 150 en 220 CUC) kunnen betalen en die een goed onderhouden extra kamer hebben om te verhuren. Een gemiddelde Cubaan heeft deze niet.’ (…) ‘ Op de tweede plaats moeten eigenaren van een casa voor elke gast een flinke belasting betalen aan de staat. In ruil daarvoor krijgen gastheren van casas huishoudelijke artikelen van de staat zoals minikoelkasten, airconditioners of waterkokers. Dat is ongetwijfeld goed voor de verhuurder, maar de grootste verdiensten gaan naar de staat.’ (…) ‘Die maandelijkse lasten worden twaalf maanden per jaar geheven, ongeacht het aantal gasten. In drukke maanden als december en januari is dat redelijk. Maar in stille maanden kan dat een zware last zijn, zeker als je berekent dat een Cubaan een maandsalaris van 20 tot 40 CUC ontvangt’, concludeert Rafael.

Cuba Taxi

Taxi’s collectivo voor meer persoonsvervoer

Verspilling talent
Overal waar we waren – Havana, Viñales, Trinidad en elders in Cuba -hoorden we hetzelfde verhaal. De taxichauffeurs en gidsen die we tegenkwamen waren artsen, ingenieurs en docenten die hun baan vaarwel zeiden uit frustratie over de lage salarissen. Ze kregen werk in de toeristensector en verdienen in een dag nu meer dan vroeger in één maand. Het is ontmoedigend om te zien hoeveel talent en goed opgeleid kader op die manier voor de samenleving verloren gaat. Maar de mensen die deze situatie bekritiseerden, waren vaak dezelfde die in een adem de legitimiteit van de revolutie verdedigden door te wijzen op het onderwijs, voedsel en gezondheidszorg voor de armen. De werkelijkheid is niet simpel.

Lijden en overleven
De laatste dag van ons verblijf, stonden we 15 minuten te wachten aan de rand van Linea Avenue in Vedado om een taxi voor groepsvervoer of collectivo te pakken te krijgen. Een Ford uit het midden van de jaren vijftig stopte voor ons en we sprongen op de voorbank. Alle andere plaatsen waren bezet. Een stijlvol geklede man nam het muntgeld aan en stelde zich voor als Javier. Net als andere Cubanen die we ontmoetten, was hij verrukt van het vooruitzicht met Amerikanen te kunnen praten. Hij sprak uitstekend Engels en hij vertelde ons op de Universiteit nog les te hebben gehad van een van de laatste docenten die al voor de revolutie Engels gaven. Hij vertelde hoe voor de revolutie veel lessen en studieboeken in het Engels waren.

cuentapropista-fruit

Fruitstalletje in woning in Trinidad

Net zo als veel van onze andere taxichauffeurs was hij ooit ingenieur. ‘Ik werkte voor een staatsbedrijf in de IT maar dat leverde maar 20 dollar per maand op. Ik kreeg een auto en een mobiele telefoon, dus zo slecht had ik het niet. Maar ik wilde dit soort geschenken niet. Ik wilde geld voor mij zelf verdienen. En je kunt nergens meer heen als je eenmaal in zo’n bedrijf werkt. Dus stapte ik op.’ Hij vertelde hoe hij daarna in een humanitaire missie naar Equatoriaal Guinee terecht kwam dat de malaria bestreed. Hij werkte er vijf jaar en hij was dol op zijn werk. Het was een van ‘de meest bevrijdende ervaringen’ in zijn leven. Hij kon uiteindelijk ook binnenkomen op de Amerikaanse compounds van grote oliebedrijven die hem deden denken aan mini-Amerika’s. Drie jaar later werd hij geconfronteerd met de dood van zijn vader. Toen was er niemand meer om zijn familie, o.a. zijn twee jonge kinderen, te ondersteunen en keerde hij terug. Hij wilde niet terug naar zijn IT-baan, maar schraapte 1.500 CUC bij elkaar en kocht een Ford en knapte die op: nieuwe motor, nieuwe vloer, nieuwe stoelen en een nieuw dak. Maar dat was het hem waard. De collectivo levert hem per persoon 0,25 tot 0,50 cents in CUC’s op. Dat is veel lucratiever dan zijn oude baan. We spraken met Javier ook over de relatie tussen Obama en Raúl, over het Cuba voor en na de veranderingen en het mogelijke vooruitzicht dat met de komst van de president-elect Donald Trump, alles verloren gaat. Javier lachte: ‘De Cubaanse bevolking heeft al veel geleden en we overleefden ook veel. Wij overleefden Nixon, tweemaal een Bush …  we zullen Donald Trump ook overleven.’ De opening van Cuba, het opkomende zakenleven en de industrie zijn voor Javier onvermijdelijke ontwikkelingen en hij zegt dat veel Cubanen er klaar voor zijn. Zelf zou hij uitstekend kunnen functioneren als een vloeiend Engels-sprekende tolk voor Amerikaanse toeristen. Hij glimlacht en zegt dat hij op zoek is naar een reisoperator die trainen verzorgt.

capitool-plafond

Het plafond van het pas gerestaureerde Capitolio

Inspiratie uit de VS
En om vast in zijn rol te groeien, wijst hij ons op gebouwen aan de Paseo de Marti, het Bacardi kantoor, de Nationale Balletschool, Hotel Inglaterra en het Capitolio, bijna een replica van het gelijknamige gebouw in Washington. ‘Er is zoveel traditie in Cuba die geïnspireerd is door Amerika,’ zegt hij. ‘Veel Cubanen zijn dat vergeten, maar je ziet het aan de gebouwen.’ Voor wij uitstappen bij het Capitolio, ons reisdoel, dankt Javier ons naar Cuba gekomen te zijn en hoopt dat meer Amerikanen zullen volgen. Hij zegt dat wat we nu lezen over Cuba niet ‘het echte Cuba’ is en dat wij en andere Amerikanen dat pas zullen begrijpen als we het land bezoeken. Javier: ‘De werkelijkheid is niet eenvoudig. Er is goed en kwaad hier, net als overal. Het is gecompliceerd.’

Noot
* Alle namen van personen zijn om veiligheidsredenen gewijzigd.

Akkoord met EU komt op goed moment voor Cuba

Het pas ondertekende samenwerkingsakkoord met de EU geeft Cuba zuurstof. Dat is nodig, want met de verkiezing van Donald Trump is de verdere normalisering van de relaties met de VS erg onzeker. Bovendien staat het land voor zware economische problemen. De Cubanen hoopten dat de Amerikanen hun embargo op korte termijn zouden opheffen, maar met de verkiezing van Trump zit dat er nu wellicht niet meer in. Deze tekst is afkomstig van IPS in Havana en werd in het Nederlands vertaald door de website Mondiaal MO in Vlaanderen.

malecon-vader-dochtertje

De Malecon in Havana

De onderhandelingen over het Akkoord voor Politieke Dialoog en Samenwerking, dat Cuba en de EU vorige week hebben ondertekend, begonnen ongeveer gelijktijdig met die met de Verenigde Staten. Maar met de komst van Donald Trump naar het Witte Huis is het zeer onzeker of Cuba en VS de dooi in hun onderlinge relatie gaan voortzetten.

Houding verharden
Het is zeer waarschijnlijk dat de Amerikaanse houding ten aanzien van Cuba zal verharden. De Cubanen hoopten dat de Amerikanen hun embargo op korte termijn zouden opheffen, maar dat zit er nu wellicht niet meer in. Dat verhindert Amerikaanse investeringen op het eiland, en onrechtstreeks ook andere buitenlandse investeringen. De internationale positie van Cuba is ook verzwakt doordat de situatie in Venezuela, de belangrijkste handelspartner van Cuba, zeer onstabiel is.

Belangrijke handelspartners
Het akkoord met Europa komt op een goed moment, zegt de Cubaanse econoom Pável Vidal. Zijn land moet zijn buitenlandse relaties diversifiëren, vindt hij. ‘Sinds de jaren negentig van de vorige eeuw zijn de Europeanen belangrijke handelspartners en investeerders geweest voor het eiland.’ De Europese bedrijven weten “beter dan wie ook” hoe de Cubaanse markt werkt. In al die jaren hebben ze expertise opgedaan en een vertrouwensband opgebouwd met de Cubaanse overheid. ‘De commerciële en financiële relaties uitbreiden en nieuwe investeringsprojecten ontwikkelen lijkt dus relatief makkelijk voor hen.’

Cuban Inventions, Baracoa, homemade mountain go cart. Havana Times 2016 Photo contest. Cuba Photos by Bill Klipp.

Zelfgemaakt karretje in het berggebied van Baracoa

Mensenrechten
Volgens het – vorige week maandag – ondertekende akkoord willen Cuba en de EU hun bilaterale banden in politiek en handel consolideren en versterken, op basis van wederzijds respect, wederkerigheid, gemeenschappelijk belang en respect voor de soevereiniteit. Het akkoord gaat onder meer over mensenrechten, de strijd tegen terrorisme, de strijd tegen drugs, rassendiscriminatie en handel. Voor Federica Mogherini, Hoge vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken van de Europese Unie, is het akkoord ‘een gemeenschappelijke kans om duurzame ontwikkeling, sociale rechtvaardigheid te stimuleren, om de democratie en het respect voor de mensenrechten te versterken.’

bandera-vs-cuba-artistieke-vertekening-illustration-by-yasser-castellanos

Illustratie van Yasser Castellanos

Groter gewicht
‘Ondanks de extraterritoriale toepassing van de aanhoudende Amerikaanse blokkade van Cuba zijn er voor de Europese Unie en de landen die er deel van uitmaken, mogelijkheden en buitengewoon gunstige voorwaarden om een groter gewicht te krijgen in onze ontwikkelingsplannen’, zei de Cubaanse minister van Buitenlandse Zaken Bruno Rodriguez. De gesprekken tussen Havana en Brussel begonnen op 29 april 2014. Ze werden na zeven bilaterale werkrondes afgesloten in maart dit jaar. Het proces kreeg een stevige impuls toen Cuba en de VS eind 2014 aankondigden hun diplomatieke banden te herstellen.

Bron:
* Persbureau IPS – Havana, 23 december 2016