Over Informatie Cuba

Deze blog bevat dagelijks actueel nieuws uit en over Cuba en wordt verzorgd door de Stichting Glasnost in Cuba. De Stichting is opgericht in 1989 (juridisch op 18 april 1990) en steunt de vreedzame mensenrechtenbeweging in Cuba. Het e-mail-magazine 'CubaTips' verschijnt wekelijks en is een aanvulling op deze Cuba-weblog. Nadere contactgegevens: Stichting Glasnost in Cuba, Sint Willibrordusstraat 52, 1073 VC Amsterdam, tel. 06 10 80 83 33 of 020 679 02 89; Banknummer: NL45 INGB 0006 1317 44 van Stichting Glasnost in Cuba; E-mail: glasnostincuba@upcmail.nl , Weblog: https://informatiecuba.wordpress.com

Cubaanse jongeren willen anti-kapitalistisch netwerk

Een groep Cubaanse jongeren heeft het Netwerk van Antikapitalistische Jongeren / Red de Jóvenes Anticapitalistas gepresenteerd. Zij wil aandacht schenken aan ‘het socialisme en antikapitalisme als revolutionaire fundamenten van de politieke en sociale praktijk in Cuba, Latijns-Amerika en de wereld.’ De jongeren willen een dam opwerpen tegen een nationale werkelijkheid waarin ‘de voortzetting van het revolutionair project en zijn vrijheidslievende hegemonie in gevaar wordt gebracht.’

harold-cardenas-lema-blogger-met google

Harold Cardenas Lema

Het initiatief werd gepresenteerd door de blogger Harold Cárdenas Lema van het netwerk La Joven Cuba / De Cubaanse Jeugd, waar een moderne journalistieke formule samengaat met een grote trouw aan het Castro-regime. Cárdenas Lema  is ook medewerker van de website El Toque, de voortzetting van Radio Nederland Wereldomroep. Zelf zegt hij deel uit te maken van een ‘groep jonge universiteitstudenten die hun mening geven over de werkelijkheid in Cuba.’ In januari 2014 maakte Lema deel uit van de groep Cubanen uit de zogenaamde civil society die bezoekend minister Timmermans in Havana ontmoette. De politieke oppositie was bij deze bijeenkomst met de Nederlandse minister niet welkom.

Depolitisering dreigt
In het document van oprichting worden verschijnselen genoemd waar de Cubaanse samenleving op dit moment mee te maken heeft zoals ‘de depolitisering van grote delen van de samenleving, het terugdringen van de politiek naar het privéterrein, een om zich heen grijpend materialisme gebaseerd op de huidige economische politiek, de beperkte deelname van de bevolking in de controle en de zwakheid van de instituten en organisaties.’ Die bedreigen, aldus de jongeren, ‘het revolutionaire project’.  Cardenas pleit daarom voor een socialisme en antikapitalisme als revolutionair fundament van de samenleving. ‘Wij begrijpen dat de verdediging van de socialistische revolutie van de nationale bevrijding in Cuba, en zijn herlancering in de huidige omstandigheden, niet kan plaatsvinden in blinde gehoorzaamheid of in het bij voorbaat vertrouwen op gegarandeerd succes, maar als een hervinden van de macht van het volk en de schepping’. De groep wil ‘de kritische bestudering van het marxistisch denken stimuleren om de strategieën van de kapitalistische dominantie te ontmaskeren en nieuwe wegen naar de opbouw van het socialisme te realiseren’. Verder wil deze groep jongeren aandacht voor ‘de erfenis van de strijd en het revolutionair denken in Latijns-Amerika en in de wereld, in het bijzonder van de ervaringen van de Cubaanse revolutie aan de macht.’

Bron
*  Website Joven Cuba: Nace Red de Jóvenes Anti-capitalistas en Cuba / Netwerk Antikapitalistische Jongeren opgericht

Cubaanse oppositie moet strategie ‘updaten’

De Cubaanse politieke oppositie was in 2014 verrast over de plotselinge toenadering tussen Cuba en de VS. Waar het Castroregime de dialoog met de dissidenten altijd had afgewezen, onderhandelde Havana wel met de historische vijand Uncle Sam. Publicist Fernando Ravsberg sprak in een recent commentaar over ‘de desoriëntatie van de oppositie’ en bekritiseert hun hang naar ‘de paraplu van de Amerikanen.’

Ravsberg generaliseert want onder de politieke oppositie in Cuba is sprake van diverse tendensen en bestaan er verschillen van mening over de politiek van Obama. Bovendien maakt deze journalist geen onderscheid tussen de Cubaanse aanslagplegers in de eerste jaren van de revolutie en de burgerlijke, maar vooral ook vreedzame oppositie. Ravsberg heeft echter gelijk als hij constateeert dat de mensenrechtenbeweging in Cuba verrast en enigszins onthand is. Hij ziet dan ook geen rol weggelegd voor dissidenten bij de onderhandelingen omdat zij geen werkelijke politiek macht hebben, zoals bijvoorbeeld de Colombiaanse terreurgroep FARC. Maar daar hoeven de Cubanen toch niet rouwig om te zijn? Hier volgt de tekst van Ravsberg; op zijn website staan ruim 40 Spaanstalige reacties.

vs-Raquel Pérez Díaz. Antiguo jefe diplomático de los EEUU en Cuba en su residencia rodeado de disidentes cubanos

De voormalige chef van de Amerikaanse missie Raquel Pérez Díaz ontvangt een groep dissidenten bij hem thuis in Havana

Cuba’s oppositie lijkt tragisch genoeg veroordeeld te zijn tot een zich vastklampen aan de rokken van de VS in de hoop dat de macht van de laatste hen zal legitimeren in de ogen van hun landgenoten. Het is een armoedige strategie die hen thuis isolement heeft opgeleverd, iets dat zelfs Washington toegeeft. Zij werden buiten de onderhandelingen tussen Obama en Castro gehouden. Je kunt zelfs zeggen dat zij de laatste waren die ervan hoorden. Nu er een nieuwe situatie is ontstaan sinds 17 december 2014 lijken zij even gedesorienteerd als een Zweed in Burundi.

Zelfde discours
Toen Washington en Havana hun taal en relaties begonnen te wijzigen, hield de oppositie vast aan hetzelfde discours als dat van 10, 20 of 30 jaar geleden. Zij greep naar een zelfde strategie als in 1959, een schuilplaats vinden onder de paraplu van ‘de Amerikanen.’ Eerst droomden zij van een invasie van de mariniers, toen over een blokkade die hun landgenoten door honger op de knieën zou brengen, later probeerden zij bomaanslagen en tenslotte organiseerde zij een ‘vreedzame oppositie’ die door de Washington met 20 miljoen dollar per jaar werd gefinancierd. Nu oefenen ze druk uit op president Obama om zijn mogelijk bezoek aan Cuba te laten afhangen van de bereidheid van Raúl Castro tot ‘een formele bijeenkomst met vertegenwoordigers van de oppositie’. Zij benadrukken dat zonder zo’n ontmoeting Obama’s bezoek ‘enkel zal dienen om het totalitaire regiem te versterken en niet de voorstanders van de democratie.’

mensenrechtenencartoonsDon't you care about human rights

“U hebt geen respect voor de mensenrechten’, aldus een dissident tegen president Castro. ‘Die van jou, nee’, antwoordt Raúl. Cartoon van Garrincha.

Revolutie geconsolideerd
Het is verbazingwekkend dat de consolidatie van de Cubaanse revolutie in de jaren zestig aan hun aandacht is ontsnapt. Het systeem stortte zelfs niet in toen het de steun van de Sovjet Unie verloor. Het zicht op de werkelijkheid verliezen kan catastrofaal uitwerken in de politiek. Zij beweren nu dat een bezoek van Obama ‘steun zou geven aan de vastbesloten wens van het Castroregime de huidige positie te handhaven.’ Wat zou de positie van Raúl Castro meer versterken dan de wetenschap dat de grootste wereldmacht faalde in pogingen zijn regering met geweld ten val te brengen? Wie aan de onderhandelingstafel wil zitten met de regering, dient werkelijk politieke macht te hebben, militair (zoals de FARC in Colombia), via verkiezingen (zoals de Venezolaanse oppositie) of in de mogelijkheid massa’s te mobiliseren zoals Solidaridad in Polen.

Wensen van meerderheden
De Cubaanse oppositie lijkt in het licht van de schijnwerpers gekozen te hebben voor een politiek die ingaat tegen de wensen van de meerderheid van de Cubanen en de Amerikaanse burgers. Zij gaat door met hun zoektocht naar confrontatie en willen Havana voorwaarden opleggen die het regime al een halve eeuw verwerpt. Cubaanse dissidenten zeggen dat de ‘Amerikaanse regering haar leiderschap en betrokkenheid bij democratie en de verdedigers ervan, niet moet opgeven’. Deze zinsnede vat de ware band tussen Washington en de oppositie in Cuba als geen ander samen. Het leiderschap in handen leggen van de VS in de interne zaken van Cuba, is een vloek gebleken want het betekent dat men prioriteit geeft aan de agenda van politieke en mensenrechten van Washington boven de concrete, alledaagse economische vragen van hun landgenoten. Om de zaken nog erger te maken heeft de Cubaanse regering het reisverbod opgeheven en brengen nu veel leden van de oppositie teveel tijd door in het buitenland, zodat ze in Miami omschreven worden als ‘de reizende dissidenten’. Als ze dat geld eens zouden gebruiken voor politiek werk onder Cubanen zou dat een groter effect hebben voor de bevolking.

obamastelzwartshirtsinhavanaOnderhandelaarstafel
President Obama zou dissidenten kunnen ontmoeten, velen anderen voor hem deden dit al, maar er ligt nog een lange weg om de Cubaanse oppositie aan de onderhandelaarstafel te krijgen. Het is gezond voor een regering om kritiek te krijgen, maar om die rol goed te kunnen spelen moeten dissidenten hun strategieën wel ‘updaten’. Als dat niet gebeurt, zal de oppositie wegkwijnen tot het moment dat men gevaarlijk dichtbij een hersendood komt.

Bron
* Website Cartas desde Cuba, Fernando Ravsberg, 4 februari 2016: De neven van Uncle Sam

CubaTips: paus en patriarch, windsurfer, aardappels, Trinidad, lezing en Belgisch bedrijfsleven

Niet alleen (Amerikaanse) toeristen, kunstenaars en Europese politici bezoeken Cuba. Twee prominente kerkleiders, paus Franciscus en patriarch Kyrill, maken vrijdag aanstaande een tussenstop in Havana om een samenwerkingsverdrag te ondertekenen. Cuba schrijft opnieuw geschiedenis.

De reis van een Cubaanse windsurfer richting Florida was minder riant, zoals het bericht hieronder leert. Verder in deze CubaTips de kansen voor de export van aardappelen, de Belgische bedrijven in Mariel en tien tips om Trinidad te bezoeken. En vergeet niet de bijdrage over het meest gebruikte woord in het Cuba van vandaag….

Aldus het redactioneel van onze nieuwsbrief CubaTips, die vandaag verschijnt.

tips

INHOUD VAN DEZE NIEUWSBRIEF:

  1. Van de redactie
  2. Cubaanse windsurfer op de vlucht
  3. Het meest gebruikte woord in Cuba!
  4. Enorme exportkans: aardappel is verdwenen in Cuba
  5. Tien tips voor een bezoek aan Trinidad
  6. Ook Belgische bedrijven in Speciale Ontwikkelingszone Mariel
  7. Cubalezing in bibliotheek Hilversum
  8. Paus Franciscus en patriarch Kyrill in Havana
  9. Culturele Cuba Agenda
  10. Het laatste nieuws

Gratis abonnement
Wilt u ook alle nieuwe nummers vanaf nu in uw mailbox ontvangen? Geef u hier op voor een gratis abonnement! Ruim 1.000 geïnteresseerden gingen u al voor!

Mensenrechtengroep meldt 1.414 arrestaties in januari

De Cubaanse Commissie voor Mensenrechten en Nationale Verzoening meldde donderdag dat de repressie in Cuba blijft groeien. De  Comisión Cubana de Derechos Humanos y Reconciliación Nacional (CCDHRN) telde in de maand januari 1.414 arrestaties. Slechts in november vorig jaar was er sprake van een hoger aantal politiek gemotiveerde aanhoudingen, namelijk 1.447.

repressieDe commissie die wordt geleid door Elizardo Sánchez, zegt dat er daarnaast 56 vreedzame opposanten slachtoffer werden van fysiek geweld vanwege een zogeheten acto de repudio.* Er deden zich 68 gevallen van bedreiging en 2 van vandalisme voor. Volgens de Commissie worden deze activiteiten georganiseerd door de staatsveiligheidsdienst en andere ‘repressieve organen en parapolitieke elementen’ in Cuba waar de regering ‘al 58 jaar op autoritaire wijze macht uitoefent.’ De autoriteiten maken, aldus de CCDHRN, steeds vaker gebruik van verlenging van arresten en tijdelijke internering zonder vorm van proces. Die methoden kunnen maanden lang duren en zijn bedoeld als ‘middel  om leden van de oppositie’ te verzwakken.

Gevangenisbevolking
‘Het aantal gevangenen in Cuba blijft zonder ophouden groeien en binnen dit enorme gevangenisapparaat heersen onmenselijke en vernederende omstandigheden waarin de gevangenen verkeren’. De commissie constateert tegelijkertijd dat ‘de regering de samenwerking weigert met het Internationale Rode Kruis en andere internationale ngo’s,’ aldus de CCDHRN. De Cubaanse autoriteiten beschouwen dissidenten als ‘contrarevolutionairen’ en ‘huurlingen’.

Noot
* Actos de Repudio zijn door de Cubaanse autoriteiten georganiseerde gewelddadige acties tegen leden van de oppositie of hun familieleden, vaak in de directe omgeving van hun huis. De knokpartijen worden door de overheid/partijorganisaties georganiseerd, maar gepresenteerd als uitingen van ‘spontane woede-uitbarstingen’ van het volk. Een voormalige voorzitter van de officiële Cubaanse schrijversbond noemde deze actos de repudio ooit ‘verbale lynchpartijen.’

Pleidooi voor realisme relatie Cuba en de VS

De regering van president Barack Obama nam twee weken geleden nieuwe maatregelen om de last van het embargo / de blokkade te verlichten op weg naar de normalisatie van de relaties tussen zijn land en Cuba. Dat is de enige weg die hem rest om het embargo stap-voor-stap te doen verdwijnen. Wanneer de Democratische kandidaat bij de komende presidentsverkiezingen wint, kan een voortzetting van dit beleid worden verwacht. Dat zal anders zijn als een van de huidige Republikeinse kandidaten wint, tenminste als we hun uitspraken moeten geloven en die van enkele veel geprezen internationale analisten. Dit wordt echter betwijfeld door Pedro Campos, publicist en voormalig diplomaat van Cuba en een pleitbezorger van een democratisch socialisme in dit land. Want oppositie voeren is iets anders dan deel uitmaken van de regering, of zoals een Cubaans spreekwoord zegt una cosa es con guitarra y otra con violín.

bandera-vs-cuba-microfoonJosefina Vidal, degene die namens het Cubaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken de onderhandelingen voerde met de VS, heeft gezegd niet te geloven dat een nieuwe Amerikaanse president de relaties met Cuba zal verbreken. De uitspraak is een bewijs van de Cubaanse bereidheid om de huidige koers voort te zetten, met welke nieuwe regering in de VS dan ook. De diplomatieke relaties tussen beide landen zijn hersteld en nu gaat het erom de samenwerking op een aantal terreinen te vergroten. Die werd in enkele gevallen gehinderd door de embargopolitiek die de Republikeinen steunden en de Cubaanse-Amerikanen in het Congres. Maar men moet de Cubaanse uitdrukking niet vergeten, una cosa es con guitarra y otra con violín (een ding is gitaar spelen, een ander ding de viool),  dat wil zeggen dat het niet hetzelfde is oppositie te voeren of deel uit te maken van de regering. Men kan niet verhullen dat achter de Republikeinse weerstand in het Congres om het embargo / de blokkade op te heffen vooral de wens verborgen ligt te voorkomen dat Obama en de Democraten de geschiedenis zullen ingaan als de partij die het communisme in Cuba de genadeslag gaf waardoor een einde werd gemaakt aan onrecht en voor hen opnieuw een plaats in het Witte Huis vrijkwam.

nixon-zhou-en-lai-februari-1972

China’s president Zhou-en-Lai en president Nixon in februari 1972

Republikeinen
Het was de Republikein Richard Nixon die de ontspanningspolitiek begon met China. De toenadering tot de Sovjet-Unie, door velen beschouwd als het begin van het einde van het communisme in Europa, was het werk van een andere Republikein, namelijk Ronald Reagan. Nixon bezocht Peking, Reagan Moskou. Misschien wil men het bezoek aan Havana reserveren voor een Republikein en spant men zich in om het de huidige president moeilijk te maken. Eerdere Republikeinse regeringen hebben al plannen gehad om toenadering tot Cuba te zoeken. Het was de regering van George W. Bush die als eerste enkele beperkingen van het embargo / de blokkade, verbonden aan de verkoop van voedsel, introk. Het establishment in de VS in het algemeen, is zich in de afgelopen tijd bewust geworden dat het embargo / blokkadebeleid om verschillende redenen veranderen moest en Republikeinse bestuurders, senatoren en volksvertegenwoordigers uit staten met de potentie om te investeren in Cuba, hebben een rol gespeeld achter alle initiatieven die gericht waren op opheffing van enkele verboden uit het embargo.

Dwarsliggen
De pogingen van Cubaans-Amerikaanse leden van het Congres om de Ley de Ajuste Cubano* aan te passen heeft geleid tot grotere ongecontroleerde emigratie uit Cuba en tot openlijke confrontaties met delen van de oppositie in Cuba. Men weet dat mogelijke represailles van de zijde van de Cubaanse autoriteiten, de voortgang van de verbetering van de relaties tussen beide regeringen compliceren en een mogelijk bezoek van Obama aan Cuba in gevaar kan brengen. De Republikeinen weten als geen ander dat er een sterke relatie bestaat tussen de Ley de Ajuste Cubano en de opheffing van het embargo / de blokkade.

val van de muur, val vs-embargo

De val van de Muur in Berlijn 1989 en de mogelijke val van het embargo en het reisverbod naar Cuba

Imago VS in Latijns-Amerika
Anderzijds is het imago van de VS als imperialistische macht die haar wil oplegt aan de rest van Latijns-Amerika, afgezwakt door de toenadering met Cuba en het is voor niemand een geheim dat dit ook een van de doelstellingen van de nieuwe politiek is. De terugtocht van de anti-imperialistische populistische krachten in Latijns-Amerika (Venezuela, redactie) is niet het gevolg van de verandering van het imago van de VS, maar hangt er wel mee samen. Het zal het deze populistische machthebbers minder makkelijk maken het falen van het binnenlands beleid te wijten aan de imperialistische bemoeienis. De Cubaans-Amerikaanse toenadering maakt ook dat de verdedigers van de VS in het continent minder negatief zullen worden benaderd. Degene die Obama opvolgt, ongeacht zijn politieke kleur, zou van dit nieuwe imago kunnen profiteren om het beleid van de Amerikaanse politiek effectiever te maken en dat kan leiden tot versterking van de VS- belangen in dit westelijk halfrond.

Verdergaande samenwerking
Diplomatieke relaties zijn één ding, goede politieke banden en samenwerking zijn andere zaken. De regeringen die na Obama komen, kunnen profiteren van de mogelijkheden die door de toenadering ontstonden en verder gaan met samenwerking op het gebied van veiligheid, drugshandel, mensenhandel en milieubescherming. Zij die doorgaan de relaties tussen beide landen af te meten aan democratische veranderingen in Cuba zullen wellicht het tegenovergestelde ontdekken. Daarmee ontken ik niet dat de fundamentele belemmeringen voor een sociale en economische ontwikkeling van Cuba gelegen zijn in het bestaande gecentraliseerde model van de politiek en economie, opgelegd door een niet-bestaand socialisme en niet door de imperialistische politiek zoals de Cubaanse regering beweert en zo het eigen falen rechtvaardigt.

Nieuwe markten
Het openen van nieuwe markten voor kapitaal en handelswaar is een doelstelling van elke Amerikaanse regering en de omstandigheden scheppen waarin dat met Cuba mogelijk wordt, bepalen op dit moment de relaties tussen beide landen. Elke nieuwe regering zal die weg openhouden. Er zijn analisten die een onzekere toekomst voorspellen voor de relaties tussen beide landen, maar wie dit fenomeen grondig analyseert kan concluderen dat het beter is de ontwikkeling van de gebeurtenissen af te wachten opdat een zuiverder beoordeling mogelijk wordt.

Bron
* Pedro Campos, internetkrant 14ymedio, 3 februari 2016

Noot
** De Ley de Ajuste of Cuban Adjustment Act uit 1966 kan enkel door het Congres worden gewijzigd. Sinds 50 jaar hebben de Cubanen een privilege dat bijvoorbeeld bewoners uit Haïti of de Dominicaanse Republiek ontberen. De Cuban Adjustment Act geeft Cubanen het recht om binnen 1 jaar na aankomst legale residentie in de VS te verkrijgen en vervolgens burgerschap. Cubanen die op zee worden aangehouden, worden gewoonlijk door de VS teruggestuurd. Enkele Congresleden, ook van Republikeinse huize, hebben dit jaar gepleit voor herziening van deze wet. Onder hen was de Republikeinse presidentskandidaat Marco Rubio uit Florida die constateerde in januari jl. dat de huidige wet Cubanen ‘binnen één jaar en één dag politiek asiel verleent ’ en dat deze Cubanen vervolgens ‘tien tot 15 keer per jaar hun familie in Cuba bezoeken.’

Cuba hindert expositie in Leusden

Conservator Margareth Degeling wil de expositie van de tekeningen van Ronald Guillén Campo graag door laten gaan. ‘Desnoods met reproducties van zijn werk.’ Plannen voor een bescheiden expositie in een klein museum hebben geleid tot een internationaal conflict. De Cubaanse overheid doet er alles aan om te voorkomen dat de kunstenaar Ronald Guillén Campos zijn tekeningen kan laten zien in Leusden.

casa-holanda-roberto-guillenDe pakketten met de kunstwerken van Ronald Guillén Campos worden bij de douane onderschept, afgevoerd en zoekgemaakt. Zijn facebookpagina en mail-account worden keer op keer geblokkeerd. Conservator Margareth Degeling van het Museum M.A.C. House is verbijsterd. Het lijkt erop dat de Cubaanse overheid haar wil voorschrijven wat ze in haar museum aan de muur mag hangen. Alleen de eerste zending met kunstwerken van Ronald Guillén Campos bereikte haar museum; de overige pakketten werden tegengehouden. Maar ze laat zich niet van de wijs brengen. ‘We besloten vorige week dat we de expositie gewoon laten doorgaan. Van de werken waar we geen originelen van ontvingen, hebben we reproducties opgehangen. Zo vestigen we de aandacht op zijn werk én op de inperking van meningsuiting, waaronder de gewone man in Cuba nog steeds gebukt gaat.’

Margareth-Degeling

Margareth Degeling, conservator

Tegenwerking
Degeling had deze tegenwerking niet verwacht. ‘Ronald Guillén Campos behoorde tot de weinige Cubaanse kunstenaars die werden gedoogd. Hij won zelfs de ‘Angelote’, een toonaangevende prijs in dat land. Nu pogen ze alle communicatie te blokkeren; elke paar dagen blijkt dat zijn mail- en facebookaccount weer zijn afgesloten. Hij is niet gevangen gezet, maar hij is erg bang dat hij die kunstwerken nooit meer terug zal zien; die originelen betekenen veel voor hem.’ Op veel tekeningen van Guillén Campos is de rode driehoek van de vlag van Cuba te zien. Soms lijkt de driehoek te bloeden, soms wordt die gecombineerd met de peperdure prestigeobjecten die in Cuba al dan niet tot stand komen, terwijl de bevolking in armoede leeft. Ook vestigt de kunstenaar de aandacht op homoseksualiteit, een heikel thema in het land.

Lees verder
AD, 3 februari 2016

Meer informatie
* Openingstijden Museum voor hedendaagse kunst M.A.C. House Leusden:
Elke woensdag- en zondagmiddagen tussen 13:00 – 17:00 uur.
* Website La Casa Holandesa

De Amerikaanse invasie van Cuba is begonnen (2)

Amerikanen verslinden de Cubaanse cultuur net zo gemakkelijk als zij hun vele mojitos drinken. Het eiland staat voor een uitdaging. Op het vliegveld van Havana is het niet ongewoon meer dan drie uur te wachten op vertrek, kamers in hotels en de casas particulares zijn vaak volgeboekt. Uit de meest recente overheidscijfers blijkt dat het aantal beschikbare particuliere kamers op 9.700 wordt geschat hoewel experts schatten dat slechts 3.500 van die overnachtingsmogelijkheden bruikbaar zijn.* Bij hotellobby’s staan rijen Amerikaanse toeristen in afwachting van wifi-kaarten met een 24-digitlogincode en een wachtwoord die lang niet altijd functioneren.
Hier volgt het tweede deel van de reportage van Lisette Pool van de Wall Street Journal; deel 1 publiceerden wij op 30 januari.

american-invasion-iron sculpture by Rafael San Juan

IJzeren sculptuur van Rafael San Juan aan de Malecón in Havana

Avontuurlijke kunstenaars en toeristen uit de VS gaan al veel langer naar Cuba. Maar waar eerst sprake was van een druppelsgewijs fenomeen is nu sprake van een vloedgolf vanwege de versoepelingen van de Obama-regering. Dat kan allemaal veranderen, zeggen specialisten, als Obama in 2017 het Witte Huis verlaat. De Republikeinse presidentskandidaten Marco Rubio en Jeb Bush veroordeelden de heropening van de Amerikaanse en Cubaanse ambassades vorig jaar zomer. Rubio heeft opgeroepen de maatregelen van de huidige regering weer terug te draaien.

Logistiek
De logistiek rond culturele bezoeken is afschrikwekkend. Amerikanen die zaken doen in Cuba moeten voorzichtig manoeuvreren tussen Amerikaanse en Cubaanse wetgeving om te voorkomen dat het embargo wordt geschonden. Zij brengen hun eigen bevoorrading mee, van vorkheftrucks tot paperclips. Een Amerikaanse filmproducer zegt dat er in het hele land, zes ‘niet zulke slechte trucks’ zijn om filmapparatuur te vervoeren. Misschien zijn er nog een twaalftal extra in een slechtere conditie. Elke Hollywoodproductie die naar het eiland komt heeft auto’s tekort om ook de Cubaanse leden van de crew te vervoeren want die hebben geen auto’s. Schilders hebben geen papier, verf of doek. De elektrische apparatuur voor muziekconcerten is gevaarlijk gedateerd en niemand beschikt over spijkers.
american-invasion-twee-toeristenBureaucratie
En dan is er bureaucratie. Een ploeg van Fox Sport-televisie uit Los Angels wilde een documentaire maken over honkbal in Cuba en zou opnames maken in een boksschool ergens in een uithoek van de stad. De ploeg had toestemming van de honkbaltrainer daar, maar men had niet voldoende met de heersende bevelstructuur rekening gehouden. De zaak lag gecompliceerd want één ministerie controleerde de helft van de school met het speelveld, maar de andere helft met de leslokalen, was weer in handen van een ander ministerie. Er begonnen onderhandelingen. De trainer rookte een sigaret. En Boris Crespo, een Cubaanse productieleider, deed pogingen uit ‘deze beschamende situatie’ te geraken. Men vond uiteindelijk een andere school, een fotogenieker gebouw in de zwembadkleuren blauw, beschilderd met een grote foto van Fidel Castro achter de ruiten.

Voorrecht
Al langer hebben visuele kunstenaars de mogelijkheid hun werk in het buitenland te verkopen wat hen tot een welgestelde klasse maakte, maar ook de weg opende voor meer particulier ondernemerschap. Uitvoerende kunstenaars behoren ook tot die burgers in het land die al een periode van tientallen jaren met buitenlandse reizen achter de  rug hebben. Visuele kunstenaars, vaak behangen met stijlvolle accessoires als Ray-Bans en de laatste iPhones, renoveren hun huizen, bouwen nieuwe en vestigen zich in art-houses. Scouts op zoek naar locaties klagen over de renovatiewoede onder welgestelde Cubanen omdat ze de oude en verweerde huizen ruineren. Die huizen zijn een essentieel onderdeel van het Cubaans toerisme; Amerikanen poseren voor de meest vervallen gebouwen en maken foto’s voor hun Facebookvrienden.

american-invasion-Cuba’s car - reference to a Soviet tank by artist Ernesto Domecq

Een werk van Ernesto Domecq met een verwijzing naar een Russische tank

Deviezen
Cuba heeft twee munteenheden, één voor inwoners van het land en een andere voor bezoekers. De prijzen voor buitenlandse gasten stijgen sterk. Corey McLean, een 28-jarige filmmaker uit Los Angeles, maakte een filmreportage over surfen in Cuba. Het huis waar hij en zijn 2 collega’s verbleven, huurden ze voor $140 per week. Een andere filmploeg betaalde een week later $820. ‘Er zijn zoveel mensen die met geld smijten, mensen worden er gek van en denken ‘laten we meer vragen,’ zegt hij. Sommige Cubanen proberen de vloedgolf van Amerikanen in goede banen te leiden. De internationaal bekende kunstenaarsgroep Los Carpinteros en het opkomende duo Celia & Yunior nodigen geen cruisetoeristen en andere anonieme groepen meer uit voor een bezoek aan hun studio. Andere kunstenaars beperken het aantal gasten of bouwen complete showrooms waar, aangevuld met een hapje- en drankje, de Amerikanen worden verleid om schilderwerk en dergelijke te kopen. Vorig jaar werd de Italiaanse Galerie Continua de eerste Europese galerij die toestemming kreeg een expositieruimte in Havana te openen hoewel de autoriteiten kunstverkoop in Cuba nog verbieden. ‘Onze opening was een hit’, zegt mede-eigenaar Lorenzo Fiaschi, die vertelt dat meer dan 5.000 mensen die eerste avond langskwamen.

Commercialisering
Zulke gebeurtenissen trekken andere kunstenaars aan die hun vleugels in Cuba willen uitstrekken. De huidige Cubaanse wetgeving verbiedt het Cubanen een galerie te openen; enkel galeries in handen van de staat verkopen kunst. ‘Er zijn grote Cubaanse staatsdealers die voor een paar dollar per dag werken, maar kunst ter waarde van miljoenen verkopen. Wanneer beginnen zij hun eigen galerie?’, vraagt kunstenaar Marco A. Castillo zich af. Hij en Dagoberto Rodriguez bieden werken van Los Carpinteros aan. Het werk van deze groep bracht op een veiling dan $ 85.000 op. Recent kwamen een dozijn Amerikaanse toeristen op bezoek in een studio in Havana die feitelijk dienst doet als galerie voor drie kunstenaars. ‘Welkom, kom binnen en maakt het u gemakkelijk, wees niet te bescheiden,’ zei de Cubaanse gids Alain Rubio tot de groep. Een vrouw vraagt naar de waterverfwerken, een ander probeert een halsketting uit in de giftshop en anderen zoeken in rijen schilderijen op doek. De kunstenaar Mayito is de enige van de drie die aanwezig is; de andere twee zitten in de VS. Hij staat achter in de ruimte met een glas rum in de hand terwijl bezoekers de roestvrij stalen beelden van hem bewonderen. Een paar minuten later, arriveert een bus vol bezoekers uit Iowa. ‘We willen hier zijn voordat het commercialiseert,’ zegt Heidi Chico, directeur van een automatenfabriek in Des Moines. Een assistent van de galerie in een zijden blouse en met parelketting, beantwoordt in vloeiend Engels de vragen van de bezoekers over een kunstwerk, o.a. de urinaal in de vorm van een naakte vrouw. Prijs $45.000.

american-invasion-cuba-Tourists visit artist Jose Fuster's home in Jaimanitas, Havana

Toeristen bezoeken vaak de woning in Jaimanitas van de Cubaanse kunstenaar José Fuster met werk in de open lucht.

Gedateerde smaak
Veel Amerikaanse verzamelaars hebben gedateerde opvattingen over Cubaanse kunst, vindt Howard Farber, een verzamelaar in Miami en voormalige onroerendgoedbezitter. Hij heeft een van de grootste verzamelingen van Cubaanse kunst in de VS. ‘Veel mensen in de wereld van de kunst denken bij Cubaanse kunst nog steeds aan Carmen Miranda met een gitaar en een palmboom. Ze hebben geen idee dat het echt een andere wereld is.’ Andere grootverzamelaars als Ella Cisneros, die zes jaar geleden naar Cuba terugkeerde, moedigen insiders in de wereld van de kunst uit om juist Cuba te bezoeken en ervan te leren. Op de vooravond van de laatste Biënnale van Havana, organiseerde Cisneros een party die volgens verzamelaar Ron Pizzuti uit Ohio, kon wedijveren met elk feest in Beverly Hills. In haar moderne woning in Havana met een Range Rover voor de deur en een band bestaande uit 17 leden, dineerden de gasten met ‘hoogstwaarschijnlijk meer eten dan de meeste Cubanen in een hele maand zien,’ aldus Pizzuti.

Link
* Lisette Pool, The Wall Street Journal, 28 januari 2016 Op de site van de Wall Street Journal zijn nog Five Tips for Travelers for Cuba te lezen, Amerikaanse toeristen wel te verstaan want volgens de wet is toerisme naar Cuba voor hen nog steeds illegaal.

 Noot
*  Op Cuba zijn er nu bijna 63.000 hotelkamers, maar als het aan de overheid ligt dan moet dit aantal ruim 85.000 zijn in 2020. De overheid is hiervoor op zoek naar buitenlandse investeringen.