Kerken schieten als paddenstoelen uit de grond in Cuba

Jarenlang was Cuba officieel atheïstisch. Vandaag schieten de kerken als paddenstoelen uit de grond. Meer dan zeshonderd zijn het er al.

kerk-havanaIn de Cubaanse hoofdstad Havana versnellen gezinnen hun pas om op tijd te komen voor de zondagsviering van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen. Ondanks de warmte dragen de mannen hemd en das, de vrouwen rok en bloes met mouwen. ‘Onze kerk is nog jong in Cuba, maar sinds 18 juni zijn we een district, wat betekent dat we groeien’, zegt Luis Wilberto Tito, voorzitter van deze afdeling van de mormoonse kerk. Beetje bij beetje vullen mensen van alle leeftijden en kleuren de kapel die de Oecumenische Raad van Kerken van Cuba hen ter beschikking stelt.

Religieuze diversiteit
In 1992 werd Cuba een seculiere staat, met fundamentele waarborgen voor de vrijheid van eredienst. De eerste Cubaanse bekeringen tot het mormoonse geloof, een christelijke religie, dateren van 1998. Er zijn nu twee mormoonse districten in Cuba, samen goed voor 140 gelovigen. ‘We zullen altijd een minderheid blijven maar we zouden nog kunnen groeien in de provincies Holguín en Camagüey’, zegt Tito. Het illustreert de groeiende religieuze diversiteit in Cuba. Jarenlang, sinds Fidel Castro in 1959 de macht overnam, was Cuba officieel een atheïstische staat. In 1992 veranderde de grondwet: Cuba werd een seculiere staat, met fundamentele waarborgen voor de vrijheid van eredienst. ‘Er zijn nu veel verschillende kerken in het land en met alle hebben we de beste relaties’, zegt Tito. ‘De diversiteit laat zien dat de Cubaanse bevolking God wil kennen en dichter bij hem wil komen.’

Meer dan 600 kerken
In het Register van Verenigingen van het ministerie van Justitie groeien de religieuze verenigingen sinds 2013 het snelst. Het zijn er al meer dan zeshonderd: meer dan 500 spiritistische kerken, 55 evangelische en protestantse, zes joodse, vier Yoruba, een islamitische en een boeddhistische. De registratieprocedure is complex. Voor de mormoonse afdelingen is ze nog niet afgerond. Zolang kunnen beginnende kerken ondersteuning krijgen van de Raad van Kerken. ‘Het religieuze panorama ziet er steeds complexer uit, met nieuwe bewegingen en een fragmentarisering van de oude, zowel in de steden als op het platteland’, zegt Enrique López Oliva, expert religieuze geschiedenis.

protestant-People pray on Easter morning. The Methodist Church of Marianao in Havana had fewer than 400 members in the late 1990s; it has more than 3,200 today

Methodistenbijeenkomst in de wijk Marianao in Havana

Offensief van evangelische groepen
Cijfers over religiositeit bij de Cubaanse bevolking zijn schaars. Volgens gegevens van de katholieke kerk is 60 procent van de 11 miljoen Cubanen gedoopt maar gaat slechts 2 procent naar de zondagsmis. De protestanten zijn naar schatting met een miljoen. Van de Afro-Cubaanse religies zijn geen cijfers bekend maar volgens sommige experts zouden ze meer aanhangers tellen dan de katholieke gemeenschap. Sommige van die Afro-Cubaanse religies eisen trouwens een katholiek doopsel. ‘Er is een groot offensief van evangelische groepen’, zegt Enrique López Oliva, expert religieuze geschiedenis. ‘Je hoort ook dat het aantal islamitische en joodse gelovigen sneller toeneemt dan het aantal christelijke, ook bij mensen zonder familiale voorgeschiedenis. En veel mensen gaan naar de Maya-rituelen die de ambassade van Guatemala organiseert.’ Volgens López Oliva is de religieuze diversiteit ‘een antwoord op de huidige crisis in de Cubaanse samenleving: veel mensen zijn onzeker over de toekomst en zoeken wanhopig een houvast.’ Hij ziet veel gedesoriënteerde jongeren.

Bron
De Morgen, IPS-Havana, 24 juli 2017

 

Start lood- en zinkmijn in provincie Pinar del Rio

In oktober aanstaande start in noord-west Cuba de productie van een nieuwe lood-en zinkmijn. De joint venture Emincar wil met de opening van de Castellanosmijn in de provincie Pinar del Rio de lood- en zinkexploitatie in Cuba doen heropleven.

An excavator loads a truck at an area being prepared to be used by the lead and zinc  mine Castellanos in Minas de Matahambre, Cuba

Het lood- en zinkmijngebied van Castellanos in Minas de Matahambre, Cuba

Cuba is op het wereldtoneel al een belangrijke nikkelexporteur, maar heeft ook potentieel voor andere mineralen. De Castellanosmijn – waarde 278 miljoen dollar – moet jaarlijks 100.000 ton zinkextract en loodextract produceren, aldus een woordvoerder van Emincar, een samenwerkingsverband van het in Zwitserland gevestigde bedrijf Trafigura en het Cubaanse staatsbedrijf Geominera. Volgens manager Justo Hernández Pérez van Emincar moet deze investering leiden tot een opleving in dit mijnbouwgebied en is er nog maar sprake van een begin. Veel mijnen, waaronder een goudmijn die naast de nieuwe Castellanosmijn is gelegen, werden tussen 1990 en 2000 verlaten toen de economie van Cuba’s belangrijkste bondgenoot, de Sovjet Unie, instortte. De Castellanosmijn heeft een reserve voor 11 jaar aan exploitatie. De nabijgelegen Sant Luciamijn heeft een reserve van nog eens 10 jaar, die ook door Emincar zal worden ontgonnen. De Castellanosmijn biedt werk aan bijna 500 arbeiders. Het gemiddelde loon bedraagt 50 dollar plus een bonus van 80 dollar bij bijzondere prestaties. Dat maandsalaris ligt hoger dan het gemiddelde loon in Cuba van 30 dollar.

mapa-matahambre-mijn

Het mijnengebied van Matahambre

Investeringen
Vorig jaar presenteerde Cuba een portfolio met mogelijke investeringen voor buitenlandse ondernemingen; ook de exploratie van zeldzame metalen, grondstoffen en andere mineralen komen daarvoor in aanmerking. De investeringen moeten leiden tot hogere winsten in een land dat wordt geplaagd door lagere opbrengsten in de export en een daling van de goedkope olieleveranties uit Venezuela.

Bron
* Persbureau Reuters, 21 juli 2017

Dramatische daling van Cubaanse bootvluchtelingen naar VS

Volgens cijfers van de Amerikaanse kustwacht daalde het aantal aangehouden Cubaanse balseros/bootvluchtelingen in de eerste helft van dit jaar tot 322 immigranten. In dezelfde periode in 2016 waren dat er 2.297.

kustwach-vsOorzaak van de daling is de intrekking van de zogeheten pies secos – pies mojados / droge voeten – natte voeten regeling waardoor Cubanen sinds januari 2017 niet langer vanzelf een verblijfsvergunning kregen als ze voet op Amerikaans grondgebied zetten. De natte voeten-droge voetenregeling, die sinds 1995 bestond, werd door president Barack Obama in januari 2017 op de valreep van zijn presidentschap per direct beëindigd. Het aantal vluchtpogingen via de Golf van Florida is volgens de Amerikaanse kustwacht daardoor dramatisch  afgenomen. De wet van ex-president Barack Obama (2009-2017) werd op 9 januari 2017 van kracht. Ook Cubanen moeten nu over geldige papieren beschikken om de VS binnen te komen. Cubanen die politiek asiel aanvragen en voor wie de terugkeer naar Cuba risico’s kan inhouden, moeten een langdurige procedure doorlopen en kunnen maanden worden opgesloten voor hun verzoek wordt gehonoreerd. In het fiscaal jaar (tussen 1 oktober 2015 en 30 september 2016) werden 7.411 Cubanen op zee door de Amerikaanse kustwacht onderschept.

Bron
* Persbureau EFE, 21 juli 2017

Havana, hoofdstad van de nostalgie

De wanden vol foto’s met stadstaferelen uit het verleden en van een grote groep beroemde artiesten uit de Republiek Cuba, grammofoonplatenhoezen uit diezelfde periode en belegen reclameposters uit de jaren 40 en 50 van de vorige eeuw. In een centrale ruimte is een niet meer functionerende platenspeler de blikvanger in de kleine eetzaal van het restaurant. Op de tafelkleden doen oude vinylplaten (LP’s) dienst als onderzetters voor de borden, en andere platen van hetzelfde materiaal (singles) zijn onderzetters voor de glazen. Miriam Celaya, journalist en columniste, ervaart een golf van nostalgie naar de periode van de Republiek met een stevige invloed van de Yankee en door Castro en de zijnen bijna 60 jaar smalend omschreven als ‘pseudorepubliek.’

paladar-traditioneel

Paladar met nostalgie-interieur

In dit particuliere restaurant  – zoals in andere soortgelijke die zich in Habana Vieja en andere delen van de stad begonnen te verspreiden vanaf de zogenaamde ‘raúlistische hervormingen’ – weerspiegelt de hele omgeving die onmiskenbare hang naar het verleden die zich de laatste tijd als een epidemie van de stad meester is gaan maken. ‘Alles wat maar verleden tijd is was beter’, een deuntje dat meedogenloos in Cuba rondzingt. Maar het gaat niet om zomaar een verleden. Want, vreemd genoeg, toont geen enkele van deze enthousiaste particuliere ondernemers ook maar de minste interesse een beroep te doen op de socialistische esthetica met dat vleugje Sovjet dat dertig jaar lang het nationale leven in Cuba bepaalde zonder de inheemse geest te beïnvloeden. Er zijn geen matroesjkas, balalaikas of personen in ‘Russische poppetjes’ die de etalages of interieurs van deze zaken stofferen of de piñata en zaaltjes voor kinderfeestjes versieren. Niets doet denken aan de onverwoestbare vriendschap van Cuba en de Sovjetunie uit een tijdperk waarin bijna alle leden van dat Cubaanse proto-ondernemerschap zijn geboren. Zij geven er de voorkeur aan de welvaart uit de Republiekeins met de krachtige Yankee-invloed te doen herleven en de harde jaren van de dominantie van de bolo (de Rus) op het eiland te vergeten.

Westerse glamour
Dat verklaart dat men overal in die zaken een decoratie kan aantreffen van een reproductie van een platenhoes van Benny Moré en niet van hedendaagse muzikanten als Los Van Van of Isaac Delgado. En vanaf de wand kijkt het glimmende en glimlachende gelaat van Kid Chocolate ons aan en niet dat van Teófilo Stevenson. Glamour is zonder twijfel een westers kapitalistisch product. Hoewel het hier om een belegen en in karton verpakte glamour gaat zoals die van het Cuba van de jaren 50, die ontaardt  in een model dat standaard dreigt te worden. Dat gebeurt altijd in gemeenschappen zonder vrijheid waar de middelmatigheid de boventoon voert.

havana-parque-central-1900

Parque Central, begin 20ste eeuw

Lucratieve nostalgie
Zoals pleegt te gebeuren bij elke gelegenheid om een graantje mee te pikken ontbreken ook hier de schelmen niet die besloten hebben van het nieuwe goudmijntje te profiteren dat dit soort esthetica van de nostalgie biedt om hun eigen zakken te vullen, zoals af te leiden valt uit een uitgebreide advertentie op het zeer populaire web Revolico, waar men voor 25 CUC, of het equivalent in CUP ( 625 peso’s), een verzameling van 27.000 Cubaanse foto’s van vóór 1959 kan kopen ‘voor de wanden van jouw zaak’. (…) ‘De geschiedenis van ons land leeft door het beeld’, spoort de advertentie aan die de verkoop promoot van een ‘ruime selectie foto’ s van cafetaria, hotels, huizen, monumenten, winkels, historische plaatsen en van de voornaamste straten en lanen van de Cubaanse hoofdstad.’ Deze offerte geldt niet alleen voor foto’s, maar ook voor ‘oude landkaarten, ansichtkaarten, buslijnen, architectuurontwerpen, gravures, kopieën van erg goede kwaliteit van oude bierreclames van Cristal, Hatuey en Polar, posters van sigarenmerken, hotels, casino’s, dranken en nog veel meer wat allemaal een ruime grafische schat  van grote waarde vormt.’ Een hele cultus naar het prerevolutionaire verleden die het hardnekkig verlangen naar een verloren model duidelijk maakt, en het heden des te meer diepgeworteld en innig verstrengeld als decadent en mislukt laat zien, en nog onzekerder en duisterder de toekomst.

malecon-1940

Malecón in 1940

Pseudorepubliek
De paradox is dat, – na een periode van bijna zestig jaar Castro waarin de voornaamste inspanningen er op gericht waren te proberen de 57 jaren van de Republiek Cuba uit te wissen – ‘pseudorepubliek’ genoemd- en een model (ja, ‘pseudo’-socialistisch), niet echt proletarisch en wars van de nationale cultuur en aspiraties, te creëren -, het liberale Republikeinse ideaal weer verhuld terugkeert in de culturele symbolen en vandaag de dag als verheerlijking van de herinnering naar die ‘betere tijden’ uitbot, toen de welvaart en rijkdom te prijzen doelen waren, en geen misdaden.  Het resultaat is dat bij het niet kunnen laten zien van een beloftevolle toekomst  de door het slijk gehaalde Republiek verworden is tot het afgezaagde symbool van het verloren paradijs en weer een voorkeursplek gaat innemen in de collectieve verbeelding, niettegenstaande het feit dat meer dan 70% van de huidige Cubanen na  1959 zijn geboren en ge(mis)vormd zijn in een leer van gestrengheid en opoffering.

Socialistische marketing
Het gebruik van Republikeinse symbolen is echter niet alleen voorbehouden aan de kleine niches van de particuliere economie. De middelmatigheid en gebrek aan verbeelding bereiken ook de almachtige Staat-Regering-Partij die bijna heel de industrie van de vrijetijdsbesteding onder controle heeft.  Zo is het herscheppen van de jaren vóór 1959 een zeer lucratieve inkomstenbron geworden, ook voor de verwoesters van de Republiek zelf. Vooral sinds het toerisme van de VS het voornaamste doel van de socialistische marketing werd. Dat laat ook de zorgvuldige reconstructie van  oude hotels, bars en andere voor het internationale toerisme bestemde ruimtes zien, die tot voor kort geleden nog decadente locaties of simpelweg ruines waren en waarvan de architectuur en recent herstelde binnenruimtes de elegantie en stijl van het Cuba van de tijd vóór de revolutie herscheppen.

paladar-traditioneel2Themapark
Ondertussen gaan de ideologische gevechten en verhitte anti-imperialistische debatten in de openbare ruimte en officiële pers gericht op de indoctrinatie en controle van de eigen bevolking, gewoon door.  Maar zowel de ondernemers in opmars als de kameleontische castristische koepel in Cuba werken aan een parallelle werkelijkheid van een Republikeinse en kunstmatig in ere herstelde traditie ter ontspanning en vermaak van de buitenlandse bezoekers die in dollars betalen om dit themapark te bezoeken: een in het midden van de 20e eeuw ingevroren land.

Triest
Zeker, een verleden dat, ten goede of ten kwade, deel uitmaakt van de cultuur en geschiedenis van het eiland en een tijdperk van voorspoed en verwachtingen van die jonge natie vertegenwoordigde, mag niet verloochend worden. Het werkelijk trieste is dat de zestig jaar met de Castro’s ons als erfenis een volk heeft achtergelaten dat in plaats van voort te stoten naar de toekomst als model iets uit een ver verleden aanneemt. Een ver verleden weliswaar met een periode van verlichting en democratische veroveringen, maar ook een verleden met zoveel gebreken en tekortkomingen dat het aan zijn boezem de langste dictatuur van dit halfrond koesterde en in wier handen het lot van alle Cubanen blijft liggen. Jammer.

Bron
* Miriam Celaya, website 14ymedio, 16 juni 2017

Het jaar van de verloren mango’s

‘Overal hangt de stank van verrotte mango’s’, zegt Pascual Rojas, inwoner van de gemeente Manuel Tames in de provincie Guantánamo waar een groot deel van de mango-oogst, 2.600 ton groot, de laatste weken is weggerot. Ondertussen betaalt de consument in Havana een forse prijs voor dezelfde vrucht die er erg schaars is.

mangos2‘De regenbuien in mei en juni kondigden al aan wat ons te wachten stond,’ legt Pascual Rojas ons telefonisch uit. ‘Zo’n enorme oogst hebben we in jaren niet gezien maar alles veranderde tenslotte in fruitafval,’ klaagt hij. De overvolle mangobomen verontrustten de boeren. ‘Ik zei mijn broer dat het heel moeilijk zou worden om al die mango’s op tijd bij de klanten te krijgen,’ aldus Rojas. In deze streek komen verschillende soorten mango’s voor, maar het meest de mameyson, de manga en de bizcochuelo, deze laatste speelt vanwege zijn onsterfelijke zoete smaak een rol in een bekend Cubaans lied. ‘Maar nu is de zoete smaak veranderd in een zure, zijn de mango’s zwart gekleurd en vol vliegjes.’ De regenval van de laatste weken was een zegen voor de Cubaanse landbouw die grote droogte heeft gekend dit jaar. De boeren in de streek konden ook het hoofd bieden aan besmettelijke schimmelziekten als anthracnose, maar de ondersteuning door de staatsinstellingen was desastreus. De grootste verliezen leden de crediet- en dienstencoöperaties in de streek van Bayate (Consejo Popular de El Salvador) en Manuel Tames.

Geen blikjes
De conservenfabrieken in de omgeving geleid door de staat, konden de hoeveelheid mango’s niet verwerken. Meer dan een derde van de 6.794 ton mango die werd geproduceerd, moest als verloren worden beschouwd, aldus de lokale krant Venceremos die Ramón Sánchez Ocaña, fruitspecialist van de provinciale overheid aan het woord laat. Hij legt uit dat de fabriek in San Antonio del Sur 20 dagen later dan gepland met de productie begon. De andere fabriek in El Guaso kon slechts op halve kracht werken omdat blikjes voor de mangopulp ontbraken. Een medewerker laat aan de website 14ymedio weten dat er veel transportproblemen waren door de inefficiëntie van de staatsinstelling Acopio, o.a. verantwoordelijk voor het vervoer en de logistiek van het fruit. Een medewerker van deze instelling, Taller de la Base Provincial de Transporte de Acopio in Guantánamo die anoniem wil blijven, wijt de problemen aan complicaties die optraden bij de benzineleveranties. ‘Als we geen dozen hebben, hoe kunnen we de mango’s dan op en verantwoorde wijze naar de fabriek brengen,’ zegt de bron bij Acopio. Al deze factoren speelden een rol bij het ontstaan van deze ramp en vallen onder het kopje ‘slechte organisatie’.

Schulden
Manuel, boer in de streek van de Cooperativa de Créditos y Servicios Ángel Bouza, is een van de meest getroffenen. ‘Hier moeten de varkens ’s ochtends, ’s middags en ’s avonds mango eten. Want wat moeten we anders met zoveel mango’s.’ Hij merkt op dat dit elk jaar gebeurt, maar ‘nu kwam er een televisieploeg en sprak men erover in de Nationale Assemblee maar het is niks nieuws’, klaagt de boer. Weinig wordt er gesproken over de verliezen die de producenten leden. ‘Er zijn hier mensen die zich voor duizenden peso’s in de schulden staken omdat ze veel geld in deze oogst hadden geïnvesteerd,’ zegt Manuel. ‘Mijn schoonbroer verloor meer dan 5.000 peso’s en wie gaat hem betalen?’

Mangos-mercado-Habana
Op de markt in Havana zie je op dit moment bijna geen mango’s; in het oosten rotten ze weg.

Verontwaardiging
Tijdens de laatste zitting van het parlement werd bericht over de grote verliezen door dit gebrek aan organisatie. Bij de afgevaardigden maar ook bij de klanten van de boerenmarkten in de stad die dit bericht op de televisie hoorden, leidde dit tot grote verontwaardiging. ‘In Havana moet je tussen de 3 en 5 nationale peso’s betalen voor een willekeurige mango, maar in het oosten rotten ze weg en kan niemand deze kopen,’ aldus de 71-jarige Clara Carvajal. De beelden op televisie deden haar pijn. De teelt van mango’s op het eiland heeft een helder verloop namelijk van het begin van de regenperiode in mei tot eind september, maar de staat lijkt er niet in te slagen op dit vaste ritme adequaat in te spelen.

mango-oogst-camaguey

de mango-oogst in Camaguey

Hoofdstad
Ver van Guantánamo, in de gemeenten Güira en Alquízar (Artemisa), waar groente en fruit voor de hoofdstad worden verbouwd, is de situatie ook verontrustend. ‘Als de zaak niet serieus wordt aangepakt, zal hier hetzelfde gebeuren’, verzekert een boer die met een mand vol mango’s op een karretje, getrokken door paarden door een wijk in Havana trekt. ‘Dit is het jaar van de verloren mango’s, terwijl hij wijst naar de bomen aan beide kanten van de weg vol smakelijke vruchten.’

Bron
* Marcelo Hernández, website 14ymedio, 18 juli  2017

Noot
* Acopio is de overheidsinstantie die o.a. de logistiek verzorgt voor het vervoer van voedsel en fruit naar steden en markten. Toen in 2011 president Raúl Castro een liberalisering van het landbouwbeleid afkondigde, werd de bewegingsvrijheid van Acopio enigszins aan banden gelegd. Acopio liet de boeren vaak op zich wachten waardoor producten bedierven. De president benadrukte toen al dat de maatregel niet het bestaande systeem zou vervangen, maar slechts een ‘additionele maatregel ‘ was.

Help! De coöperaties worden succesvol

Cubaanse parlementariërs hebben in de afgelopen maanden in het hele land diverse coöperaties (behalve die in de landbouw) geïnspecteerd. Bij terugkeer in het parlement lieten zij de volksvertegenwoordigers weten dat coöperaties ‘sterk hebben bijgedragen aan de economische en sociale sectoren die van groot belang zijn: zij droegen bij aan de verbetering van de kwaliteit van leven van de leden van de coöperaties en slaagden er in tegemoet te komen aan de wensen van hun klanten, vooral in de bouwsector’.

cooperatie5

Coöperatief naai-atelier

Curieus is de opmerking van dezelfde afgevaardigden dat deze coöperaties ook ‘bijdragen aan de vermindering van het menselijk kapitaal in de staatsbedrijven, omdat er sprake is van een exodus van getraind personeel dat naar de coöperaties overloopt’. Deze opmerking van volksvertegenwoordigers zal in het nadeel van de coöperaties uitwerken. Hun grootste zonde is blijkbaar dat ze een aantrekkelijke werkplek vormen voor werknemers en tegemoet komen aan de wensen van de klant.

Initiatieven
Maar er worden meer opmerkingen gemaakt door de geachte afgevaardigden: ‘Een belangrijk deel van de coöperaties bereidt hun werkzaamheden uit en maakt deals buiten de plaats van vestiging, waardoor de publieke controle door de competente administratieve inspecties wordt beperkt.’ Dat wil zeggen dat leden van deze coöperaties hun thuishavens verlaten en het initiatief nemen om elders oplossingen te zoeken voor economische en sociale problemen en dat veroorzaakt weer problemen met de controle door de bureaucratie, waar ambtenaren hun kantoren met airconditioning moeten verlaten om dit te onderzoeken. Het is een hard leven voor een Cubaanse bureaucraat!

Paresh Nath, The Khaleej Times, UAE- Raul Niet te snel

Raúl Castro: Niet zo snel. Dit is een nieuwe weg.’ Cartoon van Paresh Nath

Schildpad
Met dit soort waarschuwingen door wetgevers, zal de legalisatie van coöperaties zich voortbewegen met de snelheid van een aangelijnde schildpad. Ik vrees dat zij alles in het werk zullen stellen om deze staatsbedrijven overeind te houden, zelfs op kunstmatige wijze en ook als dit ten koste gaat van een lagere productiviteit en minder efficiëntie.

Bron
* Fernando Ravsberg op de website Cartas desde Cuba, 13 juli 2017 met ruim 70 reacties.