Yoani Sánchez: bezoek Obama is meer symbolisch dan politiek

logo-obama-reis-cubaTer voorbereiding van het bezoek op 21 en 22 maart aanstaande van president Obama aan Cuba, treft u de komende dagen artikelen aan waarin dit historische bezoek aan het Caribisch eiland vanuit diverse gezichtspunten wordt belicht.

De eerste bijdrage is van de blogger en kritische internetjournalist Yoani Sánchez.

=========================================

el-diamante-Negro - March 19, 1887 -geboren - Jose Mendez

José de la Caridad Mendez, geboren in 1887, is een legendarisch speler uit het Cubaanse honkbal. Hij overleed op 31 oktober 1928 in Havana aan tbc. Hij had de bijnaam El Diamante Negro.

De laatste keer dat een Amerikaanse president Cuba bezocht, was het Capitool in Havana nog niet geopend, overleed de honkballer en werper El Diamante Negro (De zwarte diamant) en was mijn grootmoeder nog een klein meisje met verwarde haren en een doordringende blik. Er is niemand meer die zich deze gebeurtenissen herinnert en ons er in de ik-vorm over kan vertellen. Het bezoek van Barack Obama aan het eiland zal voor elke Cubaan een nieuwe ervaring zijn.

Reactie bevolking
Hoe zullen de mensen reageren? Met vreugde en opluchting. Hoewel er weinig is wat de president van een ander land kan doen om een land te veranderen waar wij burgers een dictatuur toestaan, zal zijn bezoek een sterke symbolische betekenis hebben. Niemand kan immers ontkennen dat de bewoner van het Witte Huis sympathieker en populairder onder Cubanen is dan de oude en niet-charismatische generaal die de macht via de bloedlijnen erfde.

Tegen het Imperium

imperialismo-no

Imperialisme NEE

Als het presidentiële vliegtuig op het eiland landt, wordt de taal van de barricaden – zo makkelijk aangeslagen gedurende meer dan een halve eeuw – een onomkeerbare stomp in het gezicht uitgedeeld. Het is niet hetzelfde wanneer we Raúl Castro en Barack Obama elkaar de hand zien schudden in Panama of deze ontmoeting meemaken op grondgebied waar het tot voor kort vol stond met officiële billboards tegen ‘het Imperium’ met spottende karikaturen van Uncle Sam. De pers van de Cubaanse Communistische Partij zal zich in allerlei bochten wringen om uit te leggen waarom er een officieel welkom plaatsvindt voor de Commander-and-Chief van de strijdkrachten van een ‘vijandelijk land.’ De meest recalcitrante militanten van de partij zullen zich verraden voelen en zij zullen blijven herhalen dat, achter een verscholen ideologie, enkel het vaste voornemen schuil gaat om de macht te behouden door middel van de typische strategieën van politieke kameleons.

Officiële toegefelijkheid
Op straat zullen de mensen deze onverwachte gebeurtenis met enthousiasme beleven. Voor zwarten en de gemengde bevolking zal de boodschap helder en direct zijn in een land waar een blanke gerontocratie de macht controleert. Wie een T-shirt of bord met het gezicht van Obama heeft zal deze dagen schitteren, profiterend van de officiële toegeeflijkheid. En Fidel Castro zal weer een beetje meer sterven in zijn bewaakte bungalow buiten Havana.

Bier uitverkocht
Cerveza-Presidente-Bier van het merk Presidente raakt uitverkocht in de cafés waar mensen luid roepen om ‘nog twee Obama’s’ en het lijdt geen twijfel dat de burgerlijke stand pas geboren Cubanen zal inschrijven met namens als Obamita de la Caridad Perez of Yurislandi Obama. Van Pepito, het kleine jochie uit de bekende mopppen, zal een serie nieuwe moppen opduiken en de souvenirverkopers op straat zullen voorwerpen verkopen met de naam van Barack Obama, door veel Cubanen ondertussen omgedoopt tot vamos en bamos (Wij gaan).

Verandering?
raul-castro-obama-twee-handenNaast de holle woorden over het enthousiasme, zal de leider van de VS Cuba niet veranderen en het is ook beter dat hij dat niet van plan is want de nationale onrechtvaardigheid is onze eigen verantwoordelijkheid. Het effect van deze reis zal echter lang aanhouden en hij zou van de gelegenheid gebruik moeten maken staande voor de microfoons, een luide en heldere boodschap over te brengen. Zijn woorden moeten gericht zijn op die jongeren die op ditzelfde moment in hun hoofden uit wanhoop al de vlotten klaarmaken waarop ze hun land ontvluchtten. Hij moet hen laten weten dat de materiële en de morele ellende die hen omringt, niet de verantwoordelijkheid van het Witte Huis is. De beste manier waarop Barack Obama een rol kan spelen in de geschiedenis van Cuba is wanneer hij duidelijk maakt dat de schuldigen van het drama dat wij beleven aan het Plein van de Revolutie in Havana wonen.

Bron
* Yoani Sánchez schreef deze column op 18 februari 2016 voor 14ymedio, de eerste kritische internetkrant in Cuba

Yoani Sánchez: Bonen, frijoles!!!!!

Klein en smaakvol. Zij lijken ons vanaf het bord aan te kijken en te lachen over de inspanningen die het ons kost, eraan te geraken. Zwarte bonen zijn niet alleen deel van onze traditionele keuken, zij vormen ook een effectieve graadmeter voor de kosten van levensonderhoud in Cuba. De prijsstijgingen waarmee deze lekkernij bonen het afgelopen jaar te maken kreeg, bewijzen hoe desastreus de economische politiek is, die door Raúl Castro wordt bepleit. 

bonen-zwarteToen de voormalige opperbevelhebber van het Cubaanse leger, in februari 2008 het presidentschap van het land overnam, gokten velen op het pragmatische karakter van de man. Zijn sympathisanten herinnerden ons onophoudelijk aan een van zijn uitspraken, waarin hij verzekerde: ‘Bonen zijn belangrijker dan kanonnen.’ Zij voorspelden dat onze nationale landbouw zou gaan functioneren zoals sommige boerderijen, geleid door het Ministerie van Defensie en het Ejército Juvenil del Trabajo (EJT)*. Die hoop ging voorbij aan een uitspraak van José Martí, namelijk: ‘Een land wordt niet geleid zoals men een militair legerkamp commandeert.’ Het gedrag van soldaten in de loopgraven kan niet worden vergeleken met een dag in het leven van een boer.

Het Ejército Juvenil del Trabajo (EJT) marcheert

29 november 2006: het EJT marcheert vanwege het 50-jarige bestaan van de strijdkrachten FAR en de 80ste verjaardag van Fidel Castro

Prijsstijgingen voedsel
De toespraken van Raúl Castro in de eerste jaren van zijn presidentschap tegen het oprukkende onkruid (marabu), schiepen verwachtingen, zoals zijn eerdere belofte op elke ontbijttafel van een Cubaan voor een glas melk te zorgen. De raulistas zagen in deze verklaringen een pleidooi voor groeiende productie van voedingsmiddelen en een stabilisering van de prijzen conform de werkelijkheid van de salarissen. Maar noch het een, noch het ander gebeurde. De consument heeft juist in de laatste maanden te maken met een aanzienlijke stijging van de prijzen voor landbouwproducten. Als het jaar startte met 12 tot 15 peso’s voor 1 pond zwarte bonen, eindigde het in december met een prijs tussen de 15 en 20 peso’s, het gemiddeld salaris van een dag. Het jaar 2015 eindigde zelfs met een torenhoge prijs van 30 peso’s voor een pond kikkererwten. Het gemiddelde salaris steeg slechts van 581 naar a 640 Cubaanse peso’s, ongeveer 25 dollar per maand. Het is een symbolische stijging van de koopkracht van de arbeiders die gelijk staat aan drie pond extra zwarte bonen per maand. De resultaten van Raúl Castro’s veel geprezen methoden verschillen niet veel van die van zijn broer Fidel Castro met zijn grootse landbouw- en veeteeltexperimenten.

markt-People shop at the El Egido food market in Havana, Cuba, in early December

Beeld van markt in Havana

Mislukking
Het leasen van land dat oorspronkelijk aan de staat toebehoorde, botste op de bureaucratie, de extreme controlemaatregelen en de slechte staat van het land dat aan de boeren  werd uitgereikt. El Trigal, de experimentele markt voor de groothandel, is verworden tot een opeenhoping van stalletjes, stinkende bananen en hoge prijzen. In werkelijkheid vind je gemakkelijker een appel die van duizenden kilometers ver komt dan een sinaasappel of chiromoya (Jamaica-appel) geplant in onze eigen velden. Volgend jaar zal het land voor 1,94 miljard dollar aan voedsel invoeren en niemand spreekt meer over de strijd tegen de woekerende marabu. ‘Ik moet mijn bonen verdienen,’ zegt een leraar ter rechtvaardiging van het feit dat hij na een werkdag zijn tijd besteedt aan het koken van varkensvlees met zwarte bonen en rijst (moros y cristianos) die hij illegaal verkoopt aan werknemers van een ziekenhuis. Ja, onze levens draaien, in voor- en tegenspoed, rond die heerlijke kleine bonen die we op ons bord wensen. Zij zijn, duur en lekker, de beste graadmeter van de algehele mislukking.

Bron
* Yoani Sánchez, 31 december 2015 op de website 14ymedio

Link
* De marabu rukt op. Ten strijde! Deze Cubaweblog op 3 november 2007.
* Het Ejército Juvenil del Trabajo (EJT) is een paramilitaire organisatie onder commando van het Ministerie van Defensie, opgericht op 3 augustus 1973.

Migratiecrisis: De schuldige heeft de oplossing in handen

De Cubaanse staatsmedia wijzen eensgezind naar de VS en de wet Ley de Ajuste als hoofdoorzaken voor de huidige uittocht van Cubanen via Midden-Amerika naar de VS. De nationale televisie noemt deze wet, die het Cubanen gemakkelijk maakt om in de VS asiel te krijgen,  la Ley asesina / De Moordwet. Maar er zijn ook andere geluiden. Pedro Campos, een onafhankelijk marxist, constateert dat men niet moet verzwijgen dat er achter de uittocht een veel groter probleem schuilgaat namelijk ‘de onvrede van honderdduizenden Cubanen met de economische en politieke situatie in het land, die onveranderd is door toedoen van een regering die al een halve eeuw aan de macht is, in naam van een socialisme dat nooit heeft bestaan’.

logo-joven-blogDe opmerkelijkste kritiek komt van Roberto Peralo van de website La Joven Cuba, een verzameling blogs trouw aan Castro en de revolutie, die concludeert dat deze Ley de Ajuste wetgeving wel moet verdwijnen, maar dat ‘dit niets zal veranderen aan het fenomeen dat Cubanen blijven vertrekken.’ Joven Cuba stelt dat ‘Cubanen die in een ander land willen wonen dit onafhankelijk doen van de vraag of de omstandigheden beter of slechter zijn.’ Peralo zegt zich te onthouden van een oordeel over de wet Ley de Ajuste want, concludeert hij, als deze wet verdwijnt zullen gevluchte Cubanen in de VS net zo rechteloos worden behandeld als andere illegalen en overgeleverd zijn aan ‘de meest wrede en harde omstandigheden van het kapitalisme.’

yoani-sanchez-inwerkkamerJournalist Yoani Sánchez wijst er in haar column op de website 14ymedio op dat president Raúl Castro de emigratiestroom kan stoppen want ‘de schuldige heeft de oplossing in handen.’. Haar volledige tekst volgt hierna.

migratie-los-cubanos-ingresaron-a-costa-rica-desde-el-sabado-14-de-noviembre-de-2015-por-la-frontera-con-panama

Cubanen na hun aankomst in Costa Rica

‘Wie er 15.000 dollar voor over heeft om een mensensmokkelaar te betalen ontvlucht de armoede niet’, waren de woorden van Oliver Zamora, een officiële spreekbuis van de Cubaanse tv, die afgelopen vrijdag de situatie van de meer dan 2.000 Cubanen die op de grens tussen Costa Rica en Nicaragua vastgelopen waren, becommentarieerde. Na dagenlang geen woord aan de situatie te hebben gewijd hebben de media van de partij nu het drama van deze landgenoten willen gebruiken als speerpunt tegen het Witte Huis. Een strategie die zo vaak wordt toegepast dat deze nauwelijks nog enig effect heeft. Nu willen ze ons ervan overtuigen dat de massale uittocht niet de verantwoordelijkheid is van het land dat achtergelaten werd, maar van het land dat bereikt wil worden. Het volstaat de duizenden Cubanen aan te halen die naar andere landen gingen waar geen wet van ‘droge voeten’ bestaat. Men dient zich er rekenschap van te geven dat de verantwoordelijkheid voor de exodus die we al een halve eeuw meemaken, de schuld is van een systeem dat er niet in is geslaagd zijn burgers materiële welvaart, persoonlijke verbetering noch vrijheid te bieden…. Laat staan een toekomst.

Pijnlijke antwoorden
Zamora doet het voorkomen dat hij niet weet dat de hoeveelheid geld die hij noemt, gelijkstaat aan het salaris van meer dan 60 jaar werk van een beroepsbeoefenaar die in Cuba 500 peso’s per maand verdient en voortkomt uit een wanhoopsdaad of het gevolg is van hulp van buitenaf. De meeste Cubanen die in toevluchtsoorden in Midden-Amerika zitten hebben hun hebben en houwen verkocht om zo’n gevaarlijke tocht te ondernemen, of zijn afhankelijk van geëmigreerde verwanten die de mensensmokkelaars betalen. Als ze over 15.000 dollar kunnen beschikken zou de vraag moeten zijn waarom ze die bij voorkeur willen besteden aan een gevaarlijke expeditie zonder de zekerheid aan de overzijde te geraken in plaats van iets in hun eigen land te beginnen of het geld daaraan te besteden. Het antwoord is pijnlijk en overduidelijk: omdat hier geen garanties bestaan, geen hoopvolle verwachting en omdat ze niet verwachten binnen hun levenstermijn beloften op verbetering waar te kunnen maken die net zo zijn als de horizon: iedere keer als we denken deze te kunnen aanraken, wijkt ze weer van ons af.

mariel-Embajada-Peru_CYMIMA20150403_0006_12

De uittocht van Mariel in 1980 Op 1 april 1980 ramde de chauffeur van een stadsbus het hek van de Peruaanse ambassade in Havana. De meeste inzittenden waren onwetend van de bedoeling van de chauffeur om asiel in Peru te willen vragen. De ambassade weigerde de chauffeur en de inzittenden tegen hun wens over te leveren aan de Cubaanse autoriteiten. Op 4 april besloot Fidel Castro de militairen bij de ambassade terug te trekken. De regering maakte bekend dat iedereen die het land wilde verlaten en over een visum voor een derde land beschikte, kon vertrekken. Binnen enkele uren trokken duizenden Cubanen naar het terrein van de Peruaanse ambassade. Binnen drie dagen bevonden zich 10.000 Cubanen op het terrein. Peru bood 850 van hen asiel. In de weken die volgden verlieten nog eens 100.000 Cubanen via de haven van Mariel hun land. Dat waren er veel meer dan tijdens de uittocht van Camariocas in 1965 toen meer dan 30.000 Cubanen het eiland verlieten. Op de foto een demonstratiebord van Cubanen op het Peruaanse ambassadeterrein met de tekst: ‘Wij willen geen water of voedsel, we willen weg.’

Blijven proberen
Het probleem dat is ontstaan groeit, want de sluiting van de grenzen door Nicaragua voor de doortocht van de Cubanen, ontmoedigt de achterblijvers op het eiland niet het toch te proberen. De vluchten naar Ecuador blijven Cubanen overvliegen die, in plaats van zich gefrustreerd te voelen door de gerezen moeilijkheden, in de gaten krijgen dat bij het zichtbaar worden van hun probleem ze meer beschermd zouden kunnen worden en dat ze een corridor kunnen afdwingen die hen toegang tot het Noorden garandeert. Het effect lijkt zich te herhalen dat 10.000 mensen bewoog om in 1980 de ambassade van Peru te bezetten en iets later meer dan 100.000 die via de haven van Mariel vertrokken, dezelfde migratiekoorts die 35.000 Cubanen aanzette tot de ‘crisis de balseros’ of vlottencrisis van 1994. Een natie op drift, waarvan de kinderen cyclisch de route vinden om hun geboorteland achter zich te laten.

migratie-Cubanos-esperando-en-Costa-Rica

Wachtende Cubanen in Costa Rica

Hervorming
Het is nogal opvallend dat deze situatie zich voordoet als de hervormingen van Raúl Castro hun limiet lijken te hebben bereikt en hun ondoeltreffendheid hebben aangetoond omdat zichtbare resultaten in het dagelijks leven uitblijven. Zelfs het herstel van de betrekkingen tussen Cuba en de Verenigde Staten lukt het niet de desillusie en groeiende wanhoop onder de jongeren te verzachten. De niet- openlijke, maar latente dreiging, dat de Ley de Ajuste zal worden opgeheven heeft de beslissing van degene die het land wil verlaten alleen maar versneld, maar geeft niet de doorslag om het eigen leven en dat van de kleine kinderen in gevaar te brengen bij een overtocht vol gevaren. Een korte verklaring van Raúl Castro voor de camera`s van de nationale televisie, waarin hij vertelt wat wij, miljoenen Cubanen, al tientallen jaren verwachten zou voldoende zijn om deze emigratiestroom te doen stoppen en zelfs te doen keren. Het niet uitspreken van dat slotbetoog met zelfkritiek dat de weg opent naar een ander bestuur maakt hem schuldig aan alles wat er plaatsvindt.

Link
* De tekst van Roberto Peralo op de website Joven Cuba. Ruim 60 reacties staan er onder zijn bijdrage. Veel bezoekers stemmen in met zijn artikel en met de conclusie dat met of zonder Wet Ley de Ajuste, Cubanen mogelijkheden blijven zoeken te vertrekken.

Yoani Sánchez: In het Vaderland van de Solidariteit zijn geen vreemdelingen

Pepes, yumas* en toeristen zijn enkele van de woorden die wij geven aan hen die ons land bezoeken. Voor veel Cubanen zijn deze reizigers de belangrijkste bron van inkomsten via logies, vervoer, dans en taalcursussen. Sommigen delen met ons een plek in de aula van de universiteit of werken in een joint-venture onderneming. Maar in de meeste gevallen is hun verblijf kort, zijn zij onderweg, enkele dagen of maanden. Wat zal er gebeuren als zij zouden blijven?

Een graffititekening in Havana toont ons de tegenstelling tussen het officiële discours waarin we ons zelfs prijzen vanwege de solidariteit van het land, maar waar de immigrant geen plek heeft. Dat beeld van Che Guevara op een muur in Havana, met een citaat uit een ‘controversiele’ toespraak. Zijn woorden: ‘In het thuisland van de solidariteit zijn geen vreemdelingen’ hield maar enkele uren stand. Toen kwam de censuur in de vorm van een strook blauwe verf. Zolang vreemdelingen per cruiseschip ons land aandoen, enkele dagen overnachten en cash achterlaten in de kassa’s, is het voor de regering een goede zaak. Maar het wordt anders als ze besluiten te blijven. Dan wordt de nationalistische vijandigheid zichtbaar waardoor het Cubaans politiek systeem wordt gekenmerkt.
Grafitti-pintado-borrado-posteriormente-Habana_en-la-patrai-de-la-solidaridad.kpg
De Cubaanse migratiewetgeving is waarschijnlijk een van de meest strikte ter wereld voordat een buitenlander zich kan vestigen op dit nationale territorium. Tientallen jaren was wonen hier een privilege dat was voorbehouden aan de ‘kameraden’ uit Oost-Europa, personen die guerrillero’s opleidden en politieke asielzoekers uit dictaturen. Diplomaten, vertegenwoordigers van de buitenlandse pers en enkele uitgekozen academici completeerden het beeld van de inwoners van buitenlandse herkomst die min of meer permanent in het Cuba mochten wonen. Het eiland was niet langer meer een natie van immigranten, waar in de smeltkroes van identiteiten culturen van dichtbij en veraf, elkaar ontmoetten. Chinezen, Fransen, Arabieren, Haitianen, Spanjaarden en Polen leerden ons hun gewoonten, culinaire voorkeuren en ondernemersinitiatieven waardoor een wonderlijke diversiteit ontstond. Vandaag gebeurt het zelden dat er personen aan tafel zitten die niet in dit land zijn geboren.

Scherpe daling residenten
Het Bureau van de Statistiek in Cuba meldde eind 2014 dat het aantal personen, dat in Cuba resideert slecht 0,05% van de bevolking in 2012 uitmaakte. Dat cijfer contrasteert met dat in 1981 toen er nog 128.392 buitenlanders in ons land woonden, 1,3% van de totale bevolking. Twee factoren verklaren die scherpe daling; de ineenstorting van het Oost-Europese communisme waar veel ‘technici’ destijds vandaan kwamen, maar vooral omdat ons land al lang niet meer een natie van mogelijkheden was. Terwijl de buitenlanders vertrokken, werden tijdelijke bezoekers de economische ‘reddingslijn’ toen de materiële ellende toenam. Zij waren lange tijd de enigen die met deviezen in staat waren shampoo in een dollarwinkel te kopen of zich de luxe van een koud biertje in een hotelbar konden permitteren. De toerist werd de Prins op het witte paard waar veel Cubaanse jongeren van droomden, de schoonzoon die elke schoonvader zich zou wensen en de gewenste huurder van een kamer in huis. Vandaag de dag worden toeristen door veel Cubanen beschouwd als geldautomaten op pootjes die door de straten wandelen en die ontdaan moeten worden van elke munt. Voor een buitenlander is het moeilijk om in Cuba vast te stellen, in hoeverre de vriendelijkheid die men op straat tegenkomt zich verhoudt tot de natuurlijke vriendelijkheid van ons volk of een stukje toneel is, met de bedoeling de hand in de portemonnee te stoppen.

Cuba. altijd socialisme

Cuba. altijd socialistisch

Eilandbewoners
De Cubaan heeft ook het vermogen verloren om op gelijke voet met ‘de ander’ te verkeren. Werk delen met immigranten, accepteren dat in het openbaar vervoer ook andere talen worden gesproken. Onze keuken is verarmd doordat er geen contacten meer waren met andere eettradities, we zijn minder universeler en meer uitgesproken eilandbewoners geworden in de slechte betekenis van het woord. We hebben de mogelijkheid verloren om te tolereren en andere manieren van met elkaar omgaan, te spreken en te leven, welkom te heten. ‘Hoe zouden wij reageren als ons land opnieuw een bestemming voor immigranten zou worden. Zouden zij veroordeeld zijn tot de slechtste baantjes? Zouden er xenofobe groepen opduiken die hun komst zouden veroordelen? Zouden er ngo’s zijn die hen beschermen? Programma’s die helpen bij de integratie? Politici die niet bang zijn? Al deze vragen moeten op een kortere termijn dan wij nu denken, worden beantwoord. Cuba kan weer snel een natie worden met mensen, die afkomstig zijn uit alle delen in de wereld.

Yoani Sánchez, Havana, 12 oktober 2015

* Pepe (Giuseppe) en Yuma zijn de namen waarmee buitenlandse bezoekers en toeristen in Cuba worden aangeduid. Yuma heeft vooral betrekking op Amerikaanse bezoekers. De term zou afkomstig zijn van een stad in de VS Yuma genoemd. Yuma komt ook voor in de titel van een Amerikaanse western over de trein van 3:10 to Yuma, een western uit de jaren vijftig die ongetwijfeld in Cuba populair was.

Yoani Sánchez: de Heilige Weg in Havana

De verf druppelt in de scheuren en kieren van de pilaren en de plafonds van de huizenblokken. Een kleurige laag die de scheuren, spinnenwebben en het vuil moet bedekken zoals make-up de littekens en rimpels verbergt. Havana maakt zich op voor de komst van paus Franciscus. De gevels langs de straten die de bisschop van Rome zal passeren, worden opgeknapt en de volkse humor heeft deze straat La Reina al omgedoopt in Heilige Weg. Het is een kortstondige blos, snel aangebracht en in de komende maanden, maar ook weer snel verdwenen als de regen de verf wegspoelt.

La Reina, een bekende straat in de Cubaanse hoofdstad. De paus bezoekt de jezuietenkerk in deze straat.

La Reina, een bekende straat in de Cubaanse hoofdstad. De paus bezoekt de Jezuietenkerk in deze straat.

Maar de schilders zijn niet in staat geweest de zorgen van de mensen te bedekken. De lagen verf, haastig aangebracht om het werkschema te halen, kunnen de zorgen van de mensen op hun gezichten niet verbergen. Van de vroege morgen tot de late avond lopen de bewoners van Havana rond, met hun plastic of textiele tasjes in de hand op zoek naar voedsel. ‘Zelfs als de paus komt, is er geen eten in de winkels,’ klaagt een vrouw op de hoek van de straat Manrique en Salud. Een vriendin stuurt haar naar Galiano, een straat waar ‘goede hotdogs te koop zijn’, verzekert zij.

Ontreddering
Bergoglio zal de lege koelkasten in de winkels niet passeren. Men hoeft dus niet voor te wenden dat er voedsel inzit en de schaarste hoeft niet verhuld te worden. Dus geen kippetjes van bordkarton of melkpoeder vermengd met zand! Er bestaat geen make-up die de economische ontreddering waarmee we te maken hebben, kan verbergen. De marktkraampjes en planken met koopwaar blijven binnen, ver van alle pracht en praal van het pausbezoek. Onze Heilige Weg is hol, louter een decor met grove rekwisieten en allerminst geloofwaardig.

logo-paus-franciscus-2015-cubaBron
* Yoani Sánchez, 8 september 2015, internetkrant 14ymedio

Link
* León Padrón Azcuy maakte voor de website Cubanet ook een reportage over de opknapbeurt in de straat La Reina, getiteld Antes del papa, maquillan a la Reina, Voor de paus wordt La Reina opgeknapt.
Citaat: Javier, balletdanser en buurtbewoner van de straat La Reina, merkt op dat ‘dankzij deze Argentijnse paus La Reina wordt opgeknapt en de gevels geschilderd. Toen ze in juli begonnen, dacht ik dat ze de buitenkant, maar ook de binnenkant zouden schilderen. Maar nee hoor. Ik vroeg een schilder of hij ook mijn woonkamer zou schilderen en die zei dat zij alleen de gevels moesten schilderen, maar dat hij voor 25 CUC wel zaken wilde doen’.

Yoani Sánchez: soberheid, gelijkheid en luxe cruises

Er zijn verschillende reacties mogelijk als men wordt geconfronteerd met de rijkdom van een ander. Er is de wijze die ons werd geleerd door het Castro-regime toen we nog klein waren en die vooral bestond uit het aanzetten tot woede en het stigmatiseren van hen die welvarend zijn. Er is ook de onverzettelijkheid van een Robin Hood die maakt dat je het teveel van de ander, afpikt. De afkeer voor iedereen die vooruitgang boekt, eigendom vergaart of van een zeker materieel comfort geniet, is uiteindelijk uitgegroeid tot een typische karaktertrek van de Cubanen hoewel de tijden wat lijken te veranderen.

Citaat uit artikel: ‘Het verschil is dat we ze nu vanuit de zee zien aankomen en dat zij hun rijkdom niet verbergen.' Foto: Fidel Castro's zoon Antonio (in paars shirt) maakte afgelopen week een cruise waarbij zijn gezelschap o.a. Griekenland en Turkije aandeden.

Citaat uit artikel:
‘Het verschil is dat we ze nu vanuit de zee zien aankomen en dat zij hun rijkdom niet verbergen.’
Foto: Fidel Castro’s zoon Antonio (in paars shirt) maakte afgelopen week een cruise waarbij zijn gezelschap o.a. Griekenland en Turkije aandeed.

‘Ik zal nooit een cruise maken, maar hoe meer er komen…hoe meer we er aan winnen,’ zei een gepensioneerde man mij gisteren, pruimtabak in de mond en een versleten shirt aan zijn lijf. Het Journaal had zojuist aangekondigd dat het Amerikaanse bedrijf Carnival Cruise Lines vergunning gekregen had van Washington om reizen naar Cuba te maken en de man gaf zijn eigen mening over de luxe-genietingen van anderen. Dit symbool van kapitalistische genoegens, plezier en verspilling doet binnenkort de haven van Havana aan en het is opmerkelijk dat het officiële Cuba het schip zal verwelkomen en dat er niet geschreeuwd en leuzen zullen worden geroepen als het schip binnenvaart. Cubanen lijken niet geschokt te zijn als ze spreken over deze drijvende kolossen met hun weelde en geld, veel geld. Integendeel mensen berekenen hun kans als deze reuzen van de zee zullen aanleggen en een golf van toeristen aan land gaat met uitpuilende portemonnees en indrukwekkende zonnebrillen. Eigenaren van restaurants in de omgeving van de haven van Havana wrijven in hun handen en souvenirverkopers hopen dat hun verkopen zullen stijgen.

Glamour
Anderen zoals de heer met het versleten shirt en de pruimtabak, zullen waarschijnlijk niet profiteren van de aankomst van de Carnival Line. Maar in tegenstelling met vroeger toen hij zijn woede zou hebben getoond over ‘de uitbuitende bourgeois die hier komt en de rotzooi voor ons achterlaat’ lijkt hij nu te willen dealen met zo’n ostentatief vertoon van glamour. Als ik hem vraag naar zijn tolerantie tegenover deze luxe, zegt de man: ‘Er zijn hier ook mensen die op grote voet leven, maar zij zitten daar’ en hij wijst met zijn vinger in de lucht, richting nomenklatura*. ‘Het verschil is dat we ze nu vanuit de zee zien aankomen en dat zij hun rijkdom niet verbergen,’ zegt hij.

Laatste vijgenblad
Om de aantrekkelijke activa die verbonden zijn aan de macht te kunnen behouden, verandert de regering het discours over de rijkdom van anderen en tracht zij ‘rijken, bourgeois en machtigen aan te trekken’ die ze voorheen verwierpen en tegen wie men tientallen jaren vocht. Om te profiteren van de voordelen van het luxe toerisme, zendt men een tegenstrijdige boodschap uit naar de burgers die opgroeiden onder de idealen van gelijkheid en soberheid. Carnival Cruise Lines is het laatste vijgenblad dat verwijderd werd en dat de schaamteloze fascinatie van de autoriteiten met geld bloot legt, hun eigen geld en dat van anderen.

Bron
* Yoani Sánchez, 14ymedio, 10 juli 2015
Noot
Nomenklatura: toplaag van een communistische samenleving.

Yoani Sánchez: De twee helften van Raúl Castro

Journaliste en blogger Yoani Sánchez ontdekt twee kanten aan het optreden van de Cubaanse leider Raúl Castro. Die traden duidelijk aan het licht tijdens het bezoek dat Castro kortgeleden aan Europa bracht en toen de gast was van Putin, maar ook van paus Franciscus. Hij toonde er zijn diplomatieke en gematigde kant. Binnenskamers moet hij het imago behouden van de ‘stoere, krachtige man met gebalde vuist zonder enige spoor van zwakte.’ Het is niet toevallig, aldus Sánchez, dat het Cubaanse journaal en de partijkrant Granma de opmerkingen van Raúl Castro in Rome over zijn mogelijke terugkeer naar het geloof niet heeft gepubliceerd. Hier volgt haar volledige tekst.

Franciscus-Raul-Castro-FranciscoRaúl Castro kwam aan in het nieuwe vaderland van Italo Calvino* en net als de burggraaf in diens boek landde hij, in tweeën verscheurd, met twee helften. Hij kwam uit een warm bad van soldaten en wapentuig in het defilé op het Rode Plein in Moskou waar hij zich presenteerde als de nostalgische communist die goede herinneringen koestert aan de ‘glorieuze dagen’ van de Sovjet Unie. In Rome kwam hij echter aan met zijn andere helft op de voorgrond. In het Vaticaan werd hij weer de man die was opgeleid in een jezuïetenklooster en hij bekende zelfs aan paus Franciscus dat hij wel eens bereid zou kunnen zijn weer naar de kerk terug te keren en weer te gaan bidden.

Berichtgeving
Afgelopen zondag zijn de twee tegengestelde en niet met elkaar te verzoenen onderdelen van Raúl Castro weer naar Cuba teruggekeerd, naar een land dat gefragmenteerd is tussen de snelheid waarmee verwachtingen worden gevoed en het trage verloop van de werkelijkheid. De officiële media maakten slechts gewag van de tocht van een van de delen van de leider, dat van het voortdurend engagement met en de omhelzing van de kameraden in het Kremlin. Van de ontmoeting met de paus vermeldden ze echter nauwelijks de dankwoorden voor diens bemiddeling tussen Cuba en de VS, begeleid door de aankondiging van het komende bezoek van de paus aan het eiland.

Raúl Castro met zijn nieuwe lievelingsshirt, aldus de Cubaans-Braziliaanse cartoonist Simanca

Raúl Castro met zijn nieuwe lievelingsshirt, aldus de Cubaans-Braziliaanse cartoonist Simanca

Geloof
Waarom vermeldden het belangrijke televisiejournaal noch de partijkrant Granma de opmerkingen van Raúl Castro over een mogelijke terugkeer naar het geloof niet? Omdat dat niet naar de mensen hier geventileerd moet worden en alleen aan buitenlands publiek moet worden getoond. Binnenskamers, binnen de grenzen van de natie, moet hij het imago behouden van de stoere, krachtige man met gebalde vuist zonder enig spoor van zwakte. In Cuba is hij niet bereid zijn gematigde, noch zijn diplomatieke kant te laten zien, waarmee hij zo gepronkt heeft tijdens zijn reis. Hier wil hij duidelijk laten zien wie er de baas is en bekrachtigen dat er geen ruimte is voor andersdenkenden of oppositie.

Marxisme-Leninisme
Om nog meer tegenstrijdigheid aan de zaak toe te voegen publiceerde Fidel Castro tijdens de reis in het buitenland van de president enkele ‘reflecties’ die de keuze voor het marxistisch-leninisme nog eens onderstreepten. Hij brak een lans voor een atheïstische en materialistische ideologie, vlak voordat zijn jongere broer door de opvolger van Petrus zou worden ontvangen. Het was geen toevallige, in een onbewaakt moment geschreven tekst. Hij was bedoeld om de teugels aan te halen van die reformistische kant die Raúl Castro zou laten zien aan de democratische regeringen. De Comandante en jefe vond het ook nodig de grens af te bakenen van de hervormingen in Cuba, die zich tot nu toe schuchter op economisch gebied hebben toegespitst zonder uitbreiding naar politieke veranderingen.

italo-calvino-el-vizconde-demediadoIntolerante deel
Zoals in het verhaal van Italo Calvino is het erg moeilijk voor de twee delen van Raúl Castro om zonder botsingen te kunnen samenleven. De paus, de president van Frankrijk, Barack Obama en nog anderen hebben de hand geschud van de politicus die zegt bereid te zijn tot de dialoog. Zij zien echter niet hoe er op Cubaanse bodem wordt geleefd met dat intolerante deel van Castro. Onder die Raúl Castro wordt de onderdrukking van dissidenten gewettigd, belaagt en bespiedt de Staatsveiligheid de activisten en waagt het grootste deel van de bevolking het niet hardop kritiek te uiten op het systeem.

Tweespalt
Welke van de twee helften zal de boventoon gaan voeren? Een Raúl Castro die terugkeert naar het katholieke geloof, een integrale hervorming van het land aanstuurt en gaat spreken met zijn interne oppositie of die andere, van de onverzoenlijke militair die de politieke haat aanwakkert en de belangen van zijn familieclan boven de noden van de natie stelt? Er zal een moment komen dat hij niet zal kunnen volharden in een dergelijke tweespalt. In het laatste deel van het boek van de beroemde Italiaans-Cubaanse schrijver worden de twee helften van de hoofdpersoon met elkaar verenigd en leven ze samen in harmonie na de poging tot vernietiging. In het Cubaanse geval zou dat het meest nefaste van de variabelen kunnen zijn. Een Raúl Castro die zijn goede houding naar buiten en zijn autoritaire houding naar binnen blijft handhaven zou een zeer somber scenario voor de toekomst blijken te zijn.

Bron
* Yoani Sánchez, 14ymedio, 11 mei 2015
* Noot vertaler: Italo Calvino werd geboren in Santiago de las Vegas, Cuba 1913 en overleed in Siena, Italië, 1985
. Het betreffende werk draagt de titel: Las dos mitades del vizconder oftewel De gespleten burggraaf.

NB. Afgelopen weekend werden voor de achtste opeenvolgende maal leden van de Mensenrechtengroep Damas de Blanco gearresteerd. Na het verlaten van de mis werden 53 vrouwen en 25 activisten in Havana gearresteerd.