Voor een pers zonder stilzwijgen (deel 1)

Eén van de twee was twee jaar werkloos geweest. De ander ging naar Miami en werkt, volgens de Cubaanse regering, voor de pers van het imperialisme, terwijl de derde korte berichten maakt voor een lokaal Cubaans radiostation en droomt van onderzoeksjournalistiek. Alle drie zijn afgestudeerd aan universiteiten op het eiland, zijn talenvolt en willen dingen doen, maar hen rest slechts beroepsfrustratie.

granma-voorpagina-19april2018

‘Opnieuw een 19e april vol successen’

Vrijdag begon in Havana het congres van de Unie van Journalisten van Cuba (UPEC) in Havana, waar 267 verslaggevers, redacteuren, fotojournalisten en nieuwsdirecteuren uit het hele land bijeenkwamen. De bijeenkomst vond plaats tegen de achtergrond van verwachtingen die variëren van het ene uiterste tot het andere. De slotverklaring kan een vernieuwingsimpuls betekenen voor de pers of is een keurslijf, nog strakker dan de huidige beroepsuitoefening al is.

Ingewikkeld scenario
Zoals tijdens elk conclaaf van UPEC zal de roep klinken naar een doortastender journalistiek die dichter bij de werkelijkheid staat. Zal de eis klinken om nieuwsredacties meer toegang te geven tot officiële informatie en om de lokale pers een grotere redactionele autonomie te geven. De sector, die zo geplaagd wordt door buitensporige ideologische controle en materiële instabiliteit, snakt naar modernisering. Het congres kon niet ontkomen aan de verplichte eerbied als het bij de opening wordt opgedragen aan Fidel Castro Ruz, een hardnekkig roofdier van de persvrijheid en de belangrijkste architect van vele problemen waar de leden van dit gilde de afgelopen halve eeuw, onder leden. Maar naast deze formaliteiten, meer ingegeven door opportunisme dan door geloof, vindt dit congres plaats binnen een ingewikkeld scenario.

pers-upec-congres13072018

Afgevaardigden van de provincie Santiago de Cuba tijdens het congres van de officiële journalistenbond UPEC.

Censuur en intimidatie
De journalisten die in het Palacio de los Convenciónes bijeen zijn, wisselen van gedachten in een tijd waarin de censuur tegen El Paquete (een video- en televisie-aanbod dat via de informele markt via usb-sticks aan de Cubaanse consument wordt aangeboden, redactie) toeneemt, er nieuwe obstakels worden opgeworpen voor artiesten om in particuliere gelegenheden op treden en de intimidatie van onafhankelijke verslaggevers toeneemt. Al deze gebeurtenissen suggereren dat de regerende partij door intimidatie de ruimte wil terugwinnen die de laatste jaren bij de verspreiding van content en nieuws verloren is gegaan. UPEC heeft ook een ontmoeting met president Miguel Díaz-Canel, die enkele weken na zijn aantreden ambivalente uitspraken deed over de media. Enerzijds riep hij journalisten op om dieper in te gaan op kwesties met betrekking tot de Cubaanse realiteit, anderzijds presenteerde hij zich als de onverbiddelijke hoeder van de revolutionaire pers, die demoniseert en dreigt een einde te maken aan media die buiten de controle van de Cubaanse Communistische Partij vallen.

granma-bezoek-fidel-Granma-Jorge Enrique Mendoza-directeur

Fidel Castro – ook wel Soldaat met de Pen ggenoemd – bezoekt het redactielokaal van Granma, naast hem Jorge Enrique Mendoza, directeur.

Soldaat met de pen
Tijdens dit congres zou een nieuwe etappe kunnen worden toegevoegd aan het informatiebeleid en zou men – bij gebrek aan een succesvol systeem dat kan wijzen op tastbare resultaten en in afwachting van een diepe economische crisis – kunnen kiezen voor een beleid waarbij de krantenkoppen prioriteit krijgen boven de werkelijkheid, de ideologische component van de media wordt versterkt en een nieuwe inzet van persprofessionals wordt geeist die zich zouden moeten gedragen als ‘soldaten van de pen’ in plaats van als enthousiaste nieuwsmakers. Op hun beurt eisen journalisten die in de officiële media werken betere garanties om hun werk te doen, maar velen van hen eisen ook dat andere informatieverstrekkers, die zij slecht opgeleid of ideologisch verwerpelijk vinden, worden geëlimineerd.

Bron
* Yoani Sánchez, website 14ymedio, 14 juli 2018

Advertenties

Alle tendensen zijn in Staatsraad present

De wisseling van de generaties, waar Raúl Castro de afgelopen jaren zo graag naar verwees, wordt vooral gesymboliseerd door zijn 57-jarige opvolger Miguel Díaz-Canel als voorzitter van de Staatsraad. De Staatsraad zelf werd slechts gedeeltelijk verjongd met 13 dertien nieuwe gezichten en 18 vertegenwoordigers die bleven. 77,8 procent van de leden van de Staatsraad zijn geboren na de overwinning van de Revolutie in 1959. Soledad Álvarez, medewerker van het Spaanse persbureau EFE, analyseerde de overige resultaten.

diaz-canel-asamblea-14072017

Díaz-Canel en Raúl Castro

Het hoogste regeringsorgaan in Cuba is iets jonger dan in zijn vorige samenstelling; de gemiddelde leeftijd van de kandidaten is 54 jaar, drie jaar jonger dan die van 2013. Maar naast deze cijfers valt ook op hoe enkele ‘historische leiders’ en vertegenwoordigers van de zogenaamde ‘oude garde’ het hebben overleefd ondanks het feit dat generaal Castro zijn belofte is nagekomen om zich terug te trekken en zijn broeder in de strijd José Ramón Machado Ventura ook de Staatsraad verlaat. Maar noch Castro, noch Machado zullen volledig verdwijnen; beide blijven tot 2021 de Eerste en Tweede secretaris van de Cubaanse Communistische Partij. Dit doet vermoeden dat de eerste fase van het post-Castrisme zal worden geleid met Díaz-Canel aan het hoofd van de regering, maar onder supervisie van de enige in Cuba toegestane partij die, zoals vastgelegd in de Cubaanse grondwet de ‘superieure leidende kracht van de samenleving en de staat’ is.

Verschillende tendensen
Hoewel Cuba een éénpartijstaat is, is de macht niet absoluut monolithisch en zijn er verschillende tendensen, ook in de Staatsraad. De oude garde, de strijdkrachten, de nieuwe leiders opgekomen in de periode van het raulisme, de jeugd, het vakbondswerk, de cultuur, de gezondheidszorg, het onderwijs en zelfs de wetenschap en de sport zijn er aanwezig. Een andere veteraan, de minister van de Strijdkrachten en generaal van het legerkorps, Leopoldo Cintra Frías (76), behoudt zijn zetel in de Staatsraad als vertegenwoordiger van een van de invloedrijkste machtsgroepen in een land waar het leger belangrijke sectoren van de economie controleert.

Recente gezichten
Daarnaast zijn er recentere gezichten die de afgelopen jaren aan politiek gewicht hebben gewonnen, zoals de Minister van Buitenlandse Zaken, Bruno Rodriguez, een trouwe leerling van Raúl Castro; de Minister van Volksgezondheid, Roberto Morales, die tot een van de vicevoorzitters van de Staatsraad is gekozen; Ulises Guilarte, de belangrijkste vakbondsleider van het land, of Suselys Morfa, leider van de Cubaanse communistische jeugdbeweging. Marino Murillo de ‘tsaar’ van de economische hervormingen en een veel belovende raulist, werd niet bevorderd. De nummer twee van het land, eerste vicevoorzitter van de Staatsraad, is de vrij onbekende Salvador Valdés. Hij behoort niet tot de ‘historische leiders’, maar kan wel worden beschouwd als een trouwe leider van de oude garde. Hij heeft een grijs profiel hoewel hij onder Fidel Castro tot 1999 Minister van Arbeid was en daarna secretaris van de staatsvakbeweging Cubaanse Arbeiderscentrale (CTC).

Bron
* Soledad Álvarez, persbureau EFE- DocAnálisis, 19 april 2018
Linken
* Partijkrant Granma met de namen van de 31 leden van de nieuwgekozen Staatsraaad /Miembros del Consejo de Estado electos en la IX Legislatura de la Asamblea Nacional del Poder Popular, 20 april 2018.

* De website 14ymedio publiceerde een video-reactie (3 minuten) van haar directeur Yoani Sánchez over de verkiezing van Díaz-Canel.

Opnieuw onafhankelijke journaliste bedreigd

Opnieuw heeft de Cubaanse staatsveiligheidsdienst een journaliste van de onafhankelijke pers bedreigd. Ditmaal gaat het om Luz Escobar, die o.a. werkzaam is voor de website 14ymedio. De politieke politie beloofde haar een soepeler behandeling als zij zou samenwerken met de autoriteiten om de redactionele lijn van 14ymedio te beïnvloeden en te wijzigen.

Luz-Escobar-14ymedio

Luz Escobar

Maandag jl. werd zij opgeroepen voor een verhoor op het politiebureau in straat Zapata y C in de wijk Vedado. Escobar werd 1 uur en 20 minuten verhoord. Zij zou zich, aldus haar ondervragers voor de  rechter moeten verantwoorden vanwege een economisch delict. ‘Iedereen koopt wel eens wat op de zwarte markt ’, aldus haar ondervragers. Ook zou haar leven ‘een hel worden’ als ze doorging met werken voor 14ymedio. ‘Men dreigde mijn buren te vertellen dat ik een contrarevolutionair ben, men zou mij niet toestaan het land te verlaten en bedreigde me met een proces vanwege een economisch delict.’ Tijdens het verhoor werd verwezen naar de situatie van Karina Gálvez, medewerker van het kritische instituut Convivencia en vorig jaar veroordeeld vanwege belastingontduiking. ’Hetzelfde kan u overkomen’, aldus haar ondervragers.

luz-escobar-oproep-verhoord15012018

De oproep voor een verhoord door de politie

Omverwerping Revolutie
Tijdens het verhoor bleek dat een recent artikel over de situatie  in de directe omgeving van de ambassade van Colombia in Havana, tot grote irritatie had geleid bij de autoriteiten. Cubanen die een visum voor de VS willen, moeten zich sinds kort wenden tot de Colombiaanse autoriteiten. Haar ondervrager eiste dat zij vooraf toestemming bij de Staatsveiligheidsdienst moest vragen, wanneer ze een soortgelijk artikel wilde schrijven. Naast bedreigingen tijdens het verhoor, werd ook een aanbod tot samenwerking gedaan met de politieke politie; zij zou de ‘redactionele koers van 14ymedio moeten beïnvloeden’ want op dit moment ‘is het een krant die haar  richtlijnen vanuit het buitenland ontvangt bedoeld om de Revolutie om ver te werpen.’ Eindredacteur en directeur van 14ymedio, de journaliste en blogger Yoani Sánchez benadrukt in een reactie dat 14ymedio in de vier jaren van haar bestaan geen financiele steun ontving van regeringen, politieke partijen of ander instituten. Ook Amerikaanse instellingen als USAID en de National Endowment for Democracy (NED) geven geen steun. ‘Wij zijn een project met een totale economische en redactionele autonomie,’ aldus Sánchez.

Bron
* 14ymedio, 16 januari 2018

Link
* Twitter Luz Escobar

 

Raúl’s mogelijke opvolger wil meer censuur en minder kleine ondernemers

De mogelijke opvolger van Raúl Castro, eerste vicepresident Miguel Díaz-Canel, is ervan overtuigd dat de VS, ondanks de politieke dooi, voortgaan ‘de revolutie te vernietigen.’ Canel, tevens partijsecretaris, zegt dit in een video die in februari jl. werd getoond voor kaderleden van de Cubaanse Communistische Partij tijdens een speciale conferentie. Sociale media in Cuba verspreidden maandag jongstleden fragmenten van deze video. De vicepresident verdedigde ook de censuur en pleitte voor minder kleine ondernemers.

diaz-canel-raul-castro

Raúl Castro (links) en Díaz-Canel

Hij stelde een aantal maatregelen voor om te strijden tegen ‘het Noord-Amerikaanse plan (…) dat ruimte tot beïnvloeding zoekt, probeert te infiltreren in onze communicatie- middelen, de culturele en symbolische strijd probeert te beïnvloeden en de niet-statelijke sector van de economie wil financieren en versterken en leiders in deze sector wil scholen’. Diaz-Canel ageerde ook tegen media als het Cubaans-Amerikaanse tijdschrift/On Cuba, een kritisch medium dat positief staat tegenover de revolutie maar kritische kanttekeningen plaats bij bepaalde ontwikkelingen. ‘We zullen zulke platforms sluiten en wie daar een schandaal van maakt, moet dat vooral doen. Ze zullen zeggen dat wij censuur uitoefenen maar heel de wereld censureert’. On Cuba wordt geleid door Hugo Cancio, heeft een kantoor in de VS en correspondenten in Cuba. Volgens de opvolger van Raúl Castro staat On Cuba ‘zeer agressief tegenover de Revolutie.’ Volgens Canel verbergen de onafhankelijke en internationale media ‘hun ware bedoelingen’ achter het masker van ‘een kritische houding en de vrijheid van meningsuiting.’ (…) ‘Deze media betalen onze journalisten meer dan wij hen kunnen betalen en er is een groep jonge journalisten de voor deze verleiding valt.’

Kritiek en censuur
De Cubaanse grondwet (1976) staat enkel communicatiemedia toe die in handen van de staat zijn en functioneren op basis van de socialistische staat. In de afgelopen jaren zijn daar diverse onafhankelijke nieuwe media bijgekomen, vaak gemaakt door medewerkers die hun opleiding genoten in de scholen van de Cubaanse staat, maar met een kritische blik kijken naar het proces in de Cubaanse samenleving. De overheid beschouwt deze ontwikkeling als een bedreiging en dergelijke medewerkers worden geconfronteerd met censuur.

Ambassades
Díaz-Canel onderstreepte ook dat Cuba met de VS ‘ niets te onderhandelen’ heeft. ‘In ruil voor niets moeten zij de asymmetrie (tussen beide landen) oplossen als ze relaties willen en deze willen normaliseren. Wij hoeven in ruil daarvoor niets terug te doen.’ Vervolgens beschuldigde hij enkele Europese ambassades van ‘omvangrijke gezagsondermijnende activiteiten tegen Cuba’ en hij noemde met name Duitsland, Noorwegen, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en de VS. ‘Er is een golf van plannen met gezagsondermijnende inhoud, die elke dag wordt geanalyseerd. Daar is de zaak van het Pakker/ Paquete (semi-illegaal videopakket dat in heel Cuba wekelijks tienduizenden gebruikers heeft, redactie), de illegale wifi-netwerken, de kleine ondernemingen die de jaren vijftig aanprijzen….’, aldus Díaz-Canel, die verwees naar een bedrijf dat ‘de periode van Batista verheerlijkt’ met de marketing van foto’s en affiches uit de periode van Havana ten tijde van de Republiek.’ **

click-yoanisanchez

Yoani Sánchez

Loyale oppositie
Volgens Canel, ook lid van het Politburo, zijn er twee soorten oppositiebewegingen in Cuba, namelijk: ‘de contrarevolutie van de confrontatie waaronder hij de journaliste Yoani Sánchez, directeur van de website 14ymedio schaart, opposant Antonio G. Rodiles en de Damas de Blanco. Verder is er de loyale oppositie die projecten ontwikkelt om de groeiende politieke, wetgevende en economische problemen van het land op te lossen. Deze ‘loyale oppositie’ karakteriseerde hij als ‘personen die een betoog hebben en een sociaal –democratisch taalgebruik dat goed gestructureerd is en die ‘niet direct de confrontatie zoeken met de Cubaanse revolutie.’ Hij verwees o.a. naar de websites Cuba Posible en Cuba Emprende waarvan hij zei dat ‘de mensen deze ook niet beschouwen als een project tegen de revolutie’.

cuentapropista-gesloten-wegens-verbouwing

Voorlopig worden geen vergunningen meer voor kleine zelfstandige bedrijven verstrekt. ‘Gesloten vanwege werkzaamheden’

Kleine ondernemers
Vervolgens bekritiseerde de gedoodverfde opvolger van Raúl Castro ook de particuliere ondernemerssector waar de internationale media ‘zoveel ophef over maken’. (….) ’Vandaag houdt iedereen je voor dat de kleine ondernemer of cuentapropista (…) de succesvolle man in Cuba is,’ aldus een klagende Díaz Canel. ‘Het is de bedoeling het succes te bevorderen van de kleine en middelgrote ondernemers want zij willen de niet-statelijke sector veranderen in een sector van oppositie tegen de revolutie,’ merkte hij op. Deze maand kondigde de regering nieuwe regelingen voor de particuliere sector waarbij de uitgave van vergunningen voor particuliere restaurants en de verhuur van woningen aan toeristen tijdelijk werd opgeschort. De particuliere sector reageerde geërgerd op deze maatregel; de sector telt nu een half miljoen arbeiders.

chucho-del-chucho

Chucho del Chucho

Bron
* Diario de Cuba, Mario J. Pentón, 22 augustus 2017
Linken
* Kort Spaanstalig fragment van Diaz-Canel 1 minuut
*Diaz Canel moet maar directeur van de UCI worden’, (opleiding van computer- en internetdeskundigen in Havana waar o.a. de sociale media worden gedetecteerd). Collage (Spaanstalig) van Chucho del Chucho, 6 minuten.
* Opposant Antonio Rodiles reageert (Spaanstalig) op het ‘neo-castrisme’ van Diaz-Canel inclusief veel meer citaten van Canel. Een product van de oppositiebeweging Estado del Sats, 14 minuten.
** Op 21 juli 2017 publiceerde deze Cubaweblog een artikel getiteld ‘Havana, de hoofdstad van de nostalgie’. In deze tekst meldt de onafhankelijke journaliste Miriam Celaya de verkoop uit nostalgische motieven van oude ansichtkaarten van Cuba, zonder overigens maar eenmaal de naam van Batista te noemen.

Fidel Castro: over humor en vergetelheid

De man die tijdens zijn leven voorwerp was van duizenden grappen over zijn dood, speelt nu hij een half jaar dood is, in de Cubaanse volkshumor geen rol meer. Journalist en blogger Yoani Sánchez beschrijft deze teloorgang.

fidel-castro-oud2

Fidel Castro

Tientallen jaren zijn de Cubanen gebombardeerd met officiële propaganda waarin de vermeende genialiteit van Fidel Castro werd beschreven. In die lofzangen was hij niet alleen een vader, maar ook een strateeg, pedagoog, boer en veefokker en had hij een visionaire geest naast veel andere uitmuntende karakteristieken. Maar dat prototype van een patriarch, wetenschapper en Messias had ook zijn ‘kwetsbare kanten’. Met de tijd, begrepen velen dat de Máximo Líder niet zo overweldigend was als zij ons wilden laten geloven. Hij had ook kapitale tekortkomingen: een volledig ontbreken van zelfkritiek, nooit het debat willen voeren en ook kon hij niet omgaan met ironie of humor, de moeilijkste en optimale schaal van de menselijke intelligentie.

Mea culpa
Ondanks de slechte adviezen en besluiten die hij nam, stierf Castro zonder dat er een excuus over zijn lippen kwam in tegenstelling tot iemand die zegt: ‘Fouten maken is menselijk, ze corrigeren is wijsheid’. Mijn generatie wachtte tevergeefs op de excuses voor de deelname van scholieren aan de werkkampen op het platteland en andere pedagogische experimenten. Zoals we wachten op een mea culpa vanwege de slachtoffers van de Quinquenio Gris (de jaren van censuur, redactie), de stalinistische zuiveringen of de straf- en werkkampen als de UMAPS, Unidades de Ayuda a la Producción.

Goed geïnformeerd
Controverses rond de Comandante en Jefe kwamen niet voor. Hij meed heftige kritiek en bereidde zichzelf voor met geselecteerd cijfermateriaal en strooide dat vervolgens uit over de verbaasde buitenlandse journalisten en menigten op het Plein van de Revolutie. Hij hoorde hen graag zeggen: ‘Wat een goed geïnformeerde man!’ Hij was in werkelijkheid slechts een heerser die toegang had tot de informatie waarover zijn burgers niet konden beschikken.

Keizer zonder kleren
Castro verdronk in die urenlange toespraken, die de schijn hadden van een gezonde politieke discussie en een constructieve aanzet om het land te verbeteren. Wij moesten hem toejuichen of klappen maar nooit tegenspreken. Hij week nooit van de schijnwerpers, bang dat we ons zouden realiseren dat de keizer geen kleren droeg en de guerrillero niet het minste benul had waarover hij sprak. Alle keren wanneer de overleden leider zich bewoog op het terrein van de polemiek, liep dit slecht af. Als hij deze uitnemende sport gelijkend op de schermkunst, beoefende, werd hij in de eerste helft al uitgeschakeld. Zijn manier om met deze nederlagen om te gaan was de tegenstander te overweldigen met lange toespraken of zijn trouwe volgelingen oproepen de reputatie van zijn tegenstander te vernietigen. Hij was middelmatig als een gladiator van het woord.

fidel-en-el-inferno
Fidel in de hel, 3 minuten

Pepito
Grappen waren niet zijn sterkste kant. Hoewel Castro een hoofdrol speelde in grappen en grollen, gaf hij zelf nooit in zijn leven blijk van gevoel voor humor. In een land waar altijd wel een grap bij de hand is om het ijs te breken, was hij in het keurslijf van zijn militaire tenue en met zijn gezwollen taalgebruik een voortdurend doelwit van spotternij. Zijn dood heeft dat gebrek aan charmante scherts nog eens benadrukt. De man die tijdens zijn leven doelwit van duizenden grappen over zijn dood en zijn veronderstelde aankomst bij de hel was, speelt nu een half jaar na zijn dood zelfs in de volkse humor geen rol van betekenis meer. Zelfs Pepito, de eeuwige hoofdfiguur in onze grappen, noemt de overledene nergens. Het lot van iemand over wie men zich geen grap meer herinnert, is triest. Armzalig degene die nooit zei ‘ik heb me vergist’, die nooit het genot smaakte om met argumenten de strijd met een tegenstander te beslechten en die zelfs de smaak van de humor niet proefde.

Bron
* Yoani Sánchez, website Generación Y, 3 juli 2017

Cuba censureert ‘democratie’ en ‘hongerstaking’ in sms-berichten

Het Cubaanse Telecommunicatiebedrijf / Empresa de Telecomunicaciónes de Cuba S. A (Etecsa) censureert sms-berichten, aldus de kritische website 14ymedio. De werking van een filter werd bij toeval ontdekt toen gebruikers afgelopen weken merkten dat hen Sms-berichten in rekening werden gebracht die nooit de geadresseerden bereikten. Berichten met termen als derechos humanos/mensenrechten, huelga de hambre/hongerstaking, José Daniel Ferrer (naam van een bekende dissident) en de naam van een kritisch tijdschrift als Convivencia worden geblokkeerd.

A Cuban flag flies at the Palace of the Revolution in Havana

Cubaanse vlag op Plein van de Revolutie

De schrijvers van het artikel, Yoani Sánchez en Reinaldo Escobar, schrijven dat het filter niet alleen in Havana maar in alle delen van het land functioneert en dat niet alleen dissidenten maar ook personen die geen enkele binding hebben met de kritische beweging in Cuba, worden getroffen. Een Cubaan die vrienden of familie een feliz convivencia / een gelukkig samenzijn wenst, kan al getroffen worden door het filter. In het contract dat een gebruiker sluit met het bedrijf Cubacel (het mobiele net van Etecsa), wordt vastgelegd dat de dienstverlening wordt beëindigd wanneer er sprake is van ‘gebruik gericht tegen de moraal, de openbare orde, de staatsveiligheid of ter ondersteuning van strafbare activiteiten.’ Maar de klant is nooit gewaarschuwd dat zijn boodschappen gefilterd worden als hij verwijst naar opposanten of ongemakkelijke begrippen voor het officialisme als ‘mensenrechten’ of kritische blogs zoals Generación Y. De censuur wordt blijkbaar niet toegepast in Sms-berichten die naar het buitenland worden verzonden, misschien omdat deze aan de dure kant zijn, namelijk 1 CUC voor 160 karakters en men klachten van gebruikers wilde voorkomen. Sms’en die vanuit het buitenland naar Cuba worden verzonden, vallen wel onder de censuur.

Klacht
Arnulfo Marrero, tweede chef van de vestiging van Etecsa in straat 19 y B in de buurt Vedado, is verbaasd als hij vorige week in zijn kantoor wordt geconfronteerd met een klacht over de censuur. Hij reageert: ‘Wij hebben daar niets mee te maken, u moet zich wenden tot het Ministerie van Communicatie (Micom)’. Cuba heeft de VS er regelmatig van beschuldigd telecommunicatie te gebruiken om het bewind te ondermijnen en schildert bloggers als Yoani Sánchez af als ‘huurlingen die met Washington samenwerken’. Persbureau Reuters nam de proef op de som en verzond zonder succes boodschappen met de woorden  democratie, mensenrechten en Yoani Sánchez. Op de gebruikerstelefoon verscheen wel het woord verzonden. Boodschappen die het Spaanse woord voor protest bevatten, kwamen wel bij de ontvangers terecht.

mobiel-meisje

Cuba verwijst graag naar ‘de nieuwe Mens’ die de Cubaanse revolutie zou hebben voortgebracht maar die is blijkbaar niet bestand tegen termen als Damas de Blanco, dictadura, elecciones libres, 14ymedio, Yoani Sánchez, José Daniel Ferrer en Unpacu. Die woorden zijn verboden.

Vijf procent internet
Cuba stond de mobiele telefoon pas in 2008 toe en sinds vorig jaar is ontvangst per Wifi op diverse plekken mogelijk. Websites van dissidenten en publicaties waarvan men vermoedt dat deze gesteund worden door de VS worden geblokkeerd, maar kritische kranten als El Nuevo Herald en de Spaanse krant El Pais komen wel door. Ondanks pogingen van de Obama-administratie de banden te versterken tussen Amerikaanse en Cubaanse providers lijken de autoriteiten meer geïnteresseerd in samenwerking met Rusland op het gebied van cyberveiligheid en met China als het om nieuwe communicatietechnologie gaat. Deskundigen schatten dat 25 tot 30% van de 11,2 miljoen Cubanen op de een of andere manier, vooral via Wifi, toegang heeft tot internet. Vijf procent van de bevolking heeft internet thuis en daarvoor is toestemming van de autoriteiten nodig.

Bronnen
* Het volledige artikel (3 september 2016) van Yoani Sánchez en Reinaldo Escobar op de website 14ymedio
* AD, 6 september 2016: Cubaanse overheid leest alle sms’jes.

Journalist José Antonio Torres: ‘Enkel door internationale pressie kom ik vrij’

De Cubaanse journalist José Antonio Torres die in 2011 wegens spionage werd veroordeeld tot 14 jaar gevangenisstraf, staat vandaag centraal bij initiatieven vanwege de Internationale Dag van de Persvrijheid. In een telefonisch interview met de Cubaanse internetkrant 14ymedio sprak hij o.a. over de omstandigheden waaronder hij in Cuba al 5 jaar gevangen zit. Torres was ooit werkzaam als journalist bij de partijkrant Granma en zit nu gevangen in het Centro de Estudio y Trabajo Confianza, Mar Verde bij Santiago de Cuba.

Torres werd in 2011 gearresteerd nadat hij in Granma artikelen publiceerde over mismanagement bij de aanleg van een aquaduct in Santiago en corruptie bij de aanleg van een glasvezelkabelverbinding tussen Venezuela en Cuba. Vicepresident Ramiro Valdés was verantwoordelijk voor beide projecten.

Jose-Antonio-Torres-espionaje

José Antonio Torres

14ymedio: Wist u dat uw naam op een lijst staat van journalisten die slachtoffer zijn van aanvallen op de persvrijheid?
José Antonio Torres: ‘Ik wist het niet, maar nu hoor ik ervan. Ik wil iedereen bedanken die me heeft gesteund tijdens de periode in de gevangenis waar ik nu 5 jaar en 2 maanden verblijf. Mijn naam op die lijst is een bewijs dat als de Cubaanse pers, en vooral de kritische, al het mogelijke doet tegen deze onrechtvaardigheid, er een oplossing mogelijk is. Ik dank iedereen, als mens en als journalist want wat mij en mijn familie overkwam, is onmenselijk.’

Het Amerikaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken noemt uw naam ook in teksten over de Internationale Dag van de Persvrijheid. Helpt dat u of is het een complicatie?
‘Gecompliceerder dan mijn huidige situatie kan het niet worden. As journalist van de belangrijkste krant van het land, wiens werk werd omgeschreven als ‘excellent’ en waarmee ik zelfs door president Raúl Castro ben gelukgewenst, is hetgeen me overkwam onbegrijpelijk. Afwijkende opvattingen hebben in dit land is erg moeilijk, maar er zou ruimte moeten zijn voor allerlei criteria. In Cuba moeten we onze verschillen van mening oplossen.’

panama-handdruk-tafeltje-castro11042015

Panama april 2015

Hebt u moeilijke momenten in de gevangenis gehad?
‘Ik zou niet gevangen moeten zitten met personen die niet te maken hebben met mijn gedrag, met kleptomanen, smokkelaars, moordenaars en geweldplegers. Ik zou nooit met deze mensen moeten samenleven, want ik heb niks gedaan. Sinds twee maanden leef ik onder een regime van minimale strengheid en na ongeveer 45 tot 60 dagen kan ik 72 uren naar huis. Dat is al sinds april vorig jaar toen de Top van de Amerikas in Panama plaatsvond en Obama Raúl Castro ontmoette.’

Verwacht u strafvermindering?
‘Een lichtere veroordeling lijkt mij moeilijk en ik denk niet dat ze dat zullen doen. Enkel door internationale druk kan ik vrij komen. Het is juist de officiële pers, mijn collega’s die hun mond hielden. Zij hebben de sleutel tegen de intolerantie.’

logo-persvrijheid3

Internationale Dag van de Persvrijheid

Blijft u bij uw opvatting onschuldig te zijn?
‘Absoluut. Hier wordt vaak gezegd dat er geen politieke gevangenen zijn. Maar als er geen politieke gevangenen zijn in Cuba, waarom zit ik dan gevangen?’

Blijft u schrijven?
‘Ik schreef een groot artikel onder de titel Het gewicht van de hoop / El peso de la Esperanza dat ik naar media in de VS zou willen sturen. Ik schreef meer artikelen in de cel over verschillende dingen zoals de toenadering tussen de VS en Cuba, vanuit de gedachtewereld van een opgesloten journalist.’

Voelt u zich nog trouw aan de Cubaanse regering?
‘Ik ben trouw aan mijn vaderland. Cubanen discussiëren in Miami, Washington, Madrid of Frankrijk omdat men hen niet toestaat de problemen die we hebben te discussiëren in Santiago, Santa Clara, Camagüey of Havana. De regering heb ik niks te zeggen. Er is een gezegde dat luidt: fatsoenlijke mensen hoeven een regering die hen negeert, niet te accepteren.’

Voor welke krant zou u willen werken?
(Gelach)’Misschien zou 14ymedio een goede plek zijn. In ieder geval is mij een straf opgelegd waarbij ik ook mijn bevoegdheid om in de officiele media te schrijven, verloren heb. Ik zou willen schrijven in de The New York Times, El Nuevo Herald of El País. Daar liggen mijn aspiraties.’

Zou u Cuba willen verlaten na vrijlating?
‘Hier speelt mijn leven zich af. Er is veel druk op mij uitgeoefend, maar ik zal al het mogelijke doen hier te blijven want juist binnen Cuba vindt de slag plaats.’

Linken
*
Deze Cubaweblog op 19 maart 2011: Correspondent Granma Antonio Torres aangehouden

* Website UNESCO over de Internationale Dag van de Persvrijheid
* Yoani Sánchez op 27 januari 2015 op de website 14ymedio:  El espía que nunca quiso serlo / De spion die hij nooit wilde zijn
* Wikipedia (Engels) over José Antonio Torres