#00Bienal succesvol afgesloten ondanks tegenwerking Cubaanse autoriteiten

De alternatieve #00Bienal is ondanks forse tegenwerking van de autoriteiten dinsdag jl. met succes afgesloten. Vanaf het begin noemden de autoriteiten deze Biënnale een product van de ‘contrarevolutie’ en is alles in het werk gesteld om de deelname van binnen- en buitenlandse kunstenaars te voorkomen. Ook werden tentoonstellingsruimten overal verspreid in de stad, door de politie omsingeld. Volgens de organisatoren heeft de #00Bienal zijn doel bereikt, namelijk jonge kunstenaars zichtbaar maken en ruimte scheppen voor een debat in een sfeer van vrijheid.

logo-bienal-#00-2018Vrijdag vertoonde de politie het meeste machtsvertoon toen de woning annex galerie El Círculo werd omsingeld en de geheime dienst het publiek verhinderde de Co-Cina-tentoonstelling te bezoeken. Een agent die zich identificeerde als Efrén, blokkeerde de deur van de ruimte. ‘Ze lieten niemand binnen, maar we hebben alles op film”, vertelde activist Lia Villares aan een redacteur van 14ymedio. 

kunst-Reynier Leyva Novo con su obra No me guardes si me muero

Kunstenaar Reynier Leyva Novo met zijn werk No me guardes si me muero / Kijk me niet aan als ik sterf. Novo doneerde het prijzengeld van een kunstwedstrijd voor de #00Bienal.

De meeste activiteiten van de #00Bienal vonden plaats in de Instarruimte van kunstenaar Tanía Bruguera in Oud Havana, maar ook in andere gemeenten zoals Marianao, El Vedado, Oost Havana en Santa Cruz del Norte vonden activiteiten plaats. In de buurt Alamar werden de kunstenaars Iris Ruiz en Amaury Pacheco het slachtoffer van represailles. Autoriteiten van het Bureau Ruimtelijke Ordening dwongen hen af te zien van de vertoning van graffitis van de maker Yasser Castellanos. ‘Wanneer we dat niet zouden stopzetten, zou men een knokploeg inschakelen om de graffiti te verwijderen.’ Maar de personen die bij de woning aankwamen om het werk te verwijderen konden het huis niet binnen omdat buren en vrienden van de kunstenaars zich hadden verzameld om een aanval te voorkomen. Uiteindelijk kwamen medewerkers van de geheime dienst langs die meedeelden dat Ruimtelijke Ordening toch toestemming had gegeven om te schilderen.

Onmogelijk
‘Drie maanden geleden dacht iedereen nog dat het onmogelijk was om de #00Bienal te organiseren,’ herinnert Luis Manuel Otero Alcántara zich, een van de belangrijkste organisatoren. O.a. omdat ‘de Cubaanse intelligentsia nauw gelieerd is aan het bestaande systeem door materiële gunsten aan kunstenaars te verlenen en omdat veel kunstenaars deze comfortzone niet willen verlaten’. Ondanks de grote verscheidenheid aan tentoonstellingen en artistieke acties die hebben plaatsgevonden, erkent Otero Alcántara dat ‘sommige aangekondigde kunstenaars niet zijn komen opdagen’ na de harde beschuldigingen die tijdens het evenement door officiële instellingen werden geuit.

kunst-el-aglutinador-obispo

Kunstgalerij El Aglutinador

‘Ik ben geen superheld of zo,’ waarschuwt de kunstenaar, die de afgelopen jaren naam maakte met unieke optredens als die in het luxe hotel Manzana Kempinski in Oud Havana. Deze artistieke acties waren erop gericht de economische kloof tussen onderdanen en toeristen aan het licht te brengen. ‘Kunstenaar zijn is een levenshouding,’ bekent de organisator voor wie de grootste angst was dat de #00Bienal zou vervallen in de historische patronen uit het verleden. ‘We zouden graag zien dat jonge filmmakers die onlangs een verklaring (over censuur in Cubaanse films, redactie)  hebben gepubliceerd ook een onafhankelijk filmevenement kunnen organiseren.’

bienal00-garrincha

Autoriteiten bedreigen #00Bienal 2018. Cartoon van Garrincha

Dreigementen
De geheime politie bedreigde tijdens verhoren de afgelopen weken ook kunstenaars om hen te proberen van deelname aan de #00Bienal af te zien. Een van de getroffenen was de schilder Luis Trápaga, die uit het Nationaal Kunstenaarsregister werd verwijderd als vergelding voor zijn betrokkenheid bij dit onafhankelijke kunstevenement. De autoriteiten van de Consejo Nacional de las Artes Plásticas / Nationale Raad voor de Beeldende Kunsten, die het register beheert, deelden hem mee dat de maatregel werd genomen vanwege zijn positie ‘in strijd met het cultuurbeleid van het land’. Kunstenaar José Ernesto Alonso nam deel aan de #00Bienal met een onderzoek dat hij uitvoerde op basis van onderzoeken van internationale instellingen over geluk, tevredenheid en welzijn in verschillende delen van de wereld. ‘Ik heb een gids gemaakt waarmee we de tevredenheid van elke Cubaan over de huidige situatie in het land kunnen meten’. Alonso verduidelijkt dat ‘de grootste angst die een kunstenaar kan hebben voor deelname aan de #00Bienal is dat alles zwart-wit wordt’ en dat er vervolgens ‘iemand van een kunstinstituut komt die dan tegen je zegt: als je de onafhankelijke Biënnale steunt, kun je niet langer deelnemen aan de evenementen die wij organiseren.’

kunst-Cuadros del video Beautiful People Know, 2017, por Keyezua, una artista de África participando en la #00Bienal

Fragmenten uit de video Beautiful People Know van Keyezua, een kunstenaar uit Afrika die de #00Bienal meemaakte.

Buitenlanders geweigerd
Cubaanse kunstenaars als Hamlet Lavastida en Sandra Ceballos, eigenaren van de in 1994 geopende onafhankelijke galerie, Aglutinador, opende zijn deuren voor deelnemers aan de #00Bienal. En de bekende Gerardo Mosquera, oprichter van de Biënnale van Havana in 1984, sloot zich ook aan bij het onafhankelijke evenement. ‘Sommige buitenlandse kunstenaars, zoals de Spanjaard Diego Gil, zijn aangehouden door de Immigratiedienst en kregen te horen dat zij niet op de Biënnale mochten verschijnen,’ zegt de Cubaans-Amerikaanse curator en kunstenaar Coco Fusco. Fusco werd na aankomst op de luchthaven van Havana op 3 mei te kennen gegeven dat zij het land niet binnen mocht. Ook de kunstenaar Gean Moreno, verbonden aan het Miami Institute of Contemporary Art (ICA), onderging hetzelfde lot en hij moest naar de Verenigde Staten terugkeren zonder de luchthaventerminal te hebben kunnen verlaten.

bienale-008bienal-de-habana-werk2

#00Bienal 2018

De Braziliaanse kunstenaar Thiago Morandi was een van de kunstenaars die ook door de vreemdelingendienst werd aangehouden, maar de fotograaf en audiovisuele regisseur negeerde de bedreigingen en hij toonde zijn werk op het alternatieve evenement. De Mexicaans Ulises Valdés werd ook geadviseerd door immigratieambtenaren af te zien van deelname aan de #00Bienal. Hij adviseerde de ambtenaren contact op te nemen met de consul van zijn land als er problemen zouden zijn met zijn aanwezigheid in Cuba. De ambtenaren beweerden dat hij, om aan het evenement te kunnen deelnemen, over een cultureel visum moest beschikken. De buitenlandse gasten kregen van douane- en medewerkers van de immigratiedienst te horen dat zij aan een ‘niet-officieel’ evenement, ‘gefinancierd door de Miami-maffia’, zouden deelnemen. In werkelijkheid is de alternatieve Biënnale gefinancierd door crowdfunding en de opbrengst van een kunstprijsvraag, eerder georganiseerd door een kunstinstituut van de Cubaanse staat.

Bron
* Luz Escobar, website 14ymedio, 15 mei 2018

Advertenties

Cubaanse kunstenaars vechten voor meer autonomie

De Amerikaanse kunstwebsite Hyperallergic vraagt zich af waarom de Cubaanse autoriteiten Cubaanse kunstenaars deporteren die in Havana de alternatieve Biënal willen bijwonen. Had de New York Times immers niet beweerd dat Raúl Castro een hervormer is die de uitbreiding van particuliere bedrijven in Cuba mogelijk heeft gemaakt? En werd de recente explosie van bed and breakfasts, schoonheidssalons en reparatiewerkplaatsen die opereren vanuit privéwoningen niet algemeen verwelkomd als een teken van een positieve verandering? En de nieuwe president van het land, Miguel Díaz Canel, wordt geframed als een liberaal met een Facebook-account, die op de fiets rijdt en homo’s steunt in zijn thuisprovincie Villa Clara. Hier volgt de bijdrage van Coco Fusco.

bienale-alternatief-#00Bienal-04052018Maar hoe moeten we dan verklaren waarom een kleine groep Cubaanse kunstenaars die een alternatieve Biënnale lanceren en hun huizen openstellen voor het publiek, zo keihard door de autoriteiten worden aangevallen? De organisatoren van de #00Bienal de la Habana – kunstenaar Luis Manuel Otero Alcantara en curator Yanelys Nuñez Leyva – besloten hun evenement te organiseren omdat de door de staat gesponsorde Biënnale werd uitgesteld tot 2019 vanwege de gevolgen van de orkaan Irma. Zij vonden dat kunstenaars een afzetmarkt nodig hadden en dat de burgerij zo kon genieten van een dosis creatieve energie. Ze zamelden geld in voor hun project via crowdfunding en maakten handig gebruik van sociale media om hun onderneming te promoten, door aanstekelijke video’s en zelfs een lied. Zij stoten op verzet van de Cubaanse autoriteiten, maar besloten toch door te gaan.

Groeiend aantal deelnemers
Aanvankelijk leken gevestigde kunstenaars die een nauwe band met de Cubaanse overheid hadden, terughoudend om zich aan te sluiten bij een stel, dat al eerder de confrontatie met de autoriteiten was aangegaan. Zes maanden geleden arresteerde de Cubaanse politie Luis Manuel Otero Alcantara terwijl hij een performance presenteerde tijdens de pelgrimage op de feestdag van Sint Lazarus. Maar naarmate de #00Bienal de la Habana naderde besloten meer notabelen uit de Cubaanse kunstwereld deel te nemen. Reynier Leyva Novo schonk de opbrengst van een kunstverkoop, $3.800, demonstratief aan de #00Bienal. Bekende figuren als kunstenaar Tania Bruguera en curator-criticus Gerardo Mosquera ondersteunden het evenement in video’s op Facebook. Buitenlandse artiesten beloofden zich bij hen aan te sluiten, maar de organisatoren verborgen hun namen voor de pers, zodat ze ongemerkt het land in konden glippen. Het aantal deelnemers liep op tot 140.

bienal-luis-manuel-otero-alcantera

Kunstenaar Luis Manuel Otero Alcantara en curator Yanelys Nuñez Leyva, initiatiefnemers van de #00Bienal.

Officiële waarschuwing
Drie dagen voor de opening veroordeelde de officiële kunstenbond, de Unión de Escritores y Artistas de Cuba (UNEAC), de #00Bienal de Habana en verklaarde dat deze bedoeld was om de officiële Biënnale te belasteren; bovendien zou deze gefinancierd worden door ‘contrarevolutionaire huurlingen’. Leerlingen van de kunstacademie van San Alejandro moesten een video bekijken waarin het evenement aan de kaak werd gesteld. Deelnemende kunstenaars kregen telefoontjes van het Kunstenaarsregister, een afdeling van het Cubaanse Ministerie van Cultuur. Zij werden gewaarschuwd dat bij deelname aan de #00Bienal hun accreditatie zouworden ingetrokken. Dat betekent dat zij niet langer als  zelfstandig kunstenaar kunnen werken. Formeel zouden ze dan geen baan meer hebben.

bienale-008bienal-de-habana-werkInbeslagname
Kunstenaar en curator Gean Moreno uit Miami werd op 4 mei bij de douane staande gehouden en 10 uur lang ondervraagd omdat hij drukwerk bij zich had met het #00Biënal logo en 12 werken van de Cubaanse kunstenaar Ernesto Oroza voor de tentoonstelling. Daar zat ook werk bij van Rikrit Tiravanija, Antonio Muntadas en José Bedia. Het werd geconfisqueerd als ‘vijandelijke propaganda’. Kunstenaars die de organisatoren wilden bezoeken, werden door veiligheidsagenten in de val gelokt en bedreigd. Het evenement werd op 5 mei  geopend met de kunstenaars omringd door staatsveiligheidsagenten. Geïnteresseerde academici – onder wie ikzelf – is de toegang tot Cuba zonder opgaaf van redenen geweigerd.

Groeiende mondigheid
Het is moeilijk te geloven dat een goed geoliede machine als het Cubaanse Ministerie van Cultuur zich zo bedreigd zou voelen door zijn kunstenaars, dat het hard zou ingrijpen bij zo’n tiendaags kunstfestijn. Maar dat is precies wat er gebeurt. Cubaanse overheidsfunctionarissen zien onafhankelijke artistieke activiteiten als een bedreiging voor hun controle over de kunstwereld. Zij zullen de macht niet opgeven in de kunstwereld, die hun symbolisch zo dierbaar is als een van de weinige succesverhalen van de revolutie. Buitenlandse kunstprofessionals die massaal naar officiële Cubaanse culturele evenementen gaan, vechten zelden de voortdurende spanningen tussen kunstenaars en de staat aan, omdat ze het systeem niet begrijpen, of omdat ze verblind zijn door hun politieke loyaliteit aan achterhaalde ideologieën, of omdat ze bang zijn het land te worden uitgezet. Toch worden Cubaanse jongeren steeds mondiger o.a. door de sociale media en gebruiken methoden als fundraising die kunstenaars elders ter wereld ook gebruiken. Zij zijn steeds succesvoller in het ter discussie stellen van het monopolie van de Cubaanse regering op het gebied van de cultuur.

bienale-008bienal-de-habana-werk3-met-gorki

Bij de opening van de 00Bienal was ook de zanger van Porno para Ricardo, tweede van links, aanwezig

Slim en dapper
Crowdfunding maakte het mogelijk dat jonge filmmakers films konden maken buiten het officiële Instituto Cubano del Arte e Industria Cinematográficos, ICAIC, en jonge musici maakten hun muziek en zorgden voor uploads op YouTube. Kunstenaars hoeven niet langer af te studeren op kunstopleidingen op het  eiland, aan te pappen met officials van de overheid of weg te blijven van politieke thema’s om gehoor te vinden. Die nieuwe werkelijkheid maakt dat zij onverbloemd hun politieke zorgen uiten. Het maakt ook dat er een golf van repressie door de regering wordt ontketend, die graag een reden zou vinden om de schuld af te schuiven op de CIA of zelfs de Trump-regering voor deze vrije uitingen van creatieve autonomie. Maar deze keer heeft de Cubaanse regering het mis. Jazeker, de CIA heeft in de jaren zestig honderden malen geprobeerd Fidel Castro te doden, maar het is deze revolutie die kunstenaars heeft voortgebracht die slim en dapper genoeg zijn om voor zichzelf te denken. De Cubaanse regering schaadt zichzelf door te kiezen voor de onderdrukking van het genie van haar kunstenaars. Dat genie maakte de Cubaanse kunstenaars zo onmisbaar voor de rest van de wereld en zo waardevol voor het land.

Bron
* Coco Fusco, website Hyperallergic, 8 mei 2017

Linken
*
 Website Hyperallergic, 7 november 2017: Cuban Police Detain Artist Planning Alternative Havana Biennal 
Website Hyperallergic, 8 maart 2018: Tania Bruguera’s Once-Censored Installation Measures the Distance Between Words and Things
* Website Hyperallergic, 13 oktober 2017: Cuba’s Longest Running Independent Gallery to Launch Workshops on Art Outside Official Culture.

Officieel Cuba doet alternatieve #00Biënnale in de ban 

Donderdag jl. publiceerden de officiële kunstenaarsbond UNEAC en het verband voor jongerencultuur Asociación Hermanos Saíz (AHS) een verklaring, gericht tot de organisatoren van de alternatieve #00Biënnale. Zij worden omschreven als ‘demagogen’, ‘cynici’ en ‘huurlingen’. De beide door de staat gecontroleerde instituten beweren verder dat de alternatieve #00Biennale wordt gefinancierd ‘met contrarevolutionaire fondsen’.

Otero-Alcantara-Luis Manuel Otero Alcántara y Yanelys Núñez Leyva, promotores - #00Bienal Alternativa de La Habana-

De initiatiefnemers van de #00Biënnale, Luis Manuel Otero Alcantara en Yanelys Núñez Leyva

Luis Manuel Otero Alcántara, een van de organisatoren van de #00 Biënnale, beklaagt zich over het ‘gebrek aan respect’ waarmee de UNEAC en de Asociación Hermanos Saíz (AHS) tekeer gaan tegen het initiatief. ‘Onze financiering komt van crowdfunding die zeer transparant is en van geld van de kunstenaar Novo, geld afkomstig van de Nationale Raad voor Beeldende Kunst.’ De kunstenaar heeft zijn woede geuit over de suggestie dat het ‘freaks’ zijn en een kleine groep kunstenaars zonder werk, terwijl er in werkelijkheid al 140 kunstenaars bij dit evenement betrokken zijn’. Volgens de verklaring van de twee instituten willen de onafhankelijke kunstenaars ‘het karakter van het institutionele systeem bekladden, kunstenaars in verwarring brengen en een klimaat scheppen in dienst van de belangen van vijanden van de natie.’

Cuban blogger Yoani Sanchez takes the stage during a performance at the 10th Biennale of Contemporary Art in Havana
Yoani Sánchez van de website 14ymedio nam met een act met een duif, deel aan de Biënnale van 2015

Dissidente kunstenaars
Eind vorig jaar schortte de UNEAC de 13e Biënnale van Havana op tot 2019 vanwege ‘de zeer ernstige schade die orkaan Irma aanrichtte aan het systeem van culturele instellingen van het land’. Deze beslissing leidde ertoe dat een groep kunstenaars een onafhankelijke #00Biennale wilden organiseren zonder staatsbemoeienis en mogelijk gemaakt door middel van een crowdfunding- campagne en donaties van de deelnemers. De organisatoren van de #00 Havana Biënnale willen deze doen plaatsvinden tussen 5 en 15 mei van deze maand. Otero: ‘We hebben vanaf het begin gezegd niet tegen de Biënnale te zijn, maar deze gebeurtenis is niet het erfgoed van de instituten maar van de kunstenaars.’ Onder de kunstenaars die zich bij het evenement hebben aangesloten zijn Tania Bruguera, oprichter van het Hanna Arendt Internationaal Instituut voor Artivisme en Lázaro Saavedra, winnaar van de Nationale Prijs voor Beeldende Kunsten 2014. Afgelopen april wonnen Otero Alcántara en curator Yanelis Núñez de Prijs 2018 voor de Kampioenen van de Vrijheid van Meningsuiting, gepromoot door de Britse non-gouvernementele organisatie Index of Censorship voor ‘hun ongelooflijk werk’ in het Museum van de Dissidentie ondanks de ‘enorme persoonlijke en politieke obstakels, alleen maar opdat anderen zich vrij kunnen uiten’.

biennale-2018-novo-chino-geld-april2018

In april overhandigde de kunstenaar Reynier Leyva Novo (in het wit), in Cuba beter bekend als El Chino Novo, de initiatiefnemers van de #00Biënnale 3.800 CUC, de opbrengst van een veiling van zijn werk.

‘Verward’
Ook hebben zich onafhankelijke galeries en artistieke projecten zoals Aglutinador, onder leiding van Sandra Ceballos, en Samuel Riera’s Riera Studio aangemeld als deelnemer. De lijst wordt aangevuld door galerie El Oficio, samen met de studio’s Yo soja el que soja el que soja el que en Coco Solo Social Club. Kunstenaars uit Spanje, Colombia, Mexico, Brazilië, de Verenigde Staten, Roemenië, Spanje en verschillende landen van het Afrikaanse continent hebben hun aanwezigheid bevestigd. De UNEAC spreekt over ‘zeer weinig personen’ die zich voor dit evenement hebben aangemeld en dicht de deelnemers aan de alternatieve Biënnale ‘kwade bedoelingen of verwardheid’ toe. Bovendien maken de meeste van deze kunstenaars ‘werk zonder enige betekenis’. Volgens Otero Alcántara heeft het Ministerie van Cultuur een ‘zwarte lijst’ aangelegd met de namen van kunstenaars die zouden geïnteresseerd zijn in de alternatieve Biënnale. Enkelen van hen ontvingen waarschuwingen ‘dat zij niet meer zouden kunnen exposeren op officiële plaatsen.’ Tijdens een bijeenkomst voorgezeten door Abel Prieto, de Minister van Cultuur, zei deze dat ‘ik en Yanelis Nuñez de belangrijkste vijanden van de Cubaanse cultuur zijn en dat geen enkele kunstenaar toestemming heeft om deel te nemen aan de #00Biennale,’ aldus Otero Alcántara.

logo-biennale 2015

Logo van de officiële Biënnale

Revolutie en cultuur
De Cubaanse cultuurpolitiek werd in 1961 vastgelegd in een toespraak van Fidel Castro die verzamelde kunstenaars en intellectuelen voorhield dat ‘binnen de Revolutie alles, buiten de Revolutie niks’ mogelijk was. Van kunstenaars en intellectuelen wordt in Cuba verwacht dienstbaar te zijn aan het gevestigde politieke systeem en dit als ‘onherroepelijk’ te beschouwen. Volgens de statuten van de kunstenaarsbond UNEAC, aangenomen op 27 april 2015 ‘baseert de UNEAC zijn bestaan op Artikel 7 van de Grondwet van de Republiek Cuba en erkent de Cubaanse Communistische Partij als de superieure leidende kracht van de samenleving en de Staat.’

De officiële 13e Biënnale van Havana wordt gehouden van 12 april tot 12 mei 2019.

Bron
* Website 14ymedio, 3 en 4 mei 2018

Link
* YouTube video – 4 minuten – met presentatie van #00Biënnale 2018

Zwarte lijst van verboden films

De afgelopen weken berichtte deze Cubaweblog geregeld over censuur bij de totstandkoming van films. Hoeveel Cubaanse films zijn er de afgelopen tien jaar gecensureerd? Een filmcriticus stuurde een Open Brief naar La Jiribilla, de website van de staatsorganisatie van film, Instituto Cubano del Arte e Industria Cinematográficos (ICAIC). De lijst met meer dan 20 titels, samengesteld door Dean Luis Reyes, werd door de kunstenaarsbond genegeerd.

bioscoop-camilo-gracias-fidel

Bioscoop en theater Camilo Dank je, Fidel.

In de brief van Reyes levert deze kritiek op een artikel van José Ángel Hernández Pérez op de officiële website La Jiribilla. Hij valt de kunstcriticus Gustavo Arcos aan omdat deze partij koos voor de film Quiero hacer una película / Ik wil een film maken van Yimit Ramirez. De officiële Cubaanse kunstenwereld maakte publieke vertoning van deze film onmogelijk vanwege vermeende beledigen aan het adres van de nationale held José Marti. (Zie ook deze Cubaweblog van 22 maart 2018) Pérez bekritiseert Arcos die toch ‘het voorrecht heeft genoten’ om jarenlang kunstonderwijs gegeven te hebben aan gerenommeerde instituten in Cuba. Reyes: ‘Alsof het een voorrecht zou zijn geweest om professor te zijn van bijna twintig generaties aan de Faculteit der Kunst van de Audiovisuele Media van het Superieur Instituut voor de Kunst, misschien verleend door de grootmoedigheid van een of andere superieure macht.’  Arcos’ motieven zijn volgens Hernández Pérez verdacht. Net als alle anderen die het verbod van de film door de filmbond ICAIC bekritiseerden. De criticus spreekt over ‘een destabiliserend en gezagsondermijnend netwerk’. Reyes veroordeelt het feit dat de journalist Hernández Pérez ‘de moord op de reputatie van Arcos herhaalt’ met een beroep op ‘argumenten die een relatie leggen met de nieuwe begroting van het Amerikaanse ministerie van Financiën in het kader van het beleid van Donald Trump om de Cubaanse regering omver te werpen’.

Open debat
Reyes noemt het ‘een minne streek’ iemand aan te vallen en te verwijzen naar zijn levensonderhoud want ‘het beroep van Arcos als docent ter discussie te stellen, is vragen om zijn ontslag’. (…) ‘Wij hebben daar bij ons in de buurt een zeer lelijk woord voor,’ aldus Dean Luis Reyes. Hij besluit met de constatering dat het ‘onethisch is om te denken dat een collectief als het filmcollectief, dat als geen ander in de de Cubaanse intellectuele wereld een reputatie heeft  als het gaat om discussie en het open debat, niet zou reageren op een beslissing die het als een schande beschouwde,’ voegt Reyes eraan toe.

Koude Oorlog
‘Deze opstandige traditie lijkt Hernández Pérez te ontkennen want in zijn geest zijn er slechts huurlingen en is er een culturele Koude Oorlog. Die zal niet ophouden enkel omdat men ons bedreigt en het etiket van contrarevolutionairen opplakt’. (…) ‘Hernández Pérez en La Jiribilla tonen een onmetelijke onwetendheid over de echte problemen van de Cubaanse cinema,’ concludeert de criticus. Omdat de autoriteiten in de politiek en de culturele wereld weigeren de term censuur in de mond te nemen, voegt Reyes in zijn Open Brief ‘een niet-uitputtende lijst toe van Cubaanse speelfilms van de afgelopen 10 jaar, die nog geen publieke première of normale vertoning kregen na een festival of tentoonstelling.

De lijst

film-memorias-del-desarollo

Memorias del Desarollo

Molina´s Ferozz (Jorge Molina, 2010)
Memorias del desarrollo (Miguel Coyula, 2010)
La vaca de mármol (Enrique Colina, 2013)
Jirafas (Enrique Álvarez, 2014)
Espejuelos oscuros (Jessica Rodríguez, 2015)
Caballos (Fabián Suárez, 2015)
El tren de la línea norte (Marcelo Martín, 2015)
La obra del siglo (Carlos Machado, 2015)
La singular historia de Juan sin Nada (Ricardo Figueredo, 2016)
Sharing Stella (Enrique Álvarez, 2016)

film-santa-andres

Santa y Andrés

Santa y Andrés (Carlos Lechuga, 2016)
El tío Alberto (Marcel Beltrán, 2016)
Severo secreto (Oneyda González, Gustavo Pérez, 2016)
El Proyecto (Alejandro Alonso, 2017)
Pablo Milanés (Juan Pin Vilar, 2017)
Nadie (Miguel Coyula, 2017)
Sergio y Sergei (Ernesto Daranas, 2017)

Bron
* Cubanet, 3 april 2018
Link
* Facebook van Reyes

Harde aanval Granma op filmmaker Yimit Ramírez

De Cubaanse filmmaker Yimit Ramírez, maker van Quiero hacer una pelicula / Ik wil een film maken, is in de partijkrant Granma hard aangevallen wegens belediging van José Martí. Cultuurcriticus van de krant, Pedro de la Oz vergeleek teksten uit de film met een incident uit 1946 toen dronken Amerikaanse mariniers op het standbeeld van deze Cubaanse nationale held plasten.

mariniers-1946-standbeeeld-jose-marti

Enkele van de dronken Amerikaanse mariniers die in 1946 het monument van José Martí beklommen en bevuilden. Daar werden ze een dag later door marine-attaché Thomas Francis Cullens opgehaald.

‘Martí is nu meer dan ooit een symbool van het Vaderland,’ waarschuwt Pedro de la Oz die verder schrijft dat ‘Martí beledigen ontoelaatbaar is’. Pedro de la Oz volgt in zijn commentaar de reactie van de officiële filmbond ICAIC. Afgelopen dinsdag publiceerde ICAIC een nota waarin werd bevestigd dat de film Quiero hacer una película was uitgesloten van de sectie Speciale Presentatie voor de Jeugd omdat een van de personages ‘zich op onaanvaardbare wijze uitsprak over José Martí’. ICAIC benadrukt dat het niet alleen een zaak van de ICAIC betreft, ‘maar onze hele samenleving aangaat’ en dat dit niet ‘eenvoudigweg kan worden geaccepteerd als een uiting van vrije meningsuiting.’ De la Oz zegt iets vergelijkbaars en noemt een belediging aan het adres van Martí ‘een belediging die door de overgrote meerderheid van de Cubanen wordt gevoeld.’ De journalist bekritiseert het feit dat de festivalcoördinatoren en de maker van de film nu ICAIC beschuldigen van censuur, terwijl het staatsmonopolie voor de film oproept tot ‘verantwoordelijkheid’.

film-affiche-quiero-hacer-una-pelicula3

Crowdfunding-affiche in het Italiaans

Niet terugtrekken
Marta María Ramírez, promotor van de gecensureerde film, heeft gereageerd op de verklaring van ICAIC. Op haar Facebookpagina stelt ze dat ‘ICAIC in de verklaring liegt om het totale gebrek aan dialoog en de censuur van de film Quiero hacer una película te rechtvaardigen’. De journalist beklemtoont ook dat ‘er nooit enige dialoog is geweest’ en wijst erop dat de filmmakers de film niet hebben teruggetrokken, maar de voorwaarden van de ICAIC niet wilden accepteren. De film zou, aldus ICAIC vertoond moeten worden in een zaal met slechts 24 zitplaatsen. De persconferentie voor het jeugdfilmfestival, die gepland stond voor donderdag, werd een uur voor aanvang afgelast en omgevormd tot een evenement met één spreker: Roberto Smith, voorzitter van ICAIC, die een monoloog hield en de filmmakers beschuldigde van ‘onethisch gedrag.’

film-affiche-quiero-hacer-una-pelicula2Protest
De jonge organisatoren van het filmfestival handhaafden in de catalogus de pagina die gewijd was aan de film van Ramírez. Er was een zwarte achtergrond toegevoegd met de tekst van het protest tegen de censuur van Quiero hacer una película. In de tekst wordt over de film van Ramírez gezegd dat deze ‘de lang verwachte vrucht vormt van een zoon van het festival en dat deze nu misschien wel de enige natuurlijke mogelijkheid verliest om zijn werk aan een breed publiek te tonen’. Yimit Ramírez won twee keer de prijs voor beste animatie op het ICAIC Jeugdfestival, één voor The Beauty or the Beast en één voor Reflexiónes y Hombres verdes. Hij studeerde af aan de Academie voor Schone Kunsten en aan het Instituto Superior de Diseño Industrial. Momenteel studeert hij aan de internationale filmopleiding Escuela Internacional de Cine de San Antonio de los Baños.

Bron
* Zunilda Mata van de site 14ymedio, 24 maart 2018

Linken
* Reactie Pedro de la Oz, Granma, 23 maart 2018
* De journalistenbond UPEC publiceerde in 2010 een tekst over het incident uit  1946 toen Amerikaanse mariniers tegen het monument van José Martí plasten.

Verbod ‘respectloze’ film over José Martí

De film Quiero hacer una película / Ik wil een film maken van Yimit Ramírez is niet te zien tijdens de speciale dagen voor jonge filmmakers in Havana. Ambtenaren van het Cubaans filminstituut Instituto del Arte la Industria Cinematográficos / Cubaans Instituut voor de Filmkunsten (ICAIC) zeiden dat enkele dialogen niet erg ‘respectvol’ waren tegenover de Cubaanse apostel van de onafhankelijkheid, José Martí, die ‘heilig is’. Marta María Ramírez publiceerde de gewraakte tekst waarin de Cubaanse held omschreven wordt als ‘een drol’ en ‘een nicht.’

ramirez-yimit-filmregisseur

De Cubaanse filmmaker Yimit Ramírez financierde zijn film gedeeltelijk via crowdfunding

De film zou op 3 april vertoond worden, gevolgd door een discussie tussen de kunstenaar en het publiek. Het programma werd echter niet goedgekeurd door de functionarissen van de kunstenaarsbond ICAIC die eisten dat de vertoning zou plaatsvinden in een kleiner zaaltje met slechts 24 stoelen in het hoofdkantoor van de ICAIC in Calle 23 in Vedado. Vooraf zouden ICAIC–officials de film nog moeten zien. Ramírez legt op Facebook uit: ’Ik moest daarover spreken met Octavio Fraga Guerra, een ambtenaar die ik al lange tijd ken en die, gewapend met een usb-stick, eiste dat hij de film zou kopiëren, zodat hij deze kon bekijken samen met de voorzitter van ICAIC’. Ramírez aarzelde om ICAIC een exemplaar van de film op een usb-stick te geven uit vrees dat de film ‘gelekt zou worden zoals met andere werken van Cubaanse filmmakers’, die aan ICAIC werden toevertrouwd. De ambtenaar waarschuwde hem met de woorden: ‘Als je me geen exemplaar geeft, zal de film niet vertoond worden’. Ramírez ging akkoord. Drie uur later werd duidelijk dat film niet vertoond mocht worden omdat Guerra ‘een  citaat in de film niet beviel.’

film-affiche-quiero-hacer-una-pelicula-engels

Campagne crowdfunding in het Engels

Crowdfunding
Quiero hacer una película is de eerste speelfilm van Ramírez, die hij met een budget van 8.000 euro, verkregen via een crowdfundingcampagne, produceerde. De journalist Marta María Ramírez ontwierp de communicatiestrategie voor de campagne op internet. Beiden vinden de nieuwe zaal met slechts 24 zitplaatsen te klein voor de geplande vertoning. Ramírez legt uit dat het geen zin heeft de film te vertonen in een ruimte waar zelfs nauwelijks plaats is voor het team dat de film heeft gemaakt. ‘Het zou interessant zijn geweest om een debat met het publiek te hebben’, zegt hij. Roberto Smith de Castro, directeur van ICAIC, antwoordde categorisch dat ‘Martí heilig is’ en dat vertoning enkel in het kleine zaaltje kon plaatsvinden.

film-affiche-quiero-hacer-una-pelicula

Affiche van de film

Solidair
De voortreffelijke filmmaker Fernando Pérez nam in 2010 ontslag als directeur van de filmdagen voor jonge cineasten, na een soortgelijke manoeuvre door ICAIC. Toen werd de documentaire van de filmmaker Ricardo Figueredo over rapper Raudel Collazo van Escuadrón Patriota verboden. Yimit Ramírez, regisseur van de film, is niet verbaasd over wat er gebeurd is en zegt dat hij het verwachtte. ‘We rekenden niet op hun steun en en wilden de film volledig onafhankelijk maken, en dat hebben we ook gedaan. Het zou leuk zijn om de film in de bioscopen te kunnen zien. Maar de waarheid is dat zij alle bioscopen hier controleren maar buiten de bioscopen zijn er ook nog mogelijkheden.’

ramirez-yimit-filmregisseur.zelfportret

Zelfportret Yimit Ramírez

Martí
Regisseur Yimit Ramirez prijst de figuur van José Martí in de film ‘die authentieker is dan de Martí die door de instituten hier wordt gepromoot.’ De filmcriticus Dean Luis Reyes verklaarde zich solidair met de filmploeg: ‘Martí is voor sommigen een God, maar kunst heeft te maken met twijfels, geloof is een andere zaak.’

Bron
* 14ymedio, Luz Escobar, Havana, 14 maart 2018

Link
* De trailer uit 2016 waarin de crowdfunding wordt aangekondigd door Ramírez.

Kcho: ‘Mijn moeder leerde me Fidelista te zijn’

De Cubaanse kunstenaar Alexis Leyva Machado ‘Kcho’ (47) liet er in een interview met het Russische televisiestation RT geen twijfel over bestaan. Dankzij de opvoeding van zijn moeder Martha Machado werd hij een trouwe Fidelista, aanhanger van Fidel Castro. Vanuit zijn studio Romerillo in Havana verheerlijkte hij 26 minuten lang het regime en zijn leiders en onderstreepte hij de sympathie die hij hen steeds had betuigd. Het televisie-interview komt kort nadat hij twee weken in een ontwenningskliniek voor drugsverslaafden had doorgebracht en het gesprek moet de geruchten rond deze protegé van het regime de kop indrukken. Volgens sommige sociale media zou Kcho in ongenade zijn gevallen bij de politieke leiding van het land.

kchoand fidel-castro-en-el-romerillo-08012014

Fidel Castro bezoekt de studio Romerillo van Kcho (rechts) in Havana, 8 januari 2014

Kcho: ‘Ik heb mijn sociale betrokkenheid geërfd van Martha Machado (…) Ik ben zo omdat mijn moeder me dat heeft geleerd, zo ben ik opgevoed met de kracht afkomstig van thuis (…). Mensen vragen me: ‘Waarom ben je zo’n grote Fidelista?’ Het is mijn moeder, mijn moeder leerde me dat (…). Toen ik Fidel de eerste keer van mijn leven zag, leek het alsof hij een vriend voor altijd was, die bij mij thuis woonde,’ zegt hij tegen de journaliste Oliver Zamora Oria. Kcho vertoonde zich recent op de begraafplaats Santa Ifigenia in Santiago waar hij de grafmonument van Fidel Castro bezocht. Hij schreef over deze ‘droevige ervaring’ op Facebook, inclusief foto’s en een filmpje van zichzelf.

kcho-op-bezoek-bij-google

Kcho op bezoek bij Google

Cuba is mijn markt
Kcho: ’Mijn talent bestaat omdat ik iets in mij heb dat de Cubaanse revolutie wordt genoemd, ik maak deel uit van iets dat veel groter is dan ikzelf, namelijk de Cubaanse revolutie’, benadrukt hij. ‘Het belangrijkste voor mij is Cuba,’ zegt Kcho, die zegt geen enkel probleem te hebben om zijn sympathie te betuigen met de leiders van het regime. Op de vraag of de Verenigde Staten een natuurlijke markt kunnen zijn voor Cubaanse beeldende kunstenaars, zegt Kcho dat ‘kunst niet wordt gemaakt voor de markt.’ (…) ‘Dat is een valstrik (…) men schept uit noodzaak, de kunstenaars die ik het meest bewonder zijn zij die het meeste werk verzetten’. (…) ‘Kunst bestaat niet omdat het verkocht wordt maar omdat het nodig is.’ (…) ‘Mijn belangrijkste markt is Cuba’. ‘Nooit zal men kunnen zeggen dat Kcho is gestopt met dromen, is gestopt met Cuba lief te hebben, is gestopt met creëren,’ zegt hij aan het eind van het interview.

kcho-graf-fidel-maart2018

Kcho bezocht deze maand het graf van Fidel Castro

Protegé
Beeldend kunstenaar Kcho was een protegé van Fidel Castro en zijn broer Raúl. Hij was ook lid van de Nationale Assemblee, maar zijn naam kwam niet meer voor op de kandidatenlijst bij de laatst gehouden verkiezingen. Hij richtte een state-of-the-art technologiecentrum op, gefinancierd door Google waar de Wifi altijd functioneert, maar de pagina’s van bezoekers van het internetcafé worden gecensureerd ‘Wij monitoren alle pagina’s die jullie bezoeken want ik wil weten waarvoor je de internetverbinding gebruikt’, zei Kcho daarover. Tijdens het bezoek in 2015 van paus Franciscus bood president Raúl Castro hem een kruisbeeld aan, getiteld Wonder. Dat was een werk van Kcho die eerder exposeerde in Rome.

Bronnen
* Diario de Cuba, 17 maart 2018

Linken
* Meer achtergrondinformatie over de affaire Kcho in Martinoticias, 11 december 2017 (Spaanstalig)
* Op 12 februari  2016 publiceerde deze Cuba- weblog een artikel over de kunstgalerie annex internetcafé en studio Romerillo van Kcho.