Mariel wordt geen Cubaans Hong Kong

In 2014 opende Raúl Castro, in aanwezigheid van zijn bondgenoten Dilma Rousseff, Evo Morales en Nicolás Maduro, het grootste project van zijn mandaat, namelijk de Speciale Ontwikkelingszone in de haven van Mariel / Zona Especial de Desarrollo (ZEDM). Vier jaar later, en met investeringen uit Brazilië van meer dan een miljard dollar, is de droom van een Caribisch Hong Kong verder dan ooit. Investeerders blijven weg. Emilio Morales, directeur van de Havana Consulting Group, legt uit waarom.

mariel-zdem3

De modernste haven van het Caribisch gebied herbergt een moderne containerterminal

‘Het idee om een speciaal project te ontwikkelen in de haven van Mariel is een goed idee. Het probleem ligt bij het beheer. Geen enkel land in Latijns-Amerika heeft in twee jaar tijd (dankzij de diplomatieke dooi tussen Cuba en de VS) zoveel zakenlieden, presidenten en delegaties op bezoek gehad als Cuba maar het land wist er niet van te profiteren’, zegt Morales in een telefoongesprek met de website 14ymedio. Mariel werd gebouwd op een moment dat de diplomatieke dooi met de Verenigde Staten het einde van het embargo naderbij bracht. De modernste haven van het Caribisch gebied kon plaats bieden aan enorme schepen vanwege de 17 meter diepe vaargeul en de moderne containerterminal. Maar het verzet van de Republikeinen in het Congres tegen het opheffen van de sancties, de komst van Donald Trump Donald in het Witte Huis en de dalende aanvoer van gesubsidieerde olie uit Caracas maakten een einde aan het sterproject van Raúl Castro.

Inefficiënt
De Cubaanse economie, die streng en centralistisch wordt geleid, blijft inefficiënt. Het bedrijfsmanagement in de Speciale Ontwikkelingszone (ZEDM) van Mariel wordt uitgevoerd door overheidsfunctionarissen. ‘Particulier ondernemerschap is essentieel voor de toekomstige ontwikkeling van Cuba en Mariel. Aangezien de enige eigenaar de Staat is, doet het niemand pijn om een verkeerde beslissing te nemen. Het geld is niet van u, noch het risico. Het is iets abstracts, genaamd de Staat,’ aldus Morales. Eind maart waren er slechts 35 ondernemingen officieel goedgekeurd (waarvan vijf Cubaanse). Tien ervan waren actief en 25 waren in een proces van investeren. De officiële krant Granma berichtte dat het ZEDM tot nu toe 1,1 miljard dollar vergaarde, slechts 9,5% van de 12,5 miljard dollar die waren gepland. Morales wijst op de oorzaken van de matige resultaten van de industriële zone die bedoeld was om de nationale economie aan te jagen. ‘De buitensporige bureaucratie, een ingewikkeld besluitvormingsproces dat het toezicht op de investeringsaanbiedingen van buitenlandse bedrijven vertraagt, en vertragingen in de voltooiing van de infrastructuur’, aldus de auteur Morales in een recent artikel gepubliceerd in Martí Noticias. De regering zelf heeft in maart al gezegd dat de ZEDM-project ‘niet zo snel verloopt’ als voor het land nodig is. President Miguel Diaz-Canel evalueerde vorige week donderdag samen met een groep ministers en ambtenaren uit de sector, het programma voor buitenlandse investeringen en de export. ‘We moeten de zaken haalbaarder, levensvatbaarder en minder omslachtig maken’, benadrukte de president in verband met de obstakels die het investeringsproces vertragen. Diaz-Canel uitte later zijn ongenoegen over het trage tempo van de uitvoering van de besluiten die de Ministerraad of de Nationale Assemblee hadden genomen.

mariel-una-obra-solida-y-favorableaffiche

Promotie van Mariel-project ‘solide en veelbelovend’

Steun Brazilië
De projecten van Mariel werden gefinancierd door de Braziliaanse staat, destijds nog geleid door de Arbeiderspartij van Lula, waarmee Havana zich verwant voelt. Het multi-miljoenencontract werd uitgevoerd door Odebrecht, hetzelfde bedrijf dat veel corrupte regeringen in Latijns-Amerika aan het wankelen bracht door zijn omkopingspraktijken om overheidsopdrachten veilig te stellen. Tot op heden is in Cuba nog geen onderzoek gestart naar deze multinationale onderneming.

Werkgelegenheid
Voor Emilio Morales wordt de mislukking van Mariel zichtbaar in het kleine aantal banen dat het heeft opgeleverd. ‘Dit staatsproject heeft slechts 4.888 banen gecreëerd, in vergelijking met de meer dan 570.000 banen die werden gecreëerd nadat het in Cuba mogelijk werd gemaakt kleine particuliere ondernemingen (cuentapropismo) te beginnen. ‘Het is een misser om een speciale economische zone in Mariel op te zetten en de Cubanen buiten te sluiten want die mogen daar niet investeren. Eerst zouden de nationale ondernemers kansen moeten krijgen en dan de buitenlanders’.
Maar ook de buitenlandse ondernemers hebben het niet gemakkelijk. De Amerikaanse onderneming Cleber LLC zou het eerste bedrijf in de Marielzone worden met 100% Amerikaans kapitaal, maar de Cubanen verbraken de samenwerking met de eigenaren Saul Berenthal en Horace Clemmons. Zij zouden Oggun-tractoren produceren bestemd voor kleine boeren in Cuba zelf en bedoeld om meer voedsel te produceren. ‘Mariel heeft veel mogelijkheden: in de eerste plaats het verwerken van de olie uit Noord-Cuba, de ontwikkeling van industriële zones met importmogelijkheden en de verplaatsing van kapitaal. En het heeft een voordelige ligging, centraal in de aanvoerroutes, die de mogelijkheid biedt van een vrijhandelszone,’ zegt Morales. Al die mogelijkheden zijn aanwezig, maar de Staat verstikt deze.

hugo-chavez-celac-raul-castro02122011

CELAC-bijeenkomst in mei 2016 met Hugo Chávez en Raúl Castro

Ideologie
De Zona Especial de Desarrollo de Mariel werd tijdens de Top van de CELAC in 2014 gelanceerd, een Latijns-Amerikaans consortium opgericht door de Venezolaanse president Hugo Chávez waarbij de VS en Canada werden buitengesloten. Vier jaar later is de CELAC uiteengevallen, is Chávez dood, maakt Venezuela een crisis zonder precedent door en hebben de meeste landen in de regio (inclusief Brazilië) hun ideologische kleur gewijzigd. ‘Politieke besluiten kunnen de Cubaanse economie niet op de been houden want de markt heeft zijn eigen wetten. De Staat moet – zo luidde ook het advies van de Vietnamezen – de productiekrachten van de natie vrij laten en deze niet willen verslinden,’ aldus Morales.

Bron
*  Mario J. Pentón, website 14ymedio, 14 juni 2018

Link
* Video president Díaz-Canel over buitenlandse investeringen, Cubadebate, 14 juni 2018, 3 minuten

Filiaal Amerikaans bedrijf Caterpillar in Cuba

Rimco, de distribiteur in Cuba van het Amerikaanse bedrijf Caterpillar, heeft toestemming van de Cubaanse autoriteiten gekregen voor een vestiging in de zogeheten Speciale Investeringszone Mariel. Caterpillar Inc., vaak afgekort tot CAT, is een Amerikaans bedrijf dat zich voornamelijk bezighoudt met het ontwerp en de bouw van zware machines voor de weg- en waterbouw en mijnbouw. Het bedrijf deed eerder dit jaar een schenking aan Cuba om de erfenis van de Amerikaanse schrijver Ernest Hemingway te beschermen.

logo-fihav-2017Volgens Caroline McConnie van Caterpillar is dit het eerste Amerikaanse bedrijf dat zich in de Marielzone (ZDEM) vestigt. Zij bevestigde woensdag tijdens de grote commerciële beurs FIHAV 2017 in Havana, dat hiervoor vergunningen o.a. van het Ministerie van Commercie en andere instellingen zijn verkregen. Rimco zal gebruik maken van warenhuizen voor de verkoop van onderdelen en reparatiewerkplaatsen evenals van een centrum waar technische medewerkers zullen worden opgeleid. Het bericht komt op een moment dat de spanningen tussen Cuba en de VS zijn toegenomen door de zogeheten akoestische geluidenoorlog, waar Amerikaans  diplomatiek personeel in Cuba slachtoffer van zou zijn geworden. McConnie zegt dat het bedrijf de toestemming om in Cuba te opereren, ontving in de periode vóór de huidige Trump-administratie. Het filiaal van Caterpillar zal in 2018 worden geopend. Cuba begon drie jaar geleden 45 kilometer ten westen van Havana met de aanleg van de Marielzone, bedoeld om buitenlands kapitaal aan te trekken met aantrekkelijke mogelijkheden voor export van winsten. Het Marielproject wordt geleid door het Cubaanse staatsbedrijf Almacenes Universales, onderdeel van het militaire businessgroep Gaesa. In juni jl. sprak president Trump in Miami nog een verbod uit over handel drijven met onderdelen van het Cubaanse leger.

Bron
* Marc Frank, Reuters, 3 november 2017

houtskool-carbonero-Cuba-Alejandro-Ernesto

Hoofdbestanddeel van de Cubaanse houtskool is de zogeheten marabú, een hardnekkig onkruid dat een deel van de braakliggende gronden in Cuba heeft overwoekerd en andere planten en gewassen verstikt. Het snoeien ervan gebeurt vaak door particuliere boeren die de houtskool verkopen aan een staatsbedrjf. De houtskool wordt in de VS vooral gebruikt in ovens voor pizza’s en brood.

Tweede houtskoolleverantie aan VS

Het staatsbedrijf CubaExport heeft een contract getekend met het Amerikaanse bedrijf Coabana Trading LLC, om in december 40 ton Cubaanse ambachtelijke houtskool naar de VS uit te voeren. Het is de tweede maal binnen 1 jaar dat de bedrijven een dergelijke transactie sluiten. De ondertekening vond plaats op de FIHAV 2017, de 35e internationale beurs van Havana, die afgelopen week werd gehouden. Volgens president-directeur Craig J.Litherland ontwikkelen de relaties tussen beide bedrijven zich in positieve zin en kijkt hij uit naar uitbreiding van de transacties naar andere producten, zoals koffie en honing. Het bedrijf Coabana Trading LLC ondervond geen problemen bij de invoer van de houtskool ter waarde van 16.800 dollar. Het product bereikte via de haven van Mariel de Amerikaanse havenstad Everglades.

Bron
* 14 y medio, 2 november 2017
Link
* Meer informatie over de Havana International Fair FIHAV in een Engelstalig artikel van de website 14ymedio, getiteld: Real needs at the Havana Fair. Italiaanse pampers en tractoren van Caterpillar waren topattracties op deze beurs, waar 3000 ondernemers uit 63 landen (inclusief de VS) aan deelnamen.

 

Bourgeois op zoek naar investeringsmogelijkheden in Cuba

Vlaams minister-president Geert Bourgeois vertrekt dit weekend met 26 Vlaamse en Brusselse bedrijven naar Cuba. In een sfeer van groeiende openheid tegenover de VS en Europa gaan ze er op zoek naar investeringsmogelijkheden.

mariel-zdem-zona-especial-de-desarrollo-mariel

ZDEM of Zona Especial de Desarrollo Mariel/ Speciale Ontwikkelingszone van Mariel

De laatste economische missie naar Cuba werd in 2001 ondernomen door toenmalig minister van Economie Jaak Gabriëls. Met beperkt succes, zo blijkt. Slechts 0,016 procent van de Vlaamse export gaat op dit moment naar het Caribische land. ‘Voornamelijk machines, melkproducten en meststoffen’, zegt Claire Tillekaerts, ceo van Flanders Investment and Trade (FIT).

geert-bourgeois-02042016

Geert Bourgeois

Hub
Volgens Bourgeois is dit een ideaal moment om de samenwerking te verdiepen. ‘Omdat er sprake is van een dooi in de internationale relaties, maar ook omdat Cuba zich wil profileren als ‘hub’ voor het hele Caribische gebied’, aldus de minister-president. Vlaanderen heeft bijzondere interesse voor de Speciale Economische Ontwikkelingszone van Mariel (ZDEM), ten westen van hoofdstad Havana. Die werd opgericht om westerse investeringen aan te trekken en heeft een eigen, soepeler wetgeving. Bedrijven die toelating krijgen zich in de ontwikkelingszone rond de haven te vestigen, genieten aanzienlijke korting op belastingen en douanekosten. Met behulp van grotendeels Braziliaans geld moet de nieuwe haven van Mariel op termijn een miljoen containers per jaar aankunnen.

Baggeraar en frituurspecialist
Bij de meereizende Vlaamse bedrijven zijn grote namen als baggeraars Jan De Nul en DEME, maar ook kleinere ondernemingen, zoals brouwerij Huyghe en frituurspecialist OVI. Geert Bourgeois heeft daarnaast ontmoetingen met de ministers van Hoger Onderwijs, Cultuur en Buitenlandse Handel en de viceminister van Buitenlandse Zaken.

Bron
* Persbureau Belga, 2 april 2016

Dient Cuba’s Marielproject Staat of Cubanen?

Ana Teresa Igarza, directeur-generaal van het vrijhavenproject ZEDM in Mariel, kondigde kortgeleden aan dat werknemers in deze container- en vrijhaven hun salaris krijgen uitbetaald in een speciale wisselkoers. Werknemers met een contract krijgen 80% van het salaris uitbetaald dat door het Cubaanse arbeidsbureau en de investeerders in convertibele peso’s (het equivalent van de Amerikaanse dollar) wordt afgesproken. Zij krijgen dat salaris echter uitbetaald in gewone Cubaans peso’s (CUP) tegen een speciale wisselkoers; voor 1 Convertible Peso (CUC) krijgt de werknemer 10 gewone peso’s of CUP’s . Ana Teresa spreekt van stimulerende maatregelen zowel voor ‘de investeerder als de werknemers’.

Noot De Cubaanse peso is de munteenheid van Cuba. De officiële afkorting van de munt is CUP. Naast de Cubaanse peso wordt ook de convertible peso gehanteerd. De Cubaanse peso wordt gehanteerd door de lokale bevolking van Cuba, de convertible peso is in het leven geroepen voor toeristen maar veel dagelijkse producten zijn tegenwoordig ook voor Cubanen enkel in convertibele peso’s verkrijgbaar. De laatste wordt afgekort met CUC en deze is gekoppeld aan de Amerikaanse dollar. De verhouding Cubaanse peso tot de convertible peso is ruwweg 1 staat tot 24.

Noot
De Cubaanse peso is de munteenheid van Cuba. De officiële afkorting van de munt is CUP. Naast de Cubaanse peso wordt ook de convertible peso gehanteerd. De Cubaanse peso wordt gehanteerd door de lokale bevolking van Cuba, de convertible peso is in het leven geroepen voor toeristen maar veel dagelijkse producten zijn tegenwoordig ook voor Cubanen enkel in convertibele peso’s verkrijgbaar. De laatste wordt afgekort met CUC en deze is gekoppeld aan de Amerikaanse dollar. De verhouding Cubaanse peso tot de convertible peso is ruwweg 1 staat tot 24. Voor werknemers is nu een speciale wisselkoers ingevoerd namelijk 1 CUC tot 10 nationale peso’s.

Pedro Campos, woordvoerder van een kritische Cubaanse groepering voor participatiesocialisme spreekt van de ‘ontmaskering’ van het Marielproject. Hij geeft ook een voorbeeld. De arbeidsbemiddelaar van de Staat komt een salaris overeen van 1.000 CUC (of het equivalent in Amerikaanse dollars) met de buitenlandse investeerder. Dit bureau steekt 1.000 CUC (of het equivalent in Amerikaanse dollars) in eigen zak en betaalt de Cubaanse werknemers in CUP’s, tachtig procent van het overeengekomen bedrag, maar wel tegen het speciale tarief van 10 nationale peso’s voor 1 CUC.

63% naar Cubaanse Staat
Op deze manier zal de Cubaanse werknemer 10 peso’s voor elke CUC ontvangen, dat wil zeggen dat hij 10 maal 800, dat is 8.000 Cubaanse peso’s in handen krijgt. Als de werknemer het terrein van de ZEDM verlaat om inkopen te doen in de winkels met harde valuta (CUC’s), geleid door het Cubaans militair zakencomplex, moet hij zich wenden tot de lokale wisselkantoren waar hij CUC’s kan kopen tegen de normaal geldende wisselkoers namelijk van 24 staat tot 1. Zo is de waarde van zijn 8.000 Cubaanse peso’s inmiddels gedaald tot 320 CUC. Dat betekent dat van de 1.000 CUC die de investeerder betaalt voor salarissen, feitelijk slecht 32% bij de Cubaanse werknemer terecht komt. Bovendien moet de Cubaanse werknemer nog 5% bijdragen voor sociale zekerheid; dan komt van de oorspronkelijke 1.000 CUC slechts 27% bij de werknemers terechtkomt.

Containerhaven van Mariel

Containerhaven van Mariel

Masker af
Campos concludeert dat 63% van de 1.000 CUC terechtkomt bij ‘de staat die achter overleunt en geen vuile handen maakt’ en die slechts als ‘bemiddelaar’ tussen ‘de investeerder c.q. buitenlandse kapitalist en de Cubaanse werknemers optreedt.’ Hij noemt het ‘een waarlijk knappe manoeuvre, maar deze kan niet de dubbele uitbuiting verbergen waar Cubaanse werknemers zich aan moeten ontwerpen.’ Campos concludeert dat het project een alliantie is tussen het staatskapitalisme in Cuba en het internationaal kapitalisme. Mariel heeft zijn ‘progressieve masker’ afgezet en toont nu zijn ware aarde, namelijk als afperser van de inkomens van Cubaanse werknemers. En hij voegt er aan toe dat de Staat de werknemers in de steek laat en hen de wetten onthoudt die hem kunnen beschermen tegen deze ondernemers. ‘De voordelen van het megaproject Mariel voor de Cubaanse werkende klasse worden steeds duidelijker!’

Link
* Het volledige artikel van Pedro Campos van 18 april 2014 op de website Havana Times (Engelstalig)
* Veel teksten van Pedro Campos verschenen op de website Por un socialismo participativo y democrático (SPD) van Félix Sautié Mederos

PesoNoot
*
De Cubaanse peso is de munteenheid van Cuba. De officiële afkorting van de munt is CUP. Naast de Cubaanse peso wordt ook de convertible peso of CUC gehanteerd. De Cubaanse peso wordt gehanteerd door de lokale bevolking van Cuba, de convertible peso is in het leven geroepen voor toeristen maar veel dagelijkse producten zijn tegenwoordig ook voor Cubanen enkel in convertibele peso’s verkrijgbaar. De laatste wordt afgekort met CUC en deze is gekoppeld aan de Amerikaanse dollar. De verhouding Cubaanse peso tot de convertible peso is ruwweg 1 staat tot 24.