Historicus Cuba’s revolutie Martínez Heredia overleden

Maandag overleed op 78-jarige leeftijd Fernando Martínez Heredia, historicus en intellectueel actief in het officiële Cuba. Hij verspreidde o.a. de teksten van marxistische denkers als Louis Althusser en Antonio Gramsci in Cuba en werd in 2006 onderscheiden met de Nationale Prijs voor Sociale Wetenschappen in Cuba. Hij leidde tussen 1967 tot 1971 het tijdschrift Pensamiento Crítico, een uitgave van de faculteit voor filosofie van de Universiteit van Havana. In 1971 werd Pensamiento Crítico door Raúl Castro gesloten tijdens een van de acties tegen min of meer verlichte intellectuelen. Deze periode van censuur en schrijversvervolging werd later bekend als de Quinquenio Gris / De vijf grijze jaren.

Fernando Martínez Heredia-Pensamiento-Departamento-Filosofia-Universidad

Fernando Martínez Heredia

Heredia werd in 1939 in Yaguajay (provincie Sancti Spíritus) geboren en was tussen 1984 en 1996 hoogleraar en onderzoeker van het Centro de Estudios sobre Europa Occidental en het Centro de Estudios sobre América (CEA), de instituten voor studies over West-Europa en Amerika. Beide centra zijn verbonden aan het Centraal Comité van de Cubaanse Communistische Partij. In 1996 bekritiseerde Raúl Castro, toenmalig minister van Defensie, de intellectuelen verbonden aan het CEA die ‘stap voor stap de klassieke principes verlaten en onschuld mengen met pedanterie, en voor de verleiding vallen om reizen te maken en artikelen en boeken te publiceren naar de smaak van hen die hen financieren’. Volgens Castro ‘vielen zij in het web gesponnen door buitenlandse Cubanologen, in werkelijkheid dienstknechten van de VS die eropuit zijn een vijfde colonne te formeren binnen Cuba’.

Crematie
Martínez Heredia was ook werkzaam voor het Centro de Investigaciónes Interdisciplinarias y Humanidades en de Autonome Universiteit van Mexico en bekleedde de leerstoel Ernesto Che Guevara. Hij is maandag in besloten kring gecremeerd.

logo-pensamiento-criticoBron
* 14ymedio, 12 juni 2017
Link
* De website Cartas desde Cuba publiceerde een lang, in 2007 verschenen interview met Martínez Heredia door Julio César Guanche. Elke verwijzing naar de gedwongen sluiting van Pensamiento Crítico en de heksenjacht die toen begon op medewerkers van het CEA, ontbreken daarin. Websitebezoeker Gabriel reageert als volgt op het bericht: ‘Hij was een van de denkers die prijzen ontving en bekendheid genoot in het Cubaanse wereldje van intellectuelen, enkel en alleen omdat hij geen wettig getolereerde rivalen had. Als in Cuba de politieke oppositie legaal zou zijn, en met haar elke vorm van politieke, intellectuele en ideologische activiteit, zou deze heer niet meer zijn dan een noot in een vergeten boek uit de bibliotheek.’

Oom Ho: een buste en een verre herinnering

Het is een soort piramidestructuur met roodgeverfde metalen stroken die nauwelijks aandacht trekt, gelegen in een park aan Avenida 26, bijna recht tegenover de bioscoop Acapulco in Havana. In de compositie staat een voetstuk met daarop de buste van de Vietnamese leider Ho Chi Minh, die onder jeugdige Cubanen vrijwel onbekend is.

Ho-Chi-Minh-buste-bij-acapulco

Het beeld van Ho Chi Minh werd opgeknapt

Deze week vonden restauratiewerkzaamheden plaats, voorafgaand aan 19 mei, de 127ste geboortedag van hem die zijn supporters teder Oom Ho noemen. De opknapbeurt vindt plaats in een klimaat van versterking van de relaties tussen het eiland en Vietnam, volgend op de ondertekening in maart jl. van een bilateraal militair samenwerkingsverdrag. Beide regeringen hebben, ondanks de verschillen die hen economisch scheiden, nog steeds veel gemeen. In april tekende het Vietnamees regime een akkoord met Facebook waarbij de netwerkgigant beloofde content te censureren die de wetten van het land Vietnam schaden en accounts te verwijderen die ‘foute informatie’ over de autoriteiten publiceren.

ho-chi-minh-mao-tse-tung

Ho Chi Minh en de Chinese leider Mao

Effecten
Op het eiland Cuba verruimt de regering van Raúl Castro stapvoets de toegang tot het net met wifi-lokaties met hoge tarieven, gecensureerde websites en een onzekere dienstverlening. Terwijl Cuba achterloopt met de internetdichtheid onder de bevolking, telt Vietnam op dit moment 45 miljoen gebruikers van de sociale media. In een wereld getekend door hyperverbindingen zullen weinig Cubanen en ondanks de beperkte toegang van internet, nog geen minuut verspillen aan het antwoord op de vraag wie die eenzame man met buste in Calle 26 wel niet is. De meesten kennen hem als de man met doorzettingsvermogen, die sandalen droeg en die zich nooit heeft kunnen indenken welk effect de nieuwe technologieën wel niet zouden hebben op het systeem dat hij oprichtte.

Bron
* 14ymedio, 16 mei 2017

‘Good Morning, Lenin!’

film-goodbye-lenin-cola

Beeld uit de film Goodbye, Lenin!

In de verte klonken de luidsprekers. De echo vulde de buurt waar velen de vrije dag van maandag gebruikten om tot ver in de ochtend uit te slapen, ver weg van de parade van de Eerste Mei en de slogans op het Plein van de Revolutie. Het geschreeuw voor de microfoon dringt deze onwillige wereld binnen als een vreemdsoortige band met valse instrumenten. Op de Dag van de Arbeid nodigt de regerende partij uit voor een tropische en chauvinistische tocht.

Ik werd wakker als in de Duitse film Goodbye, Lenin! En had het idee alsof ik een sprong in de tijd had gemaakt. Maar mijn reis bracht me niet in een toekomst vol onzekere contreien, maar voerde me eerder in het verleden. De woorden van de secretaris-generaal van de vakcentrale CTC, brachten me terug in de tijd van de ideologische bravoure, de tijd dat de beer uit het Kremlin op onze schouders zat en Cuba guerrillastrijders naar de jungles van Zuid-Amerika zond en kosmonauten in de ruimte.

De toespraak van de secretaris-generaal van de CTC, Ulises Guilarte De Nacimiento, rook naar mottenballen en paste niet in de tijd waarin we nu leven. In zijn boze woorden klonk een nationalisme door dat even belachelijk als gedateerd was en politiek gezien bijna overal ter wereld incorrect. Hij sprak over de heldendaden die de meeste aanwezigen nooit meemaakten en, als toppunt ontkende hij de wensen van Cuba’s werkende klasse. Hij gebruikte een achterhaalde taal, met de retorische verdraaiingen van de agitatoren uit de vorige eeuw en de overdreven gebaren van elke goede opportunist.

eerste-mei-2017-ulises-ugarte-raul-castro01052017

Vakbondsvorzitter Ulises Guilarte van de eenheidsvakcentrale CTC met president Raúl Castro op het podium van de Eerste Mei.

Ik dacht aan al de thema’s die hij vermeed, alle proletarische eisen waar niemand naar verwees want deze bijeenkomst bevatte meer ideologie dan klassenbewustzijn. De vragen naar werk, verzoeken om grotere autonomie van de vakbeweging, klachten over serieuze schendingen van de veiligheid en hygiëne op de werkplek en vooral naar hogere lonen in overeenstemming met de hoge kosten van levensonderhoud.

In plaats daarvan gebruikte de regering deze dag liever voor eigen politieke doeleinden, conform de vorm van het podium; zij boven en de arbeiders beneden op de grond. Meer dan 1.000 buitenlandse vakbondsmensen en activisten waren als gast aanwezig om met eigen ogen het ‘proletarisch enthousiasme’ te zien dat de Cubanen ten toon spreidden, maar het evenement was niet meer dan een zwakke herhaling van de manifestaties zoals die vroeger plaatsvonden in het voormalige socialistische blok van de wereld.

Waar waren al die arbeiders die op de Internationale Dag van de Arbeid hadden meegemarcheerd op de dag toen de Berlijnse Muur viel? Wat deed men, toen de Sovjet-Unie ineen stortte, om die arbeiders, behangen met medailles en onderscheidingen terwijl ze leuzen schreeuwden en over de pleinen trokken, tegen te houden?

Afgelopen maandag reisde ik niet naar het verleden. Helaas was ik in de werkelijkheid van mijn land. Een eiland waar de kalender verloren ging voor 11 miljoen mensen, opgesloten in het verleden.

Bron
* De journaliste en blogger Yoani Sánchez van de website 14ymedio en
GeneraciónY, 2 mei 2017

Link
* Toespraak van Ulises Guilarte de Nacimiento, lid van het Politburo en secretaris-generaal van de vakcentrale Central de Trabajadores (CTC). 7 minuten. 

Waar is Julio Mella?

De Cubaanse kunstenaar Luis Manuel Otero Alcántara hield zaterdag een demonstratie in het winkelcentrum Manzana de Gómez in Oud-Havana, waarbij hij de vraag stelde: ‘Waar is Mella?’, een verwijzing naar de verdwijning van de buste van de populaire communistenleider uit de twintiger jaren in dit winkelcentrum. Na enkele minuten maakte de politie een einde aan de performance van Alcántara. Volgens Alcántara moest Mella plaatsmaken voor luxe merkartikelen als Gucci, Armani en Prada.

alcantara-mella-22042017

Alcántara als Julio Mella

Vele honderden nieuwsgierigen liepen door de passages van wat ooit het oudste winkelcentrum van Havana was en waar nu het luxueuze vijfsterrenhotel Manzana Kempinski gevestigd wordt. Die middag opende de Italiaanse ondernemer Giorgio Gucci er zijn boetiek Giorgio G. VIP. Behalve Gucci werden in het winkelcentrum ook producten van Montblanc, Lacoste en Longiness verkocht. Op deze plek vroeg Otero Alcántara zich als levend standbeeld af waar Mella was gebleven.

mella-donde-esta-mella

Met en zonder de buste van Mella

‘De buste van Mella die altijd op deze plek in het winkelcentrum stond, is verdwenen en zoals gewoonlijk, zonder enige verklaring,’ aldus Alcántara. Aanvankelijk stuurde de politie hem weg bij de ingang van het hotel. De kunstenaar ging toen de straat op en werd daar samen met zijn vrouw, de kunstenares Yanelys Núñez aangehouden en in een politieauto naar huis gereden. Daar werden zij ondervraagd over hun bedoelingen met de performance.

mella-Julio_antonio_mella

Julio Antonio Mella (1903 – 1929) was een vooraanstaand Cubaans politicus. In de jaren 20 van de 20e eeuw richtte hij samen met Carlos Baliño de Communistische Partij van Cuba op. De partij was zeer gekant tegen dictator Gerardo Machado. Mella werd in 1929 onder nooit opgehelderde omstandigheden in Mexio-Stad vermoord. In Mexico was hij actief in de communistische partij van dit land en raakte betrokken bij een heftige interne partijstrijd. Hem werd door orthodoxe leider verweten regelmatig van de partijlijn af te wijken.

Museum van de Dissidentie
Otero Alcántara is oprichter van het project Museo de la Disidencia en Cuba, een website waarbij uiteenlopende ‘dissidenten’ uit de Cubaanse geschiedenis in beeld komen. Het is een mix van personen als José Martí, Fidel Castro, de indianenvoorman Hatuey en de leider van de Christelijke Beweging van Bevrijding /  Movimiento Cristiano Liberación, Oswaldo Payá. Núñez Leyva, medeoprichter van het project werd vanwege deze activiteiten ontslagen als medewerker van het officiële tijdschrift Revolución y Cultura.

Bron
* Waldo Fernández Cuenca, website Diario de Cuba, 24 april 2017
Linken
* Beelden van de performance van Otero Alcántara, 1 minuut
* Website Museum van de Dissidentie in Cuba
* Website Marti Noticias: Fin de la historia en Cuba: de la Manzana de Gómez a la Manzana Kempinski – van winkelcentrum Manzana de Gómez tot hotel Manzana Kempinski

De varkens blijven rozen verslinden (deel 2)

De verklaring voor het ontslag van Dalila kan op verschillende manieren worden geïnterpreteerd aangezien Dalila aan de ene kant een actieve evangelische gelovige is en aan de andere kant de dochter  van Leonardo Rodríguez, die thans in Midden-Cuba het Instituut Patmos coördineert, een forum voor debatten, opgericht in 2013, dat niet de goedkeuring geniet van de politieke autoriteiten om een open en pluriform debat te bevorderen. Dat schijnt zelf juist met de praktijk van de Universiteit in tegenspraak te zijn. Het is hetzelfde instituut waar Gustavo Pérez in 2015 werd buitengesloten, zij het dat in het geval van Dalila de connectie alleen bestaat door de bloedband met een van de regionale coördinatoren.

studenten-manifestatie-fidel-univ-havana

Eerbetoon van studenten van de Universiteit van Havana aan Fidel Castro

Vrije politieke keuze
Karla  González , de briljante en verwijderde student journalistiek, was de enige pre-universitaire student uit haar provincie Cienfuegos, die zich classificeerde voor de studie journalistiek vanwege de uitstekende kwalificaties bij de toegangsexamens. Zij had het laatste semester in alle vakken een zeer hoog cijfer gehaald, behalve voor Informatica. Nauwelijks enkele dagen geleden had ze een certificaat voor Engels gekregen dat haar voor de gehele studie verder vrijstelling gaf. En dit alles zonder nog te spreken van haar onbetwistbare morele en ethische kenmerken terwijl ze pas 18 was. Haar enige zonde was dat ze de vrijheid nam een politieke optie te verkiezen anders dan die het establishment oplegt, door actief te zijn in de  Movimiento Somos+, onder leiding van ingenieur Eliecer Avila, die in die dagen ook hard werd aangepakt.

unidadfirmezavictoria

Krachtige eenheid leidt tot de overwinning

Tegen de revolutie
In alle genoemde gevallen, vanaf de tijd van Samuel Feijoo tot op heden in de betreurenswaardige gevallen van Dalila en Karla, kan als algemene stelregel gelden dat alle uitgesloten of bestrafte personen onder de gemeenschappelijke noemer vallen niet als revolutionair  te worden gekwalificeerd. Iedere willekeurige andere docent of student van deze Universiteit zal bij voorbaat weten dat hem of haar hetzelfde lot kan overkomen. Hij zal zijn ware opvattingen voor zich moeten houden hoewel men die zal proberen te ontcijferen via wat voor gebaar of teken dan ook. De politieke politie houdt iedereen op de Centrale Universiteit Marta Abreu gegijzeld. Helaas is  dit geen uitzondering in de wereld van de Cubaanse universiteiten. De Inquisitie die deze chronische heksenjacht in stand houdt doet dit tegen elke prijs en onder het motto: De Universiteit is er voor de revolutionairen.

Bron
* Mario Félix Lleonart Barroso op de website 14ymedio, 14 april 2017
Link
* De Spaanstalige verklaring van de Studentenorganisatie FEU en de studenten van de universiteit van Las Villas
met o.a. het volgende citaat: ‘De bedoelde student erkent lid te zijn van een illegale en contrarevolutionaire organisatie, die lijnrecht staat tegenover de principes, doelstellingen en waarden van de Cubaanse Revolutie. …..De universitaire studentenbevolking zal nooit de contrarevolutie accepteren binnen onze Universiteiten. Daarom herhalen wij met onze onbetwistbare, onoverwinnelijke en eeuwige Comandante en Jefe (Fidel Castro redactie) opnieuw ‘ Binnen de Revolutie, alles; tegen de Revolutie, niets’. Want ook de Revolutie heeft zijn rechten; en het eerste recht van de Revolutie is het recht om er te zijn. En tegenover het recht van de Revolutie er te zijn en te bestaan is er niets.’

De varkens blijven rozen verslinden (deel 1)

Vorige week vrijdag 14 april meldden wij dat de 18-jarige studente Karla González van de journalistenopleiding aan de Centrale Universiteit Marta Abreu in de provincie Las Villas was verwijderd. Karla González onderhield contacten met de oppositiegroep Movimiento Somos+ en plaatste teksten op websites die kritisch staan tegenover de regering van Cuba. De verwijdering vond plaats na een drie uur durende ondervraging – ‘een psychologische mishandeling’, zegt zij zelf -, door de leiding van de faculteit, enkele studenten en leden van de Unie van Jonge Communisten. Baptistendominee en dissident Mario Félix Lleonart Barroso beschrijft hoe deze universiteit in Santa Clara als sinds de beginjaren van de revolutie een bastion van de Cubaanse Communistische Partij is waar studenten en docenten vanwege hun politieke of religieuze dissidentie slachtoffer zijn van een ware heksenjacht. Barroso’s achtergrondartikel verscheen eerder op de website 14ymedio.

santa-clara-Universidad_Central_Marta_Abreu_de_Las_Villas

Universiteit Marta Abreu in Las Villas

Het is dringend noodzakelijk dat de academische wereld het stilzwijgen verbreekt over de heksenjacht op de Centrale Universiteit Marta Abreu van Las Villas. Het is niets nieuws. Al tientallen jaren lang konden velen er niet studeren of werken vanwege politieke of religieuze discriminatie. Anderen die dat wel deden werden om soortgelijke redenen uitgesloten. Hieraan ontkwam ook de bekende schrijver en illustrator Samuel Feijóo niet. Ondanks het feit (of misschien wel juist daarom) dat hij in 1958 de oprichter van het tijdschrift Islas was geweest werd hij er eind jaren zestig uitgesloten.

Samuel Feijóo (November 27, 1914 in San Juan de los Yeras, Las Villas, Cuba – July 14, 1992 in Villa Clara, Cuba)

Samuel Feijóo 1914 – 1992

Geheel in zijn stijl vertrok hij met het bestempelen van de vrouwelijke rector als merrie in een paardenfokkerij en kiezel in de suiker. Ook stuurde hij Raúl Roa* een telegram (als twitteren  al had bestaan zou het deze tweet geweest zijn): ‘De varkens vreten de rozen op’.  Velen herinneren zich nog en bevestigen hoe later, in een van die heroïsche dagen van de vrijwillige arbeid die rode zaterdag werd genoemd, het papierwerk van deze beroemde schrijver en plastiek kunstenaar in een op een ceremonie van exorcisme lijkende plechtigheid werd verbrand. Men wilde er blijkbaar geen twijfel over laten bestaan dat dit een authentiek proces van seculiere inquisitie was en dat de brandstapels niet zouden ontbreken.

Grijze periode
Dezelfde handelwijze bleef zich herhalen in de jaren tachtig en negentig, en in tegenspraak met de stelling van de Cubaanse intellectueel Ambrosio Fornet dat de excessen maar beperkt bleven tot een ellendige grijze periode van vijf jaren, waarbij verwezen werd naar de excessen die tussen 1971 en 1975 plaatsvonden. De realiteit laat zien dat het veeleer tientallen grijze jaren zijn die voor die tijd begonnen en tot op de dag van vandaag voortduren. Een van de uitgestotenen in de jaren 80 was de geschiedenisleraar Amador Blanco Hernández omdat hij het bij zijn studenten gewaagd had het stalinisme in twijfel te trekken. Hij deed uitspraken over het Kremlin die hij uiteindelijk niet als eerste aan de kaak stelde, aangezien Che Guevara in eigen persoon dat al in 1965 gedaan had in zijn beroemde toespraak in Algiers. We weten nu hoe die heeft bijgedragen tot het aan zijn lot overlaten wat tot zijn dood in Bolivia leidde. Daarmee werd voldaan aan de eisen van de Sovjet Unie ter wille van de vreedzame co-existentie met de VS.

religie-gustavo-perez-silverio-mario-felix-lleonart

Yoaxis Marcheco Suárez (rechts) werd als universitair docent aan de Universiteit Las Villas ontslagen. Naast hem de auteur van dit artikel Mario Felix Lleonart

Ideologisch ongeschikt
Eind jaren 90 werd aan Yoaxis Marcheco Suárez en aan schrijver dezes de mogelijkheid ontzegd deel uit te maken van het college van docenten voor de nieuwe opleiding van Informatiewetenschappen die in Santa Clara werd gestart, ondanks de dringende behoefte aan docenten. Beiden waren we eervol afgestudeerd aan de Universiteit van Havana aangezien we winnaars waren geweest in wetenschappelijke forums en zelfs behoorden tot de beste onderzoeksstudenten. Ondanks het feit dat we door de rest van het team werden aanbevolen, werden we niet door de rector aangenomen omdat hij ons niet geschikt achtte op ideologisch gebied. Daarna achtervolgde de niet verzadigbare Inquisitie ons door zelfs binnen te dringen in de kerkelijke opleidingssystemen waar we onze toevlucht toe hadden genomen en niettegenstaande het feit dat ze tot de dag van vandaag niet erkend zijn door het Ministerie van Hogere Opleidingen (geen enkele seminarist van welke religieuze orde dan ook wordt door het officiële onderwijssysteem van Cuba erkend, en er is nog geen enkele universiteit in het land met een theologische faculteit). Pressie van Caridad Diego Bello, hoofd van het Bureau van Toezicht op Religieuze Zaken van de Cubaanse Communistische Partij belemmerde ons de toegang tot een cursus voor een Doctoraat in Theologie dat voor de eerste keer in Cuba werd aangeboden door het Theologische Instituut FIET (Argentinië) in samenwerking met de FTS van Londrina, waarbij alles afhing van de handtekening van de vrouwelijke inquisiteur.

Heksenjacht
Jammergenoeg gaat die beschamende heksenjacht ook in de 21ste eeuw nog gewoon door. In 2015 bereikten de echo’s ervan het Congres van de VS waar midden in de diplomatieke dooi, nauwelijks enkele dagen na de aankondiging van het herstel van de betrekkingen tussen de regeringen, de uitsluiting van de academicus Gustavo Pérez Silverio als adjunct-professor van de Faculteit van Sociale Wetenschappen werd veroordeeld. Ondanks het feit dat hij onafgebroken jarenlang met succes materiaal als Geschiedenis van Cuba, Rassenstudies en Politieke Theorie had gedoceerd. Hierna werd ook zijn populaire radioprogramma Crisol Cubano opgeheven, dat zich bezighield met de culturele en nationale identiteit en uitgezonden werd door radio CMHW van Villa Clara.

universiteit-las villas-Andrés Castro Alegría-diaz canel

De rector van de Universiteit Las Villas Andrés Castro Alegría, naast hem links de eerste vice-president van Cuba, Diaz Canel

Rector en parlementslid
Ondanks zijn lente- uitstraling zie het er naar uit dat deze maand april de onheilspellende verklaring van Feijóo dat ‘de varkens de rozen verslinden’ meer dan ooit bewaarheid wordt ten nadele van de Centrale Universiteit van Las Villas die, verre van haar trieste optreden te veranderen, deze nog verergert. De rector Andres Castro Alegria heeft verschillende professoren en studenten uitgesloten, ondanks (of misschien wel daarom) dat hij afgevaardigde in het Cubaanse Parlement is. Twee ervan zijn opvallend, gezien de menselijke en intellectuele kwaliteit van de nieuwe slachtoffers: de professor van de Faculteit van Humaniteit Dalila Rodriguez Gonzalez en Karla Pérez González, studente van die faculteit. Dalila, van onbesproken gedrag en erg populair bij haar studenten, gegarandeerd door de hoeveelheid erkenningen die ze al vanaf haar studentenleven en als professor krijgt, ondanks een tiental jaren intensief docentschap als Filologe en Master in Linguïstische en Redactionele Studies, overkwam de uitsluiting juist op het moment dat zij een doctoraal Pedagogie volgde. De door de rector zelf ondertekende resolutie verklaart dat haar ‘handelwijze in het sociale en ethische afwijkt van het correct optreden wat als docent van haar vereist wordt en wat de vorming van de studenten die aan genoemde Faculteit en deze Universiteit colleges volgen kan aantasten’. Dalila was naast haar werk als docent ook actief in het Instituut Patmos, een debatcentrum van evangelische snit dat door de autoriteiten in Cuba niet wordt erkend en herhaaldelijk dwarsgezeten door de Cubaanse geheime dienst.

Bron
* Mario Félix Lleonart Barroso op de website 14ymedio, 14 april 2017
Noot
* Raúl Roa was een vooraanstaand Cubaanse politicus en diplomaat. Hij was o.a. vele jaren lang Minister van Buitenlandse Zaken van Cuba.

Nieuwe poging Cubaanse Kunstacademie te redden (2)

kunst-isa-ballet-school-design-toekomst

Zo zou het balletgedeelte van het Instituut voor Schone Kunsten er uit moeten zien.

Revolutionaire schoonheid
Hoewel de vijf uit baksteen opgetrokken scholen in Cuba zelf werden genegeerd, trokken zij internationale aandacht toen Loomis in 1999 zijn boek A Revolution of Forms publiceerde en een breed publiek kennismaakte met deze bijzondere vorm van architectuur. ‘Ze zijn anders dan alles wat je ooit hebt gezien … zowel kinetisch, als organisch een driedimensionaal complex,’ zegt Loomis. ‘Je weet niet waar je naar toeloopt en je kunt je ook niet omdraaien en omkijken om te zien waar je bent. Je bent altijd onderweg,’ zei hij. Plaatsing op de lijst van 2000 Wereldmonumenten betekende opnieuw aandacht voor de school en daardoor werd ook de aandacht van Castro weer getrokken naar de vergeten schoolgebouwen. Hij beval een complete renovatie en tussen 2007 en 2009 werden de gebouwen voor de dans- en de beeldende kunst gerestaureerd en de drie nog niet gereed zijnde gebouwen gestabiliseerd. Er kwamen weer studenten naar de twee gerenoveerde gebouwen maar verdere restauratie werd gestaakt vanwege de economische crisis. De andere andere gebouwen lagen er opnieuw verlaten bij.

Carlos-Acosta-in-Cuba-001

Carlos Acosta

Een laatste kans
Inspanningen om de restauratiewerkzaamheden te hervatten hebben sindsdien weinig succes gehad ondanks het feit dat de Cubaanse regering het gebouwencomplex uitriep tot een Nationaal Monument en het monument gekandideerd werd voor plaatsing op de werelderfgoedlijst van de UNESCO. De discussie die in 2012 ontstond nadat de balletdanser Acosta had aangeboden een danscentrum op te zetten in de balletschool, is tekenend voor de  problemen waarmee het herstel te maken heeft. Sectoren in de regering beschuldigden hem de scholen te privatiseren en de architect Garatti (zie linken) werd woedend bij de gedachte dat andere architecten erbij betrokken zouden worden.  Volgens Barbacci en Loomis is  de situatie nu verbeterd en is ook de Cubaanse regering ontvankelijker voor herstelplannen als de school internationaal een rol kan spelen en een duurzame financiële basis in de toekomst is gegarandeerd. De twist met Acosta schijnt tot het verleden te behoren.

kunst-isa-beeld-vanuit-de-lucht

Het ISA-complex vanuit de lucht

Samenwerkingsproject
De Cubaanse regering richtte begin 2015 een commissie op – met o.a. overheidsvertegenwoordigers, Loomis, Barbacci, UNESCO, de Italiaanse ambassadeur in Havana en Acosta – die in samenwerking met het Ministerie van Cultuur de restauratie moet begeleiden en plannen moet ontwikkelen voor een financieel zekere toekomst van de gebouwen. ‘Het zou prachtig zijn als de scholen uiteindelijk voldoen aan de oorspronkelijke visie van Fidel en Che, dat ze internationaal een rol kunnen spelen en dat studenten op basis van een businessplan financieel gesteund kunnen worden,’ aldus architect en auteur John Loomis. In 1961 had Fidel immers al beloofd dat ‘Cuba er zeker van kon zijn de mooiste kunstacademie ter wereld te zullen hebben.’ Maar het World Monument Fund heeft voor 2016 opnieuw besloten het complex toe te voegen aan de lijst van 2016 met bedreigd erfgoed en Barbacci zegt dat voor de schoolgebouwen voor ballet en muziek de tijd dringt want deze gebouwen staan op instorten. ‘Elk jaar opnieuw wordt de plek steeds minder architectuur en meer een romantische ruïne tot het moment dat er niets te bewaren valt,’ zegt ze.

kunst-isa-cover-boek-john-loomis

Het invloedrijke boek van John Loomis over de kunstopleidingen in Cuba

Bronnen
* Boek: A Revolution of of Forms; Cuba’s forgotten Arts Schools John Loomis
* Alma Guillermo Prieto publiceerde in 2004 Dancing with Cuba.
Linken
* New York Times 29 december 2014: Bij de dood van Ricardo Porro, 29 december 2014
* La Habana : Roberto Gottardi’s Paradise Lost at ISA
* Website Cubaencuentro, 4 november 2012: over de reddingspoging van de Cubaanse danser Carlos Acosta
* Carlos Acosta richt er de Carlos Acosta Foundation voor op
* De boze reactie van architect Garatti, Diario de Cuba, 3 juli 2012: ‘Ik moet de Balletschool herbouwen.’
* Eén van de architecten,
Vitorrio Garatti moest in 1974 Cuba verlaten op beschuldiging van spionage. In maart 2014 mocht hij het land weer bezoeken en werd hij door de officiële media welkom geheten zoals website Cubadebate, 10 maart 2014
*
Youtube 2 minuten. Over de totstandkoming van de gebouwen van de kunstopleiding met o.a. de architect Garatti.