Eén jaar na de dood van Fidel Castro

Eén jaar na de dood van Fidel Castro is er sprake van vertraging van de toch al beperkte pogingen van zijn broer Raúl tot economische hervormingen. Dat werd duidelijk toen de uitgave van vergunningen voor particuliere ondernemers werd opgeschort en de kritiek vanuit de Cubaanse staat op coöperaties, aanzwol. Dat laatste leidde tot de sluiting van een aantal van hen. Pedro Campos, publicist en voormalig Cubaans diplomaat en pleitbezorger van een democratisch socialisme in dit land, maakt de balans op.

dood-fidel-weg-por-siempre

4 december 2016: de urn met de as van Fidel Castro onderweg naar de begraafplaats in Santiago de Cuba.

De relaties met de VS verslechterden direct na het bezoek van Obama aan Cuba toen Fidel Castro zijn reflectie Broeder Obama publiceerde. De relaties tussen beide landen verslechterden hoewel de ambassades van de VS en Cuba weliswaar afgeslankt, bleven functioneren. Ten gevolge van de zogeheten ‘akoestische aanvallen’ op Amerikaans ambassadepersoneel leek het alsof de relaties nog slechter waren dan toen beide landen enkel een ‘belangenkantoor’ of Office of Interest in beide landen hadden. De VS wijzen de Cubaanse regering niet aan als de directe schuldige aan de akoestische effecten, maar houden haar verantwoordelijk voor het feit dat zij de veiligheid van de Amerikaanse vertegenwoordigers niet kan garanderen.

Excuus
De regering van generaal Raúl Castro zegt dat er geen sprake is van dergelijke geluidsaanvallen en dat alles een excuus is om de voortgang van de verbetering van de relaties, te stoppen. In werkelijkheid zijn het Fidel en zijn broer die de verbetering van relaties tussen beide landen hebben gefrustreerd omdat zij altijd tegen een breed scala van relaties met de Verenigde Staten waren. Zij hoopten slechts op een opening richting het toerisme uit de VS en investeringen die interessant zouden zijn voor het pakket aan plannen van de Cubaanse regering. Het people-to-people-toerisme, de steun voor jonge ondernemers en de sympathie die president Obama verwierf onder de Cubaanse bevolking, overtuigden hen dat zij te ver waren gegaan in de toenadering tot het Imperium. De dollars uit de VS zijn welkom, maar hun warmte niet. Die warmte verbrandt ons, dacht de Cubaanse regering. En de wind blies aan tot een storm. Als men meer gebruik had gemaakt van een effectievere toenadering, zou het thema van de akoestische aanvallen op een andere manier zijn opgelost.

Functionarissen als ondernemers
De enorme inspanning die de regering zich getroost om de figuur en de totalitaire ideeën van de overleden Fidel Castro levendig te houden, doet het systeem nog verder afbrokkelen. De Cubaanse Communistische Partij (PCC) en de zogeheten Poder Popular / Volksmacht verliezen hun geloofwaardigheid en hun prestige. De ‘dictatuur van het proletariaat’ wordt vandaag uitgeoefend door de Staatsveiligheid op het politiek terrein en de Cubaanse strijdkrachten op het economisch terrein. Vaak gebeurt dit openlijk of via hun officieren en agenten die ‘ambtenaren of zakenlieden’ zijn geworden.

Anti-imperialisme
De economie verslechtert nog steeds, alle generaties zijn moe en de meeste jongeren willen niets weten van castrisme, simpelweg omdat het niets te bieden heeft voor de toekomst. In de gelederen van de regerende partij zelf neemt het aantal meningsverschillen toe. De grote bureaucratie raakt steeds meer geïsoleerd en de ‘confrontatie met het imperialisme en de strijd tegen de blokkade’ zijn de laatste kaart die men speelt maar die is sleets. Obama’s bezoek veroorzaakte een dodelijke klap die niet kon worden afgeweerd. Het verhaal van de socialistische en anti-imperialistische revolutie vindt steeds minder gelovigen. De arbeiders weten dat zij ondanks de retoriek geen enkele economische en politieke macht uitoefenen. En terwijl de regering de opheffing van de blokkade eist als ‘vijand van het Amerikaanse imperialisme’, zoekt men tegelijkertijd financiële verlichting via ‘de speen van de Noorderbuur.’

Interne blokkade
Het idee groeit dat de oorzaak van de ramp de interne blokkade is, waarvan de opheffing geleidelijk aan een eis wordt die verder gaat dan oppositie en de dissidentie. De meedogenloze uitbuiting van arbeiders wordt blootgelegd, met name van de artsen werkzaam in internationalistische missies en van arbeiders die werkzaam zijn in deviezensectoren. Gezondheid en onderwijs, die nog steeds schijnheilig als gratis worden gekwalificeerd, zijn in kwaliteit achteruitgegaan.

repressie-aanhouding-politiewagenOnderdrukking
Het duidelijkste bewijs van de zwakte van het systeem, blijkt uit de onderdrukking van de oppositie en dissidenten, met name van onafhankelijke journalisten die gevangen worden gezet, van wie de apparatuur en materialen in beslag worden genomen en die beschuldigd worden van het verspreiden van leugens. Zij krijgen hoge boetes opgelegd, hun familieleden worden lastiggevallen en in de gemeenschappen waar zij wonen worden tegenstellingen geprovoceerd. Uiteindelijk wordt het hen verboden buitenlandse reizen te maken. De onafhankelijke journalistiek het zwijgen opleggen is het belangrijkste doel van de Staatsveiligheid geworden, waarbij hun methodes wedijveren me die van de KGB, Stasi en Gestapo.

Verweesd castrisme
Fidel’s dood liet het castrisme verweesd achter. Met zijn dood begon het uiteenvallen van het kapitalistisch staatsmonopolie en het antidemocratische politiek systeem, dat zij het Cubaanse volk wilden opleggen in naam van een socialisme dat nooit heeft bestaan.

Bron
* Website 14ymedio, Pedro Campos, 21 november 2017

Link
* Persbureau AFP: Cuba honours Fidel on death anniversary, 23 november 2017

Advertenties

The Economist: verwarring tekent koers Cubaanse economie

Het communistische regime in Havana kan niet langer vertrouwen op de vrijgevigheid van zijn bondgenoten. Volgens een commentaar van The Economist zitten de leiders in Havana met de handen in het haar. De onvermijdelijke bureaucratie schrikt buitenlandse investeerders af en de duale economie zorgt voor een sterk overschatte valutakoers. The Economist verwacht – nu zich het proces van de opvolging van Raúl Castro afspeelt –  geen verregaande besluiten op dit terrein. Dat is slecht nieuws voor de startende groep van jonge particuliere ondernemers.

cuentapropista-fruit2Gabriel en Leo hebben weinig gemeen. Gabriel verdient 576 Cubaanse peso’s ($23) per maand als onderhoudsman in een ziekenhuis. Leo heeft een eigen onderneming met een omzet van $20.000 per maand en 11 voltijdse werknemers. Maar beiden hebben reden tot klagen. Voor Gabriel zijn het de povere middelen van bestaan die zijn salaris oplevert. In een slecht verlichte staatswinkel of bodega laat hij aan de hand van zijn rantsoeneringboekje zien waar hij als één persoon per maand recht op heeft: o.a. een zakje koffie, een halve fles bakolie en vijf kilo rijst. De artikelen kosten bijna niets (rijst is één cent per pond), maar zijn onvoldoende. Cubanen moeten de rest kopen op de vrije markt waar de rijst 20 keer zo duur is. Leo (niet zijn echte naam) heeft verschillende klachten. Cuba produceert niet de producten die hij als ondernemer nodig heeft of geeft geen toestemming deze artikelen te importeren. Hij reist twee of drie keer per maand naar het buitenland om ze toch te krijgen. Hij doet er zes tot acht uur over om zijn koffers zo in te pakken dat douanebeambten de clandestiene goederen niet kunnen spotten. ‘Het voelt alsof je cocaïne vervoert’, zegt hij.

Wantrouwen
Het vergemakkelijken van zaken voor ondernemers als Leo zou uiteindelijk ook mensen als Gabriël helpen. Er worden betere banen door gecreëerd maar de socialistische regering van Cuba ziet het niet zo. In augustus kondigde zij aan dat zij voor 24 beroepen van de lijst van 201 beroepen waarin particuliere ondernemingen zijn toegelaten, geen vergunningen meer zal verlenen. Deze tijdelijke opschorting geldt o.a. het leiden van restaurants, het verhuren van kamers aan toeristen, het repareren van elektronische apparatuur en muziekonderricht. Daardoor is het experiment van Cuba met het kapitalisme niet beëindigd. De meeste van de 600.000 cuentapropistas (zelfstandige ondernemers), waaronder restauranteigenaren, hoteliers en dergelijke, kunnen doorgaan zoals voorheen. Maar de overheid wantrouwt hen. Hun welvaart roept de jaloezie op van armere Cubanen. Hun hang naar onafhankelijkheid kan op een dag leiden tot dissident gedrag. Raúl Castro, de president van het land, is onlangs tegen cuentapropistas in het geweer gekomen en laakte de ‘illegaliteit en andere onregelmatigheden’, waaronder belastingontduiking. Hij zweeg over de dwaze belemmeringen die zulk ongewenst gedrag mogelijk maken. De overheid ‘bestrijdt rijkdom, niet de armoede,’ klaagt een ondernemer.

De mond van Trump, het oog van Irma
De beknotting van het kapitalisme vindt plaats op een gevoelig moment voor Cuba. Raúl Castro zal in februari terugtreden als president. Dan komt er een einde aan het bijna 60 jaar autocratisch regime door hem en zijn oudere broer Fidel, die de revolutie in 1959 leidde. De volgende president zal waarschijnlijk geen eigen herinneringen meer hebben aan die gebeurtenis. De betrekkingen met de Verenigde Staten, die onder Barack Obama het economisch embargo versoepelden en de diplomatieke betrekkingen herstelden, hebben ondertussen een vervelende wending genomen. President Donald Trump is van plan het voor Amerikanen moeilijker te maken het eiland te bezoeken. Berichten over mysterieuze ‘sonische aanvallen’ op Amerikaanse diplomaten in Havana hebben de spanningen nog verder doen toenemen.

Chavez_Fidel_Raul_Castrojuli2011

Juli 2011: Fidel Castro, de Venezolaanse president Hugo Chávez en Raúl Castro

Geen mecenas
De orkaan Irma die Cuba begin september trof, doodde ten minste tien mensen, vernielde enkele van Cuba’s populairste badplaatsen en legde het elektriciteitsnetwerk een korte periode volledig plat. Nu het begrotingstekort dit jaar naar verwachting 12% van het BNP zal bedragen, heeft de regering weinig geld voor de wederopbouw. Dit zijn klappen voor een economie die al in zeer slechte vorm was. Cuba’s favoriete economische strategie – subsidies verwerven van linkse bondgenoten – heeft zijn langste tijd gehad. Venezuela, die de rol van de voormalige mecenas de Sovjet-Unie overnam, is er nog erger aan toe dan Cuba. Hun ruilhandel – Venezolaanse olie in ruil voor de diensten van Cubaanse artsen en andere professionals – krimpt. De handel tussen de twee landen is in waarde gedaald van $8,5 miljard in 2012 tot $2,2 miljard vorig jaar. Cuba heeft op de internationale markt meer brandstof moeten kopen tegen de volle prijs. Ondanks een hausse in het toerisme zijn de inkomsten uit diensten, waaronder de medische dienstverlening, sinds 2013 gedaald.

CUBA-ECONOMY-WHOLESALE-RETAILBureaucratie
Cuba wordt door een socialistisch keurslijf  belemmerd in zijn groei en produceert weinig producten die andere landen of de eigen bevolking willen kopen. De landbouw bijvoorbeeld wordt belemmerd door het ontbreken van markten voor de aankoop van grond, machines en andere productiemiddelen, door de overheid vastgestelde prijzen, die vaak onder de marktprijs liggen, en door slecht vervoer. Cuba importeert 80% van zijn voedsel. Het wordt steeds moeilijker om ervoor te betalen. In juli zei de minister van Economische Zaken, Ricardo Cabrisas, tegen de Nationale Assemblee dat door deze financiële druk in 2017 de invoer met $1,5 miljard zou verminderen. Wat er in winkels ligt, hangt vaak af van de vraag wie van Cuba’s leveranciers bereid zijn op betaling te wachten. Het BNP kromp in 2016 met 0,9%. Vanwege de orkaan Irma en de daling van de invoer wordt ook 2017 in economisch opzicht een nieuw slecht jaar. De overheid weet niet wat ze moet doen. Eén antwoord is het stimuleren van buitenlandse investeringen, maar de regering dwingt investeerders het bad van de bureaucratie te ondergaan. Meerdere ministeries moeten bij elke transactie hun handtekening zetten. Ambtenaren bepalen bijvoorbeeld zaken als het toegestane dieselgebruik voor bestelwagens en investeerders kunnen niet vrijelijk winst naar huis overmaken. Tussen maart 2014 en november 2016 trok Cuba 1,3 miljard dollar aan buitenlandse investeringen, minder dan een kwart van zijn doelstelling.

Gebrek aan durf
Geconfronteerd met een stagnerende economie en de dreiging van tekorten, probeert de regering met kracht investeerders te verleiden. Zij heeft ermee ingestemd dat voedselproducerende ondernemingen een deel van hun winsten kunnen terugboeken naar het land van vestiging. Maar alles wat verder gaat, lijkt een brug te ver voor de Cubaanse leiders. Zelfstandigen of cuentapropistas als Leo wachten vol ongeduld op de eerder toegezegde wet voor kleine en middelgrote ondernemingen. Die zou hen in staat stellen een ander type bedrijf te vormen en af te wijken van de gevestigde staatsondernemingen. Maar dat zal niet snel gebeuren, zegt Omar Everleny, een hervormingsgezinde Cubaanse econoom.

A farmer holds a wad of Cuban money at a vegetable stall at a market in central Cuba

Nationale peso’s

Valuta
Een nog veel verder gaande stap zou de hervorming van het bestaande systeem van dubbele valuta zijn. Daardoor kunnen staatsbedrijven niet concurreren, blijven de salarissen in de staatssector bitter laag en worden de prijzen in de economische sector verstoord. Cubaanse peso’s circuleren naast de convertibele peso (CUC), die ongeveer één dollar waard is. Hoewel de wisselkoers van de peso en de CUC voor individuele personen (inclusief toeristen) 24 op 1 bedraagt, is hij voor staatsbedrijven en andere overheidsinstanties één op één. Voor deze instellingen, die het grootste deel van de economie in Cuba voor hun rekening nemen, wordt de Cubaanse peso dus sterk overgewaardeerd. Dit levert een enorme subsidie op voor importeurs en straft exporteurs. Een devaluatie van de Cubaanse peso voor staatsbedrijven is noodzakelijk om de economie goed te laten functioneren. Maar het zou leiden tot faillissementen, ontslagen en een sterke inflatie. Landen die een dergelijke devaluatie proberen te realiseren, zoeken meestal hulp van buiten. Vanwege Amerikaans verzet kan Cuba echter geen lid worden van het IMF of de Wereldbank, de belangrijkste bronnen voor hulp. Het vastleggen van het valutasysteem is een ‘voorwaarde voor verdere liberalisering’, aldus Emily Morris, econoom aan het University College London.

migueldiazcaneljuli2013

Miguel Díaz-Canel

Opvolging
Het is onwaarschijnlijk dat dit nu zal gebeuren, omdat het land is gericht op de verkiezing van een nieuwe leider, de opvolger van Raúl Castro. Dit proces heeft de strijd tussen hervormers en conservatieven binnen de regering verscherpt. De strijdlust van president Trump heeft die waarschijnlijk versterkt. De meeste Cubaanse waarnemers zagen Miguel Díaz-Canel, de eerste vicepresident en de waarschijnlijke opvolger van Raúl Castro, als een liberaal naar Cubaanse maatstaven. Maar dat was vóórdat in augustus een videoband van hem openbaar werd waarin hij communistische partijleden toesprak. Díaz-Canel beschuldigt de Verenigde Staten daarin ‘de politieke en economische verovering’ van Cuba voor te bereiden en hij viel hard uit tegen de media die kritisch staan tegenover het regime. Misschien heeft hij zich alleen maar tot conservatieven gewend om zijn kansen de opvolger van Raúl Castro te worden, te vergroten. Als dit zijn ware opvattingen zijn, dan is dat slecht nieuws voor Leo en Gabriël.

Bron
* The Economist, 30 september 2017

Link
* Vice-president Díaz-Canel is van de harde lijn, zie bericht van deze Cubaweblog, 3 december 2015

Raúl’s mogelijke opvolger wil meer censuur en minder kleine ondernemers

De mogelijke opvolger van Raúl Castro, eerste vicepresident Miguel Díaz-Canel, is ervan overtuigd dat de VS, ondanks de politieke dooi, voortgaan ‘de revolutie te vernietigen.’ Canel, tevens partijsecretaris, zegt dit in een video die in februari jl. werd getoond voor kaderleden van de Cubaanse Communistische Partij tijdens een speciale conferentie. Sociale media in Cuba verspreidden maandag jongstleden fragmenten van deze video. De vicepresident verdedigde ook de censuur en pleitte voor minder kleine ondernemers.

diaz-canel-raul-castro

Raúl Castro (links) en Díaz-Canel

Hij stelde een aantal maatregelen voor om te strijden tegen ‘het Noord-Amerikaanse plan (…) dat ruimte tot beïnvloeding zoekt, probeert te infiltreren in onze communicatie- middelen, de culturele en symbolische strijd probeert te beïnvloeden en de niet-statelijke sector van de economie wil financieren en versterken en leiders in deze sector wil scholen’. Diaz-Canel ageerde ook tegen media als het Cubaans-Amerikaanse tijdschrift/On Cuba, een kritisch medium dat positief staat tegenover de revolutie maar kritische kanttekeningen plaats bij bepaalde ontwikkelingen. ‘We zullen zulke platforms sluiten en wie daar een schandaal van maakt, moet dat vooral doen. Ze zullen zeggen dat wij censuur uitoefenen maar heel de wereld censureert’. On Cuba wordt geleid door Hugo Cancio, heeft een kantoor in de VS en correspondenten in Cuba. Volgens de opvolger van Raúl Castro staat On Cuba ‘zeer agressief tegenover de Revolutie.’ Volgens Canel verbergen de onafhankelijke en internationale media ‘hun ware bedoelingen’ achter het masker van ‘een kritische houding en de vrijheid van meningsuiting.’ (…) ‘Deze media betalen onze journalisten meer dan wij hen kunnen betalen en er is een groep jonge journalisten de voor deze verleiding valt.’

Kritiek en censuur
De Cubaanse grondwet (1976) staat enkel communicatiemedia toe die in handen van de staat zijn en functioneren op basis van de socialistische staat. In de afgelopen jaren zijn daar diverse onafhankelijke nieuwe media bijgekomen, vaak gemaakt door medewerkers die hun opleiding genoten in de scholen van de Cubaanse staat, maar met een kritische blik kijken naar het proces in de Cubaanse samenleving. De overheid beschouwt deze ontwikkeling als een bedreiging en dergelijke medewerkers worden geconfronteerd met censuur.

Ambassades
Díaz-Canel onderstreepte ook dat Cuba met de VS ‘ niets te onderhandelen’ heeft. ‘In ruil voor niets moeten zij de asymmetrie (tussen beide landen) oplossen als ze relaties willen en deze willen normaliseren. Wij hoeven in ruil daarvoor niets terug te doen.’ Vervolgens beschuldigde hij enkele Europese ambassades van ‘omvangrijke gezagsondermijnende activiteiten tegen Cuba’ en hij noemde met name Duitsland, Noorwegen, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en de VS. ‘Er is een golf van plannen met gezagsondermijnende inhoud, die elke dag wordt geanalyseerd. Daar is de zaak van het Pakker/ Paquete (semi-illegaal videopakket dat in heel Cuba wekelijks tienduizenden gebruikers heeft, redactie), de illegale wifi-netwerken, de kleine ondernemingen die de jaren vijftig aanprijzen….’, aldus Díaz-Canel, die verwees naar een bedrijf dat ‘de periode van Batista verheerlijkt’ met de marketing van foto’s en affiches uit de periode van Havana ten tijde van de Republiek.’ **

click-yoanisanchez

Yoani Sánchez

Loyale oppositie
Volgens Canel, ook lid van het Politburo, zijn er twee soorten oppositiebewegingen in Cuba, namelijk: ‘de contrarevolutie van de confrontatie waaronder hij de journaliste Yoani Sánchez, directeur van de website 14ymedio schaart, opposant Antonio G. Rodiles en de Damas de Blanco. Verder is er de loyale oppositie die projecten ontwikkelt om de groeiende politieke, wetgevende en economische problemen van het land op te lossen. Deze ‘loyale oppositie’ karakteriseerde hij als ‘personen die een betoog hebben en een sociaal –democratisch taalgebruik dat goed gestructureerd is en die ‘niet direct de confrontatie zoeken met de Cubaanse revolutie.’ Hij verwees o.a. naar de websites Cuba Posible en Cuba Emprende waarvan hij zei dat ‘de mensen deze ook niet beschouwen als een project tegen de revolutie’.

cuentapropista-gesloten-wegens-verbouwing

Voorlopig worden geen vergunningen meer voor kleine zelfstandige bedrijven verstrekt. ‘Gesloten vanwege werkzaamheden’

Kleine ondernemers
Vervolgens bekritiseerde de gedoodverfde opvolger van Raúl Castro ook de particuliere ondernemerssector waar de internationale media ‘zoveel ophef over maken’. (….) ’Vandaag houdt iedereen je voor dat de kleine ondernemer of cuentapropista (…) de succesvolle man in Cuba is,’ aldus een klagende Díaz Canel. ‘Het is de bedoeling het succes te bevorderen van de kleine en middelgrote ondernemers want zij willen de niet-statelijke sector veranderen in een sector van oppositie tegen de revolutie,’ merkte hij op. Deze maand kondigde de regering nieuwe regelingen voor de particuliere sector waarbij de uitgave van vergunningen voor particuliere restaurants en de verhuur van woningen aan toeristen tijdelijk werd opgeschort. De particuliere sector reageerde geërgerd op deze maatregel; de sector telt nu een half miljoen arbeiders.

chucho-del-chucho

Chucho del Chucho

Bron
* Diario de Cuba, Mario J. Pentón, 22 augustus 2017
Linken
* Kort Spaanstalig fragment van Diaz-Canel 1 minuut
*Diaz Canel moet maar directeur van de UCI worden’, (opleiding van computer- en internetdeskundigen in Havana waar o.a. de sociale media worden gedetecteerd). Collage (Spaanstalig) van Chucho del Chucho, 6 minuten.
* Opposant Antonio Rodiles reageert (Spaanstalig) op het ‘neo-castrisme’ van Diaz-Canel inclusief veel meer citaten van Canel. Een product van de oppositiebeweging Estado del Sats, 14 minuten.
** Op 21 juli 2017 publiceerde deze Cubaweblog een artikel getiteld ‘Havana, de hoofdstad van de nostalgie’. In deze tekst meldt de onafhankelijke journaliste Miriam Celaya de verkoop uit nostalgische motieven van oude ansichtkaarten van Cuba, zonder overigens maar eenmaal de naam van Batista te noemen.

Het tweede Revolutionaire Offensief

Fidel Castro rekende in 1960 met de particuliere onderneming af toen hij alle grote bedrijven nationaliseerde. Daar kwam in 1968 de onteigening van alle kleine bedrijven, cafés, nachtclubs en winkels bij tijdens het zogeheten Revolutionair Offensief. Volgens de partijkrant Granma zelf werden 55.636 bedrijven door de staat genaast, bestaande uit 11.878 kruidenierszaken, 3.130 slagerijen, 3.643 kapperszaken, 3.198 bars, 8.101 winkels met voedingswaren, 6.653 wasserijen, 1.188 schoenherstellers, 4.544 automonteurs, 1.598 makers van artesania en 3.345 timmerlieden.

ofensiva-revolucionario-fidel-cabarets-tegen

Het offensief van 1968 was o.a. gericht tegen cabarets en nachtclubs. Voor alles wilde Fidel Más Revolución / Meer Revolutie

Fidel Castro stond in de loop van de jaren negentig weer enige economische ruimte toe voor particuliere ondernemingen en coöperatieve vormen van bezit vanwege het falen van het socialistisch systeem sinds Stalin en de ineenstorting van de Sovjet-Unie. Die politiek werd met de komst van zijn broer Raúl enigszins uitgebreid. Ondanks de hoge belastingen, veel obstakels en regelingen, boetes en het ontbreken van een groothandel, groeide het particulier bedrijfsleven in Cuba en schiep men duizenden betaalde banen in kleine kapitalistische ondernemingen. Volgens diverse bronnen, die in Cuba meestal weinig transparant zijn, is ongeveer 10% van de werkende bevolking in dergelijke bedrijven actief.

cuentapropista-kapper4Concurrentie staat
Het belangrijkste is dat deze bedrijven in twee opzichten concurrentie betekenen voor de staatsbedrijven: de kwaliteit van de dienstverlening en de geboden salarissen. Daarom geven veel klanten de voorkeur aan deze dienstverlening en hebben duizenden gekwalificeerde werknemers de staatsector ingeruild voor de kleine onderneming waardoor de levensstandaard aanzienlijk is gestegen tot ergernis van de bureaucraten. Voor deze haviken betekent de opening van de economie dat er een welvarende middenklasse ontstaat, die onafhankelijk van de bureaucratie opereert en zijn eigen politieke belangen behartigt. Deze orthodoxen beweren dat Obama dit bedoelde toen hij een oproep deed zelfstandig ondernemerschap te versterken en ook Trump herhaalde dit. Genoeg reden om hen ‘strategische monsters’ te noemen en ‘de Paarden van Troje’ in de strijd van het imperialisme tegen het socialisme.

ofensiva-revolucionario-pamflet-tegen

Het eerste revolutionaire offensief van 1968 bond ook de strijd aan tegen de ondeugden in de samenleving, zoals het egoisme, parasitisme, de slapheid en de ondeugden.

Aarzelingen staatskapitalisme
Deze nieuwe fase van het ‘contrarevolutionaire offensief’ zoals onlangs in de partijkrant Granma aangekondigd met de definitieve en tijdelijke intrekking van vergunningen voor particuliere beroepen, begon al na het fameuze welkom van Fidel aan de vorige Amerikaanse president in de vorm van een brief aan Broeder Obama. ( Zie deze Cubaweblog van 29 maart 2016: Fidel wil geen cadeautjes van Imperium). Dergelijke opvattingen zijn logisch. Beide revolutionaire offensieven zijn gebaseerd op het feit dat het monopoliekapitalisme van de staat, dat achter het staatssocialisme schuilgaat, grote bedenkingen heeft over ontwikkeling van particuliere, zelfstandige bedrijven. Het is namelijk zelf niet in staat is buiten het monopolie de economische concurrentie te overleven. Het leidt onvermijdelijk tot zelfvernietiging omdat het de basis van dit systeem, namelijk de gesalarieerde arbeiders in overheidsdienst, verorbert. Daarom zal dit particulier ondernemerschap nooit toestemming krijgen zich uit te breiden, worden coöperaties geremd in hun functioneren en worden buitenlandse investeringen afgeremd door een eindeloze lijst van wetten en regels en worden deze investeringen slechts getolereerd binnen het raamwerk van de businessportfolio die de Staat bepaalt en kunnen daarbuiten geen vrije deals worden gesloten.

cubaansepresidentdorticotekentnationalisatievsbanken-1960t (2)

In 1960 tekenden de Cubaanse president Dorticos en Fidel Castro het decreet ter nationalisatie van de buitenlandse banken in Cuba.

Falen
Niemand verbaast zich over de onbepaalde opschorting van vergunningen voor kleine ondernemingen en de aankondiging van openlijke en geheime aankondiging van inspecties. Het zijn de voorboden van nieuw economisch geweld. Economen die het staatssocialisme aanhangen zullen nooit begrijpen dat gesalarieerde arbeid voor de staat per definitie inefficiënt is. Maar in het zicht van de crisis van het systeem, dacht men arbeiders voor eigen rekening en leden van coöperaties en kleine kapitalisten de mogelijkheid te geven in vrijheid te werken, maar onder controle van de Staat en ingesloten in het web van de markt van het staatsmonopolie. Zij begrepen niet dat vrije, particuliere of coöperatie arbeid en privékapitaal niet alleen een vrije markt nodig hebben maar dat ze deze zelf zullen vormgeven want dat is de modus vivendi van deze nieuwe groep ondernemers. Daarom namen zij afstand van al bestaande kanalen en netwerken en vonden alternatieve bevoorradingskanalen en zelfs een markt binnen en buiten het land, met een stabiele aanvoer en uitwisseling die  de staat zelf nooit had kunnen ontwikkelen. Dit tweede Revolutionair Offensief in Cuba is een bewijs temeer van het falen van het stalinistisch socialisme en een mislukt systeem gebaseerd op arbeiders die voor de staat werken.

Economisch geweld
En net zoals men op politiek niveau met repressie optreedt tegen opposanten en de socialistische dissidenten, is men op economisch terrein enkel in staat op basis van zware druk en vervolging op te treden tegen productievormen die niet tot de staat behoren. Het is niet toevallig dat politieke en economische repressie beiden vandaag de dag openlijk zichtbaar worden. Het is een teken van de definitieve crisis van dit systeem. Elementen in de regering die overtuigd zijn van de noodzaak tot veranderingen, de socialistische dissidentie en de oppositie zouden door deze toestand de ruimte moeten kunnen vinden voor dialoog en een zoektocht naar een oplossing waarover zowel in politieke en democratische zin, wordt onderhandeld. Zo voorkomen we het grotere kwaad zoals bijvoorbeeld Venezuela dat nu beleeft. Maar daarvoor moeten de oude regering en de partij terugtreden.

Bron
* Pedro Campos, Havana Times, 12 augustus 2017
Cuba: the ’68 Revolutionary Offensive Reedited. Private businesses are successfully competing with state-run companies in two aspects: quality of their services and the wages they offer. Pedro Campos, publicist en voormalig Cubaans diplomaat, is een pleitbezorger van een democratisch socialisme in Cuba.

Linken
Op deze Cubaweblog (6 oktober 2016): Castrisme vreest ‘de rijkdom’  van kleine zelfstandigen.
* Havana Times, 10 juli 2012: Recalling the Revolutionary Offensive of 1968 door Haroldo Dila Alfonso

Nieuwe maatregelen voeden pessimisme toekomst

Volgens de journalist Fernando Ravsberg – kritisch maar loyaal aan de Revolutie – draagt het nieuws dat voorlopig geen nieuwe vergunningen worden verstrekt voor 30 werksoorten, bepaald niet bij aan het optimisme onder Cubanen. Hij citeert de Griekse oud-minister Varoufakis die vaststelt dat pessimisme in de economie noodlottige gevolgen heeft want ‘als we menen dat iets heel moeilijk te bereiken valt, doen we niet alles wat nodig is om dat te bereiken en worden de pessimistische vooruitzichten bewaarheid’. Wij vatten de tekst samen die Ravsberg plaatste op zijn website Cartas desde Cuba.

cuentapropista-souveniers

Schoenmakers, kappers, kamerverhuurders en  verkopers van artesania vonden in hun zelfstandig ondernemerschap een manier om voldoende inkomsten te verwerven. Foto: Raquel Pérez Díaz

Ondanks het feit dat de Minister van Arbeid, Margarita González, verzekerde dat het stopzetten van vergunningen een tijdelijke maatregel is tot dat de werkzaamheden voor-eigen-rekening geperfectioneerd zijn, bestaan er twijfels. Bij het toestaan van particuliere arbeid in bijna 200 beroepen, zou de overheid hebben moeten weten dat daarvoor investeringen nodig zijn. ‘Zeker, toen de particuliere sector van start ging, is er weinig aan gedacht dat een smid ijzer nodig heeft om een hek te smeden, een timmerman hout om deuren en meubels te maken en een plaatwerker een uitdeukset.’ Onderzoekers van het Ministerie van Arbeid Zaken en Sociale Zekerheid onthulden recent dan ook dat de zelfstandige werknemers ‘grondstoffen, materialen en apparatuur van twijfelachtige herkomst gebruiken.’

Groothandel

Ravsberg wijst er op dat Cubaanse economen (‘niet die van de Universiteit van Florida, maar die van de Universiteit van Havana’) eindeloos hebben duidelijk gemaakt dat er groothandelaren nodig zijn om investeringen in productiemiddelen en gereedschappen aan de nieuwe klasse van zelfstandige ondernemers te kunnen aanbieden. De pessimistische Cubaan zegt volgens Ravsberg: ‘Nu gebeurt wat altijd al gebeurde en worden de veranderingen teruggedraaid.’ Bovendien is het verontrustend dat geen einddatum van de perfectionering van het systeem wordt genoemd en er weer vergunningen zullen worden verstrekt. De Cubanen die hij sprak kennen veel historische voorbeelden zoals de sluiting van de boerenmarkten, de verwijdering van de handwerkslieden bij de kathedraal en de arbeiders por cuenta propia uit de jaren negentig.  Iedere keer werd de vernieuwing weer teruggedraaid.

Jongeren trekken weg

cuentapropista-karretje-fruit

De fruitverkopers werden al langer in de gaten gehouden; nu worden er voorlopig geen vergunningen meer aan hen verstrekt. Foto: Raquel Pérez Díaz

De onzekerheid over de nieuwe maatregelen zal veel mensen treffen, in het bijzonder jongeren die eerder besloten om naar Cuba terug te keren of juist het eiland niet wilden verlaten vanwege de mogelijkheden van zelfstandig ondernemerschap. Moeten die wachten tot de perfectionering van het systeem voltooid is? De berichten in de Staatscourant zijn voor velen een koude douche omdat de burgers rekenden op de stimulering van het midden- en kleinbedrijf zoals door Raúl Castro was aangekondigd en goedgekeurd tijdens vergaderingen met de bevolking. Ravsberg: ‘Cubanen leven al in heel onzekere tijden bijvoorbeeld door externe factoren als de instabiele situatie in Venezuela en de terugkeer van de confrontatiepolitiek van Washington. Voeg daar nog deze verrassende interne veranderingen bij en de maatschappelijke stress neemt slechts toe.’ Misschien is het daarom dat in de rest van de wereld de perfectionering van controles en het opleggen van nieuw beleid en regulering van de economische activiteit al gaandeweg worden ingevoerd zonder dat nieuwe barrières worden opgeworpen niet voordat er beslissingen zijn genomen over nieuw beleid.

Bron
* Cartas desde Cuba, Fernando Ravsberg, 3 augustus 2017
Linken
* ABC News, 1 augustus 2017: Cuba stops issuing permits of some private enterprises
Miami Herald, 2 augustus 2017: Fear is driving Raúl Castro to punish Cuba’s new entrepreneurial class, experts say.

Cuba remt groei particuliere bedrijven af

Cuba staakt de uitgifte van vergunningen voor bepaalde particuliere bedrijven. Vooral nieuwe initiatieven als bed-and-breakfast en particuliere restaurants (paladares) worden er door getroffen. De maatregelen zijn eergisteren gepubliceerd in de Staatscourant en zijn gisteren ingegaan. De autoriteiten willen misstanden zoals belastingontduiking tegengaan.

cuentapropista-paladar-malecon

Paladar aan de Malecón

De maatregel betekent een afremming van de groei van particuliere initiatieven die zeven jaar geleden door president Raúl Castro werd ingezet. Ze was bedoeld om de rol van de staatssector te verkleinen en de salarislasten voor de staat te verminderen. Ook moest er een einde komen aan de dominante rol van de staat in de economie, die nooit heeft geleid tot meer welvaart in het land. De afgekondigde maatregelen komen op een moment dat verontrustende geluiden klinken in de Cubaanse Communistische Partij, die zich zorgen maken over de verregaande rol van de vrije markt die zou leiden tot grotere ongelijkheid in de samenleving. Het gemiddelde maandsalaris in Cuba is 30 dollar. Een overnachting in een casa particular levert eenzelfde bedrag op.

Meer eisen
De partijkrant Granma schreef gisteren dat pas weer nieuwe vergunningen zullen worden verstrekt ‘als de uitvoering van de particuliere initiatieven perfect is.’ Behalve nieuwe casas particulares en paladares (particuliere restaurants) worden ook nieuwe initiatieven in de bouw tijdelijk stopgezet. Dat geldt ook voor plaatwerkerijen en verhuisbedrijven. Ook muziekleraren, taaldocenten en de organisatoren van party’s worden getroffen. De overheid wil ook eisen dat bepaalde ondernemers zoals de eigenaren van Rbnb’s, bouwbedrijven en restaurants voortaan over bankrekeningen beschikken zodat de belastingdienst de inkomsten beter kan controleren.

cuentapropista-bed-breakfast-voorbereiding

Eigen baas Antonio Viltres toont de woonkamer van zijn huis waar een bed-en-breakfast en een koffieshop zouden worden gevestigd.

Koude douche
Cuba zal definitief een einde maken aan de verstrekking van vergunningen voor de groot- en kleinhandel van landbouwproducten, de verkoop van cd’s en dvd’s, aldus de Staatscourant. ‘Het bericht was een koude douche voor mij,’ zegt Antonio Victor Ruperon (31), die zegt meer dan 3.000 dollar aan bouwmaterialen te hebben geïnvesteerd om zijn huis te veranderen in een restaurant en B&B. ‘Ik lijk alles verloren te hebben.’ Veel Cubanen vrezen dat de inperking van de particuliere initiatieven de economische opleving zal treffen die Cuba doormaakte en dat dit voor de Cubaanse overheid de oplossing is voor de groeiende ongelijkheid. ‘Dit helpt ons niet want dit zijn wel particuliere activiteiten, maar in feite vormen ze ook een inkomstenbron van het land,’ zegt Margelis Santiesteban (31) werkzaam in een particulier restaurant. Op dit moment werken 567.982 Cubanen, 12% van de werkende bevolking, in de particuliere sector.

stemming-nationale-assembleeOnwettigheid
Maar in een toespraak in het parlement vorige maand, zei Castro dat de regering misstanden had waargenomen in de sector, variërend van belastingontduiking tot het gebruik van goederen met een verdachte afkomst en dat dit eerst moest worden opgehelderd voordat de sector verder wordt uitgebreid. ‘Wij komen niet terug op de ontwikkeling van een sector met particulier initiatief,’ zei Castro. ‘Maar het is nodig resoluut de strijd aan te binden met onwettigheid en afwijkingen van het gevoerde beleid.’ Castro zei ook dat ontdekt was dat ‘er zaken bestonden waarbij een en dezelfde persoon over twee, drie, vier of vijf restaurants beschikte’ en dat dit problematisch is in een land dat de opeenhoping van rijkdom door individuele personen wil voorkomen.

Bron
* Reuters, 1 augustus 2017
Link
* Staatscourant Cuba, 1 augustus 2017 met de nieuwe maatregelen in het Spaans

Help! De coöperaties worden succesvol

Cubaanse parlementariërs hebben in de afgelopen maanden in het hele land diverse coöperaties (behalve die in de landbouw) geïnspecteerd. Bij terugkeer in het parlement lieten zij de volksvertegenwoordigers weten dat coöperaties ‘sterk hebben bijgedragen aan de economische en sociale sectoren die van groot belang zijn: zij droegen bij aan de verbetering van de kwaliteit van leven van de leden van de coöperaties en slaagden er in tegemoet te komen aan de wensen van hun klanten, vooral in de bouwsector’.

cooperatie5

Coöperatief naai-atelier

Curieus is de opmerking van dezelfde afgevaardigden dat deze coöperaties ook ‘bijdragen aan de vermindering van het menselijk kapitaal in de staatsbedrijven, omdat er sprake is van een exodus van getraind personeel dat naar de coöperaties overloopt’. Deze opmerking van volksvertegenwoordigers zal in het nadeel van de coöperaties uitwerken. Hun grootste zonde is blijkbaar dat ze een aantrekkelijke werkplek vormen voor werknemers en tegemoet komen aan de wensen van de klant.

Initiatieven
Maar er worden meer opmerkingen gemaakt door de geachte afgevaardigden: ‘Een belangrijk deel van de coöperaties bereidt hun werkzaamheden uit en maakt deals buiten de plaats van vestiging, waardoor de publieke controle door de competente administratieve inspecties wordt beperkt.’ Dat wil zeggen dat leden van deze coöperaties hun thuishavens verlaten en het initiatief nemen om elders oplossingen te zoeken voor economische en sociale problemen en dat veroorzaakt weer problemen met de controle door de bureaucratie, waar ambtenaren hun kantoren met airconditioning moeten verlaten om dit te onderzoeken. Het is een hard leven voor een Cubaanse bureaucraat!

Paresh Nath, The Khaleej Times, UAE- Raul Niet te snel

Raúl Castro: Niet zo snel. Dit is een nieuwe weg.’ Cartoon van Paresh Nath

Schildpad
Met dit soort waarschuwingen door wetgevers, zal de legalisatie van coöperaties zich voortbewegen met de snelheid van een aangelijnde schildpad. Ik vrees dat zij alles in het werk zullen stellen om deze staatsbedrijven overeind te houden, zelfs op kunstmatige wijze en ook als dit ten koste gaat van een lagere productiviteit en minder efficiëntie.

Bron
* Fernando Ravsberg op de website Cartas desde Cuba, 13 juli 2017 met ruim 70 reacties.