Over Informatie Cuba

Deze blog bevat dagelijks actueel nieuws uit en over Cuba en wordt verzorgd door de Stichting Glasnost in Cuba. De Stichting is opgericht in 1989 (juridisch op 18 april 1990) en steunt de vreedzame mensenrechtenbeweging in Cuba. Het e-mail-magazine 'CubaTips' verschijnt wekelijks en is een aanvulling op deze Cuba-weblog. Nadere contactgegevens: Stichting Glasnost in Cuba, Sint Willibrordusstraat 52, 1073 VC Amsterdam, tel. 06 10 80 83 33 of 020 679 02 89; Banknummer: NL45 INGB 0006 1317 44 van Stichting Glasnost in Cuba; E-mail: glasnostincuba@upcmail.nl , Weblog: https://informatiecuba.wordpress.com

Kunstenaar wegens bedevaart Lazarus gearresteerd

Kunstenaar Luis Manuel Otero Alcántara is donderdag in Havana gearresteerd en naar het politiebureau Aguilera y Lugareño in Lawton gebracht, vlak voor hij zijn bedevaart naar het heiligdom van San Lazaro wilde beginnen. De 17e december is de dag waarop duizenden Cubaanse katholieken en santeria-aanhangers de feestdag van respectievelijk de Heilige Lazarus of Babalú Ayé vieren. Gisteren werd bekend dat hij na 72-uur celstraf, is vrijgelaten. Er volgde geen officiële aanklacht. Tijdens zijn ondervraging bleek dat de autoriteiten zich vooral gestoord hadden aan de tekst van het gebed dat hij samenstelde. (zie kader)

Otero-Alcantara-14122017

De kunstenaar op weg naar het bedevaartsoord van San Lázaro in de wijk El Rincón in het zuiden van Havana, een zware steen voortduwend.

Zijn collega Yanelys Núñez zei tegen de website 14ymedio dat een agent van de Cubaanse veiligheidsdienst hem had verzekerd dat hij om ‘redenen van veiligheid’ tijdens de dagen van de processie gevangen zou blijven. Tijdens zijn pelgrimstocht was de kunstenaar van plan om bidprentjes met afbeeldingen van de heilige Lázaro te verkopen. Met de opbrengst willen enkele Cubaanse kunstenaars volgend jaar een onafhankelijke #00 Havana Biënnale organiseren, een cultureel evenement los van de kunstinstellingen van de communistische staat.

Heling
Luis Manuel Otero zegt zijn actie uit te voeren op een moment van ‘veel wanhoop en zoveel ontgoocheling in Cuba waar het ontbreekt aan geloof bij Cubanen in een gedeelde natie en waar iedereen denkt aan emigratie.’ Het is de derde arrestatie binnen enkele weken waar Otero Alcantara slachtoffer van werd. Op 21 november werd hij gearresteerd nadat hij het parket van de militaire aanklager in Marianao had verlaten. Hij diende er een klacht in wegens een ‘illegale huiszoeking’ eerder die maand. Tijdens de huiszoeking was Otero Alcántara ook gearresteerd. Hij werd na 72 uur op borgtocht vrijgelaten,  nadat hij beschuldigd was van ‘heling’ van bouwmaterialen, die de politie tijdens de  huiszoeking had gevonden in zijn huis in Oud Havana vond.

luis-manuel-otero

Luis Manuel Otero had voor deze gelegenheid een speciaal gebed samengesteld. Oh! Saint Lazarus You who are stronger than all presidents and the forces of this world I ask you to help me with your divine power, in this situation that afflicts the Cuban people and me as one of them, in this moment of despair and that men cannot solve. I summon you and I ask you miraculous saint that you eliminate all miseries for Cubans; that neither death and violence be the path of transition; I ask you for genuine democracy where legality protects us. Saint Lazarus you have my supplications I ask you to remove the blockade, Prosperity Freedom of expression Freedom for political prisoners Free access to the Internet Cessation of race, gender and creed discrimination; no more repression! OH! Babalú You who always lived abandoned of everything, sick and hungry, nobody would help you, and you always had a good heart and you knew how to put your trust in God Intercede today for us. Make my generation regain faith.

#00 Biënnale Havana
Ondanks de processen wil de kunstenaar verder werken aan de organisatie van een onafhankelijke Biënnale, die tussen 5 en 15 mei 2018 moet plaatsvinden. Dit evenement moet ‘de ontwikkeling van de Cubaanse cultuur ondersteunen, op een moment dat het land een ernstige geloofscrisis doormaakt en de banaliteit en wanhoop groter worden,’ aldus Luis Manuel Otero.

Bron
* Website 14medio, 15 december 2017
Link
* Een vriend over: My Brother Luis Manuel Otero Alcantara, website Havana Times, 30 november 2017

 

Advertenties

Kritiek emancipatie LHBTI’-ers in Cuba werd genegeerd

In oktober zochten 26 Cubanen veiligheid in ons land, een maand later is dat cijfer gestegen tot 57. De meesten van hen zijn transgenders of transseksuelen.

cuba_gayHet bericht staat in scherp contrast met recente publikaties en artikelen over de verbeterde situatie voor LHBTI’-ers in Cuba. Daarin staat meestal de heilzame rol van Mariela Castro centraal, de dochter van president Raúl Castro die zich inzet voor de jarenlang vervolgde homogemeenschap in Cuba. Dat Mariela Castro mensenrechtenactivisten wegzet als ‘minderwaardige parasieten’ zou te denken moeten geven. De Cubanen die nu op Schiphol verblijven, klagen over hun marginalisatie  in de Cubaanse samenleving, pesterijen door de politie en discriminatie op de arbeidsmarkt en ook de vriendjespolitiek van CENESEX, het instituut voor seksuele hervorming dat Mariela leidt. (zie artikel Holland Media Groep)

Imago
De Cubaanse machthebbers zijn er in de afgelopen 50 jaar in geslaagd een gunstig beeld te schetsen van de staat waarin hun samenleving verkeert. Goedwillende, maar naïeve schrijvers, journalisten en kunstenaars bleken daar gevoelig voor. De ‘vrijwillige arbeid’ in de suikerriet, de affichekunst en de hype rond de Cubaanse muziek zijn er voorbeelden van.
Met de emancipatie van LHBTI’-ers gebeurde hetzelfde. Fidel Castro bekende in 2010 uiteindelijk zelf verantwoordelijk te zijn geweest voor de homovervolging in de eerste 20 jaar van de Cubaanse revolutie. De uitspraak deed hij in de Mexicaanse krant La Jornada, maar zou nooit de Cubaanse staatsmedia bereiken. Castrosympathisanten citeren sinds 2010 keer op keer de uitspraak van Fidel om aan te tonen dat het wel goed zit met de homo-emancipatie in Cuba. Dat de machthebbers in hun opzet slaagden, bleek in 2015 toen minister Koenders Cuba bezocht. Hij benadrukte bij terugkomst dat ‘Nederland goed contact onderhoudt met mensenrechtenverdedigers als Mariela Castro.’

Wie de voorbije jaren de kanttekeningen bij de emancipatie van LHBTI’ers in Cuba negeerde, zal verbaasd reageren op de aanwezigheid van ruim 50 LHBTI’ers op Schiphol. Wellicht zullen zij ontdekken dat in een land waar de overheid niet kritisch bevraagd kan worden en individuen niet het recht hebben te protesteren, de veelbelovende vergezichten over de emancipatie van minderheden gewantrouwd dienen te worden.
Aldus het commentaar van de redactie in de Nieuwsbrief CubaTips die vandaag verschijnt.

Volledige inhoudsopgave nieuwsbrief van vandaag

tips

  1. Kritiek emancipatie LHBTI’-ers in Cuba werd genegeerd
  2. Over de mensenrechten die ontbreken
  3. Opbouw Cubaanse tuinbouw met steun van en uit Nederland
  4. Wandkaart Cuba
  5. Kamervragen over verdubbeling aantal Cubaanse LHBT’vluchtelingen
  6. Do’s-and-don’ts in Cuba
  7. Open dag: Instituto Latino
  8. In Memoriam Reinaldo Arenas 1943 – 1990
  9. Culturele Agenda
  10. Het laatste nieuws

Gratis abonnement
Wilt u ook alle nieuwe nummers van de CubaTips vanaf nu in uw mailbox ontvangen? Geef u hier op voor een gratis abonnement!  Uw e-mail-adres is voldoende! Ruim 1.100 abonnees gingen u voor. Zij ontvangen elke zondagochtend rond 12.00 uur de CubaTips en missen zo geen enkel nieuws.

Volgende nummer: 14 januari 2018
Dit is de laatste uitgave van de CubaTips in 2017. De volgende verschijnt op 14 januari 2018.

Steeds meer nieuws van ‘Sputnik’ en ‘Rusland Vandaag’ in Cubaanse media

Naarmate de beschuldigingen tegen Rusland toenemen wegens manipulatie via sociale media van de Catalaanse crisis, de Amerikaanse verkiezingen en het Britse Brexit, winnen de door het Kremlin gefinancierde media steeds meer ruimte in Cuba. De staatsmedia verwijzen steeds vaker naar het staatspersbureau Sputnik en de internationale televisiezender Russia Today (RT), aldus de journaliste Yoani Sánchez van de websitekrant 14ymedio.

RT-Sputnik-logoAnalisten van de officiële media in Cuba nemen – zonder eigen onderzoek naar de waarheid – standpunten, opinies en beweringen van Sputnik en RT over zoals men ooit de Sovjetkrant Pravda en het officiële persagentschap TASS citeerde. Met graagte wordt de legitimiteit van het Westen ter discussie gesteld, de scepsis voor de democratie bevordert en worden er twijfels geuit aan de toekomst van de Europese Unie. Ook worden samenzweringstheorieën verspreid over de machten die de wereld bewegen en  wordt het vermogen van burgers om in liberale systemen beslissingen te nemen, ontkend. Ter ondersteuning worden getuigen aan het woord gelaten die de superioriteit van autoritaire regimes onderstrepen tegenover de vermeende chaos in de liberale wereld waar door urenlange debatten en de scheiding der machten, wetten tegen de groeiende onveiligheid uitblijven.

putin- July 11, 2014 - Fidel Castro, center, visits with Vladimir Putin

Op 11 juli 2014 ontmoette Putin Fidel Castro

Cultus
De huidige rol van deze Russische media staat in schril contrast met de houding van de Cubaanse regering ten opzichte van het magazine Novedades de Moscow / Moskou Nieuws en Sputnik in de jaren van de perestrojka en glasnost in de Sovjet-Unie, toen de verspreiding ervan in Cuba werd verboden. De persoonlijkheidscultus rond Vladimir Putin of Fidel Castro maakt ook deel uit van het recept van deze propagandamedia en is meer bedoeld als indoctrinatie dan als informatie. Analisten waarschuwen dat het gemiddelde publiek niet weet of het kijkt naar propaganda of informatie, een van de sleutels tot het succes van deze media, vooral in sociale netwerken. Bovendien ontbreekt het bij RT en Sputnik aan zelfs minimale kritiek op de bondgenoten van het Kremlin of vijanden van de VS. Volgens deze media is de lancering van de raketten door het regime van Kim Jong-un een eerlijk Noord-Koreaans antwoord op ‘de gezamenlijke marinemanoeuvres van de Verenigde Staten, Japan en Zuid-Korea’, terwijl de recente verkiezingen in Venezuela de ‘grootste overwinning’ van het chavisme en de ‘definitieve nederlaag’ van de oppositie vormen. De door de officiële Cubaanse media gepubliceerde informatie over de Catalaanse crisis was hoofdzakelijk gebaseerd op RT. De steun voor de separatisten bereikte zijn hoogtepunt in de dagen voorafgaand aan het illegale referendum, dat werd gepresenteerd als een democratische raadpleging. Het werd geplaatst tegenover het standpunt van de Spaanse regering, dat de grondwettelijke legitimiteit verdedigde maar door de Russische media als ‘fascistisch’ werd bestempeld, zijnde de erfenis van  dictator Francisco Franco.

rusland-A bartender cleans a bottle of rum at the retro-Soviet restaurant Nazdarovie, in Havana

Een barman maakt een fles rum schoon in restaurant Nazdarovie in Havana, een retro-Sovjet restaurant.

Cuba’s werkelijkheid
Deze officiële media van het Kremlin hebben ook een politieke agenda om de Cubaanse realiteit te beschrijven. Positieve termen als ‘groeien’, ‘ontwikkelen’ of humanistische woorden als ‘solidariteit’, ‘rechtvaardigheid’ en ‘samenwerking’ doorspekken de berichtgeving over Cuba, waarbij de vermeende verworvenheden van het Cubaanse gezondheidsstelsel, sportieve prestaties en officiële evenementen worden verheeerlijkt maar over de inefficiënte productie, politierepressie of de migratie-uittocht wordt gezwegen. Beide media verwijzen niet naar de bestaande politieke oppositie in het land en wanneer ze dat doen, spreken ze in stijl over van binnenlandse ‘vijanden’, ’contrarevolutionairen’ die worden ‘gefinancierd door de Verenigde Staten’, terwijl de regering van Raúl Castro kan vertrouwen op een breed maatschappelijk draagvlak met een bewezen diplomatieke opmars in Latijns-Amerika.

David vs Goliath
De versleten vergelijking van de kleine ‘revolutionaire’ David in het zicht van de grote ‘imperialistische’ Goliath overheerst in alle berichten die worden gepubliceerd over de betrekkingen van Washington met Havana, de diplomatieke dooi die Barack Obama nastreefde en de economische problemen die de bewoners van het eiland elke dag meemaken en die – uiteraard – absoluut de oorzaak zijn van ‘de blokkade’. Op 25 november zond RT een documentaire uit getiteld Een jaar na Castro’s dood, Cubanen blijven trouw aan zijn nalatenschap. De documentaire richt zich hoofdzakelijk op de genialiteit en het charisma van de voormalige president. De enigen die worden geïnterviewd zijn eeuwig dankbare aanhangers. Afgelopen maand mei, enkele dagen nadat Donald Trump in een toespraak in Miami aankondigde dat de relatie tussen Washington en Havana van koers zou veranderen, gaf de Cubaanse kanselier Bruno Rodriguez een interview aan RT, een van de twee mediakanalen waar hij verscheen. De andere was het televisiekanaal van de Venezolaanse chavisten TeleSUR. Drie thema’s beheersten het interview: de Amerikaanse president voert een ‘typisch Koude Oorlogsbeleid’, ’het Witte Huis schendt de rechten van het eigen volk’ en de kritiek van de bewoner van het Witte Huis richting het Plein van de Revolutie is het gevolg van de ‘dubbele maatstaven’ die deze hanteert. Ziehier de drie elementen uit het handboek van het Kremlin over Cuba.

RT-fidel-dood-25112016

RT kondigt overlijden van Fidel Castro aan op 25 november 2016

Cyberleger
Deze bevooroordeelde standpunten worden breed verspreid op sociale netwerken dankzij de cybersoldaten die op het eiland op militante wijze de inhoud van RT en Sputnik delen. Beide media werken zo ook aan de indoctrinatie van het publiek via de Cubaanse pers waardoor Moskou invloed heeft op de manier waarop Cubanen naar de buitenwereld kijken. waarnemen. In tegenstelling tot veel Europese landen waar de alarmbel klonk voor de nieuwe mediaoorlog van het voormalige KGB-hoofd, die nu president van Rusland is. En Havana leent zich graag voor de manipulaties van Putin en biedt hem een publiek van 11 miljoen Cubanen in gevangenschap.

Bron
* Yoani Sánchez, website 14ymedio, 13 december 2017

Opgelet: Werk in Uitvoering!

Gisteren reed ik rond in de wijk Vedado en ik moest verschillende malen omrijden omdat straten waren afgezet vanwege de aanleg van nieuwe gasleidingen. In Havana-Centrum overkwam mij hetzelfde. Overal in de stad is sprake van Werk in Uitvoering.

wwerk-in-uitvoering-waterleidingEn het gebeurt niet alleen in wijken in het centrum van de hoofdstad. Aan de Avenida Santa Catalina Avenue in de wijk Santo Suárez werden met grote machines sleuven in het wegdek gegraven voor de vervanging  van de oude waterleiding. Al eerder had ik gezien hoe op de Avenida Galeano in het winkelgebied van alles was veranderd: gas, water en riolering. Het gaat niet langer om de lapmiddelen die we gewend waren, maar om een complete renovatie.

Betere diensten
In de bijna drie decennia dat ik in Cuba woon, heb ik nog nooit zo veel werk in uitvoering gezien dat moet bijdragen aan de verbetering van de dienstverlening aan het publiek. Daarom klaag ik niet als chauffeur en applaudisseer ik als burger.

Bron
* Fernando Ravsberg, Cartas desde Cuba, 13 december 2017

Sterke daling van op zee onderschepte Cubanen

Het aantal aangehouden Cubaanse migranten dat via zee hun land wilde verlaten, was in 2017 71% lager dan het aantal onderschepte Cubanen een jaar eerder. Oorzaak van de daling is de intrekking van de zogeheten pies secos/pies mojados, droge voeten/natte voetenregeling waardoor Cubanen sinds januari 2017 niet langer vanzelf een verblijfsvergunning kregen als ze voet op Amerikaans grondgebied zetten. De natte voeten-droge voetenregeling, die sinds 1995 bestond, werd door president Barack Obama in januari 2017 op de valreep van zijn presidentschap per direct beëindigd.

delegatie-cuba-migratie-overleg-december 2017

De Cubaanse delegatie tijdens het overleg in Washington

Tijdens een bilateraal overleg maandag in Washington tussen Cuba en de VS benadrukte de VS ‘de belangrijke daling van de ongeregelde immigratie’. Cuba toonde zich tevreden met ‘de positieve gevolgen’ die de opheffing van het droge voeten/natte voetenbeleid had gehad. De VS hebben er bij Cuba wel op aangedrongen beter samen te werken bij het deporteren naar hun geboorteland van gevluchte Cubanen. Havana drong er bij de VS ook op aan zijn ‘verplichting’ na te komen om jaarlijks 20.000 Cubanen een visum voor de VS te verstrekken.

Gevolgen beleid Trump
De Cubaanse delegatie kritiseerde ‘de negatieve consequenties’ van recente ‘eenzijdige, ongefundeerde en politiek gemotiveerde besluiten’ van de regering van Donald Trump, ook voor de migratiepolitiek die tijdens het overleg tussen beide landen centraal stond. Cuba wees o.a. op de ‘opschorting door het consulaat van de VS in Havana van de verstrekking van visa’s’ en ‘de arbitraire uitwijzing van een groep belangrijke functionarissen werkzaam op de Cubaanse ambassade in Washington.’ Volgens Havana ‘worden familierelaties en de uitwisseling van welke aard tussen beide landen serieus gehinderd’ en wordt ‘het belang van Amerikaanse staatsburgers die belangstelling hebben ons land te bezoeken geschaad’. De delegatie van de VS werd geleid door de onderminister van Buitenlandse Zaken, John Creamer. De Cubaanse delegatie stond onder leiding van Josefina Vidal, directeur van de Afdeling VS van het Cubaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken.

Bron
* Diverse persbureaus, 12 december 2017

El Cobre, begin van het einde van de slavernij

El Cobre, een rustig en pittoresk stadje aan de voet van de bergen van de oostelijke Sierra Maestra, was ooit het toneel van een van de meest dramatische episodes in de Cubaanse geschiedenis, namelijk de eerste slavenopstand in 1731.

slavernij-monument-cimarron

De top van de Cardenilloheuvel, waar het Cimarronmonument staat, kijkt uit op de kleine stad van 16.000 inwoners inclusief de kopermijn De Blauwe Lagune. Het Cimarronmonument is deel van ‘de slavenroute’, een project van de UNESCO dat bedoelt de kennis en het bewustzijn over de oorzaken van de slavernij in de Caribische wereld te bevorderen.

Het zou nog 150 jaar duren voor de Spaanse kolonisten in 1886 daadwerkelijk overgingen tot de afschaffing van de slavernij, maar de opstand van 1731 richtte de schijnwerpers op de onmenselijke omstandigehden waaronder de slaven, vooral in de kopermijnen waarnaar het plaatsje El Cobre werd genoemd, moesten werken. De kopermijn werd in 2000 gesloten. Vijfentwintig kilometer ten noordwesten van de provinciehoofdstad Santiago de Cuba, staat in de bergen een monument, opgedragen aan de slaven die alles riskeerden om hun emancipatie te verkrijgen. Hun moedig verzet dwong de Spaanse kroon tot de ongewone beslissing om hen vanaf 1831 hun vrijheid te geven. Het bronzen standbeeld met de uitgestrekte hand die uit de aarde oprijst en die het uitspansel raakt, werd gemaakt door de Cubaanse beeldhouwer Alberto Lescay. ‘Cobre is belangrijk voor onze nationale cultuur,’ zegt Narciso Barreras, nakomeling van de rebellerende slaven, bijna allemaal leden van de Afrikaanse Bantoes. Dichtbijgelegen is het pelgrimsoord Virgen de la Caridad del Cobre. Zij  wordt beschouwd als de patrones van Cuba en de plek is de laatste jaren een trekpleister voor toeristen geworden.

Bron
* Persbureau Xinhua, 12 december 2017

Link
* Meer informatie over het Cimarronmonument

Opvallend veel Cubaanse vluchtelingen: ’Schiphol lijkt Klein Havana’

Opeens zijn ze er. Een opmerkelijk aantal vluchtelingen uit Cuba vroeg de afgelopen maanden asiel aan in Nederland. Het gaat om een grote groep transgenders en andere LHBT’ers (lesbisch, homo-, biseksueel en transgender). De positie van deze groep zou de laatste tijd erg verslechterd zijn op Cuba. ‘De detentieruimte op Schiphol is inmiddels verworden tot Little Havana’, zegt advocaat Thomas Thissen, die een aantal vluchtelingen bijstaat. Vorig jaar (2016) maakten 23 Cubanen aanspraak op asiel in Nederland, in 2015 slechts 9. Tot en met oktober 2017 staat de teller al op 78, blijkt uit periodieke rapporten van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Sam Trompert maakte de volgende reportage voor de dagbladen van de Holland Media Groep. Het artikel werd gisteren ook geciteerd in de CubaTips.

lhbti-aantallen-schiphol

Bron: Asylum Trends October 2017 van de IND

Waarom nu? Er is geen duidelijk antwoord. Gesuggereerd wordt dat orkaan Irma, de tropische cycloon die deze zomer een ravage aanrichtte in Latijns-Amerika, er iets mee te maken heeft. Sinds een paar maanden zou de agressie naar LHBT’ers toenemen, verklaren vluchtelingen. De keuze voor Nederland is deels bewust, maar vooral praktisch. Bewust, vanwege het positieve imago dat ons land heeft als het gaat om de rechten van LHBT’ers. Praktisch, omdat bijkans de enige vluchtroute van Cuba een vliegtuig naar Rusland is. Dat vliegtuig maakt een tussenstop op Schiphol. De vluchtelingen voltooien hun reis naar Rusland niet, maar vragen asiel aan op de nationale luchthaven.

umap-krantenartikel2

De UMAP-strafkampen -waar gays, dominees, priesters, Jehova’s en artiesten werden opgesloten – waar volgens het regime ‘het werk de mens vrijmaakt.’

Cuba en LHBT
Sinds de revolutie van 1959 is Cuba een communistische staat. Sinds 2008 wordt het land geleid door Raúl Castro, de broer van de in 2016 overleden revolutionair Fidel Castro. Het land kent een duistere geschiedenis, als het gaat om de omgang met LHBT’ers. Het regime van Fidel Castro pakte hen op en stopte hen in werkkampen. Andere seksuele geaardheden dan de heteroseksuele norm waren verboden. Die tijd is voorbij. Fidel Castro noemde de werkkampen in 2010 ’groot onrecht’ in een interview met Mexicaanse media. Ook is er geen zedenwetgeving meer op Cuba. De staat betaalt zelfs voor sekse-veranderende operaties. Veel zou zijn te danken aan Mariela Castro, dochter van Raul. Zij komt op voor LHBT’ers. Toch leiden transgenders een bestaan in de marge, begrijpen advocaten van hun cliënten. Hoewel de staat zijn vriendelijke gezicht laat zien, sluimert onderhuids de vijandigheid voor ’de ander’ door.

Nederlandse advocaten
Voor Mariela Castro hebben de vluchtelingen juist geen goed woord over. ‘Zij is volgens mijn cliënten een leugenaar’, aldus de Alphense advocaat Thissen, die vier vluchtelingen bijstaat. Een van zijn cliënten vluchtte, omdat deze gedwongen werd borstimplantaten te verwijderen. Ook de Leidse advocate Tess Neijzer krijgt hartverscheurende levensverhalen van haar cliënten te horen. Zelf staat ze vier vluchtelingen bij, maar haar kantoor heeft meer Cubaanse cliënten. ‘Deze mensen kunnen nauwelijks werk krijgen. Als je nagaat dat op Cuba bijna alle banen overheidsbanen zijn is dat toch opvallend. Ze worden continue lastig gevallen door de burgerbevolking. Ze worden bekogeld met stenen en vuilnis. Ik hoor dat er sprake is van fors geweld, tot messteken aan toe. En de politie beschermt hen nauwelijks’, vertelt advocaat Tess Neijzen, van het Leidse Leidraad Advocaten.

gay-LGBTI-marcha-2016-madrazo

Vorig jaar ageerde een onafhankelijke lgbti-groep in Havana tegen geweld van de politie tegen gays. Bij dat soort protesten zwijgt Mariela Castro.

Politie
Daarnaast worden ze getreiterd door de politie. ‘Zoals één van mijn cliënten zei: je staat op de taxi te wachten en ze pakken je’, aldus Neijzer. Dan krijg je een boete voor bijvoorbeeld prostitutie. Bij een bepaald aantal boetes kan dat op celstraf uitlopen, weet Neijzer. Een aantal vluchtelingen is benaderd om te vertellen over het leven op Cuba, maar daar hebben zij vanaf gezien. Asielprocedures lopen meestal nog en de kans op afwijzing is aanzienlijk.
‘Cuba is niet opgenomen op de lijst veilige landen van herkomst’, vertelt een woordvoerder van het ministerie van Justitie en Veiligheid, waar de IND onder valt. Maar dat betekent niet dat asielzoekers uit Cuba per se in aanmerking komen voor asiel. ‘(Dat) wordt bepaald op grond van het individuele asielrelaas tegen de achtergrond van hetgeen bekend is over de veiligheids en mensenrechten in Cuba’, aldus de woordvoerder.
Het is lastig om aan te tonen dat een vluchteling problemen ervaart op Cuba, vanwege zijn of haar geaardheid. ‘Ik hecht zeer aan mensenrechten, maar op dit moment kun je niet zeggen dat LHBT’ers op Cuba vervolgd worden om wat ze zijn. Maar wellicht wel om wat ze zeggen’, zegt Cuba-deskundige Kees van Kortenhof.

Mariela Castro bepaalt de grenzen van emancipatie
De emancipatie van LHBT’ers op Cuba is in handen van seksuologe Mariela Castro (1962), directeur van CENESEX, het Cubaanse centrum voor seksuele voorlichting. Sinds 2013 is ze lid van het parlement van Cuba. Haar naam verraadt haar invloed. Als dochter van de huidige president Raúl Castro, en nichtje van grote leider Fidel behoort ze tot de absolute elite van het door één partij geleide Cuba. Die invloed heeft ze de laatste jaren gebruikt om de rechten van lesbische, homoseksuele, biseksuele en transgender mensen op de kaart te zetten. Met succes. Sinds begin deze eeuw vergoedt de staat een sekseveranderende operatie. Er worden Pride-marsen georganiseerd. En discriminatie van LHBT’ers op de werkvloer is bij wet verboden.

CUBA-US-MARIELA CASTRO

Mariela Castro

Gaymoeder
Op papier lijkt Mariela Castro dus de LHBT-moeder van Cuba. Toch vertoont dat masker scheurtjes. ‘Mariela Castro is zeker geen heldin’, zegt Cuba-deskundige Kees van Kortenhof. Hij is voorzitter van stichting Glasnost in Cuba. Drie jaar geleden bezocht hij het land voor het laatst en sprak toen met LHBT-activisten. ‘De echte helden zijn de mensen die als dissident opkomen voor de rechten van álle LHBT’ers.’ Want naast voorvechter van LHBT-rechten is Mariela Castro een fervent supporter van het socialistische regime. De gelijkheid van niet-hetero’s is wat haar betreft een sociaal-economische kwestie, maar dus geen sociaal-culturele. Zoals dat gaat in eenpartijstaten: sommige mensen zijn net iets gelijker dan de rest. Een onafhankelijke belangengroep voor LHBT’ers wordt onderdrukt. Het handjevol mensen dat jaarlijks aanspraak kan maken op een sekseveranderende operatie moet toestemming van een staatscommissie krijgen. ‘Als je vriendjes bent met Mariela Castro kun je je laten opereren, maar ben je dat niet: dan heb je het nakijken’, aldus advocaat Tess Neijzen.

Ahmadinejad
Een voorbeeld uit 2012: dissidente LHBT-activisten willen de positie van homoseksuele mensen in Iran aan de orde stellen, die daar stelselmatig vervolgd worden. Toenmalig president Mahmoud Ahmadinejad was toen op staatsbezoek op Cuba. Maar dan geeft Mariela Castro niet thuis. Kortenhof: „Ze presenteert zich wel als voorvechter van de LHBT-rechten, maar zwijgt als het niet in haar straatje past. Ze geeft heel duidelijk de grenzen van emancipatie aan.’
Woordvoerder Philip Tijsma van het COC legt uit dat contact met activisten lastig is. Een verklaring voor de verhoogde instroom heeft hij daarom niet. Nederland zou zijn best kunnen doen de situatie voor LHBT’ers op Cuba beter te onderzoeken. Want hij onderschrijft wel de kritiek op Cuba’s LHBT-beleid en Mariela Castro. ‘Haar organisatie monopoliseert het thema, voor andere geluiden is geen plek.’ Ook Amnesty en Human Rights Watch zijn kritisch over de mensenrechten op Cuba.

Bron
* Holland Media Groep, o.a. Noord-Hollands Dagblad, De Gooi- en Eemlander,
9 december 2017. Auteur: Sam Trompert.