Is de gezondheidszorg in Cuba gratis?

Kortgeleden werd de Cubaanse burger er aan herinnerd dat medische zorg sinds de revolutie van 1959 weliswaar gratis is, maar de regering een hoop geld kost. Het tijdschrift Progreso Semanal – met redactielokalen in Miami en Havana – vroeg zich af of de Cubaanse burger niet fors betaalt voor de veel geprezen gratis gezondheidszorg. Progreso Semanal staat bekend als een Castrovriendelijk medium en wordt in kringen van de traditionele Cubaanse ballingen zeer gewantrouwd. Dat commentaar volgt hier. 

gezondheid-factuur-patientNaast de leuzen in ziekenhuizen en klieken als ‘Gezondheidszorg is gratis maar niet kosteloos’ worden nu facturen uitgereikt met daarop de kosten voor de specifieke behandeling. Nog steeds wordt er geen cent voor betaald. Dat klopt en zo zou het ook moeten zijn. Maar is het wel zo? Betalen we niets?

Hoge belastingen
Wij spraken er met veel vrienden over. De conclusie luidde dat de gezondheidszorg en het onderwijs in Cuba, zoals we tientallen jaren hebben geleerd,  gratis zijn en een recht, geen privilege. Het is zaak dat de regering goed in de gaten houdt hoeveel deze rechten kosten. Van een land als Cuba kunnen we niet minder verwachten. Juist nu Cuba een recessie beleeft die groter is dan bij vorig gelegenheden (behalve dan de Speciale Periode), vragen we ons af of Cubanen niet betaalden en betalen voor de instandhouding van deze diensten, bijvoorbeeld elke keer als zij producten kopen in de deviezenwinkels, Tiendas Recaudadoras de Divisas (TRD). Canada, zeker geen socialistisch land maar ook andere landen, leveren deze diensten kosteloos, mogelijk gemaakt door het economisch potentieel van het land en de hoge belastingen die er worden geheven. Maar in Cuba betalen mensen tot maximaal 240% meer (de zogeheten IVA-heffing Impuesto de Valor Agregado), voor producten  gekocht in deze deviezenwinkels, een soort BTW en de hoogste ter wereld.

Kosten behandeling
Veel Cubanen hebben dit goed begrepen. Als het juist is de prijs te weten van een medische behandeling die we ondergaan, zou het ook nuttig en noodzakelijk zijn te weten hoeveel de productie van een ton suiker kost. Of de prijs voor de groothandel van een fles sojaolie of zonnebloemolie waar we 2,40 convertibele peso’s (56,6 nationale peso’s) in de winkel voor betalen. Of de kosten van het verlies van tonnen tomaten in Guantánamo** die kortgeleden bedierven en de maatregelen die er genomen zijn tegen de mensen die hier voor verantwoordelijk zijn en voor de schade die Cubaanse gezinnen en ons economie daardoor leden.

gezondheid-factuur

Prijslijst voor medische behandelingen

Misstanden
Om deze reden is het niet per se noodzakelijk dat wij ons de kosten van een röntgenfoto van de longen, een complexe hartoperatie of het opnemen van de polsslag door een verpleegster (25 cent?) herinneren. Ons gezondheidssysteem verkoopt zijn diensten zelfs aan het buitenland waardoor het een van de belangrijkste inkomstenbronnen van het land is geworden. Bovendien verdient het door de medische zorg van buitenlanders die naar Cuba komen voor behandeling. Maar we weten ook dat de corruptie de Cubaanse ziekenhuizen is binnengedrongen en dat er bedragen worden geïnd voor cosmetisch ingrepen die onder de toonbank worden verricht of á la izquierda (via links, c.q. illegaal) zoals we hier zeggen. Er is een verschil tussen een borstimplantatie voor een vrouw die simpelweg grotere borsten wil of een vrouw die een implantatie nodig heeft ter voorkoming van borstkanker. Dan is het een goed idee om de eerste een factuur te sturen én de operatie legaal uit te voeren.

Humaan model
De kosten van de gezondheidszorg openbaar maken is een plicht van de staat en een recht van de burger. Maar de staat zou ook andere informatie moeten verstrekken over de publieke uitgaven en de mentaliteit en de geesten rijp moeten maken voor nieuwe manieren om inkomsten te genereren en rijkdom te scheppen die ons in staat stellen het humane model in stand te houden en te maken dat dit op het terrein van gratis gezondheidszorg en opvoeding onomkeerbaar is. Dan is het ook niet nodig om alle betrokkenen de kosten van bijvoorbeeld een nieroperatie voor te houden of hen daar aan te herinneren.

Bron
Progreso Semanal, 24 maart 2017

Link
** Cartas desde Cuba publiceerde een artikel van Fernando Ravsberg over rottende tomaten in Guantánamo, 23 maart 2017

* Noot
De tekst van Progreso Semanal werd ook gepubliceerd op de Cubaanse website van Fernando Ravsberg. ‘El yoyo’ reageert met een schrijnend voorbeeld van een torenhoge belasting: 98% op haar salaris.

‘Ik werkte 11 jaar voor een joint venture in Cuba. De Spaanse eigenaren betaalden de Cubaanse overheid elke maand tussen de 1.500 en 2.000 dollar per maand voor mijn werk. Zelf ontving ik elke maand gemiddeld 16 CUC, dat is € 15. Dat betekent een belastingheffing van 98%. In elf jaar betaalde ik voor mijn studie en alle medicijnen die ik ontving. Mijn collega’s die in Cuba bleven, werken al langer dan 30 jaar onder deze omstandigheden. Elke aspirine hebben we met ons eigen zweet betaald.’

Ziekenhuispatiënten krijgen fictieve rekeningen

Ziekenhuispatiënten in Cuba zullen na een behandeling voortaan een symbolische factuur krijgen. Het is onderdeel van een campagne die het Ministerie van Gezondheid is begonnen, ondermeer als reactie op de groeiende kritiek onder de Cubaanse burgers over de kwaliteit van de gezondheidszorg.

medico-man-brancard

Gewonde man wacht op behandeling in een ziekenhuis in Havana

Het is een opvallend initiatief van een overheid die in het algemeen niet uitblinkt in transparantie. Ze reageert met deze maatregel op de groeiende ontevredenheid onder Cubanen over de verminderde dienstverlening, de staat waarin ziekenhuizen verkeren, het tekort aan medisch specialisten door de missies in het buitenland en de steekpenningen die regelmatig moeten worden betaald aan medici voor een behandeling. Zaterdag jl. wijdde de Cubaanse televisie aandacht aan het initiatief met een reportage van de journalist Milenis Torres: ‘De meerderheid van de Cubanen is met de Revolutie geboren en heeft zich daarom nooit zorgen hoeven te maken over de vraag hoeveel een operatie, een klinisch onderzoek of een ultrasonisch onderzoek of andere behandelingen wel kosten.’ In de uitzending legt een arts aan een pas geopereerde man uit dat in een aantal ziekenhuizen besloten is het uitreiken van een factuur aan het protocol toe te voegen, om het begrip te vergroten dat ‘de diensten in ons gezondheidssysteem gratis zijn maar wel geld kosten’. Een functionaris legt uit dat met dit protocol de directe betrokkenheid bij de dienstverlening ‘concreet wordt, hoe ze wordt verricht en welke kosten door het land en het Ministerie van Gezondheid worden gemaakt om deze te realiseren.’ En een andere arts zegt: ‘Het is gepast, educatief en een erkenning van het werk dat wordt verricht. Het biedt ook de mogelijkheid om instituten te tonen wat wordt geïnvesteerd, het verplicht ons dieper na te denken over kosten en dat is iets waar niet altijd voldoende aandacht voor was,’ Volgens de journaliste heeft het Ministerie affiches in de ziekenhuizen opgehangen waarop de kosten van de behandeling worden vermeld.

Bron
* Diario de Cuba, 20 maart 2017

Link
* Reportage Cubaanse televisie, 4 minuten

Hoe Cubanen in Venezuela worden uitgebuit

Duizenden artsen en andere beroepskrachten uit de gezondheidssector en uit de wereld van de sport werken in Venezuela en ontvangen nog geen tien procent van wat de Cubaanse overheid krijgt voor hun diensten. Vicente Morin Aguado berekende hoeveel deze deal de Cubaanse regering oplevert.

medicos-cubanos-graduados

Geslaagde Cubaanse artsen

De Cubaanse economie verkeert definitief in recessie, hoewel het officiële politieke woordenboek in Cuba dit woord niet kent. Anticiperend op een daling van het Bruto Binnenlands Product (BBP) met 0,9 procent wees superminister Marino Murillo er op 8 juli vorig jaar op dat er problemen zouden zijn die te wijten zijn aan ‘de daling van de prijs van aardolie en  nikkel, de tegenvallende suikerproductie en andere begrote inkomsten.’ Dezelfde dag erkende de Cubaanse oud-minister van Economie José Luis Rodríguez – geen banneling – op de website Cubadebate, dat de verliezen verbonden met de genoemde Cubaanse olieverkopen het afgelopen jaar meer dan 500 miljoen dollar bedroegen. Het betreft vooral oliederivaten afkomstig uit de raffinaderij van Cienfuegos. Toch vormen deze miljoenen niet meer dan de zichtbare façade van een zes keer grotere handel die in detail moet worden ontleed. Het gaat om wat wel de ‘hersenschim van het zwarte goud’ wordt genoemd.

Getuigenissen van deskundigen, samen met de stem van enkele slachtoffers, illustreren de kwestie:

carmelomesalago3

Carmelo Mesa Lago

Carmelo Mesa Lago (1934), nog werkzaam, emeritus professor aan de Universiteit van Pittsburgh en auteur van een omvangrijke bibliografie over de economie van zijn land: ‘Ik heb uitgerekend dat Venezuela voor iedere beroepskracht gemiddeld 10.600 euro per maand betaalt (127.200 per jaar), het is een verkapte financiële steun voor de Cubaanse overheid, die maar een fractie (ervan) betaalt aan haar artsen.’

En de mening van artsen en ander medisch personeel die bij terugkeer van hun internationale missie hun mening gaven en anoniem willen blijven aangezien ze in Cuba wonen:

Magdalena, sportster: ‘De uitbetaling gebeurt in de vorm van een pasje dat je in Cuba laat. Vóór je vertrekt weet je hoeveel je per jaar zult krijgen, ik kreeg bijvoorbeeld ruim 4.000 CUC per jaar (333 per maand). Dat geld komt beschikbaar bij terugkeer, met de optie om iemand anders in Cuba dit geld te laten opnemen in maandelijkse termijnen. Het voordeel van het pasje is dat je, als je spaart, bij terugkeer dertig procent korting krijgt op aankopen in deviezenwinkels (TRD).’

Ana Irma, groepsleidster: ‘In Venezuela krijg je een vergoeding voor persoonlijke onkosten: voeding, lichaamsverzorging en dergelijke, die niet toereikend is omdat deze in Bolívars tegen de officiële wisselkoers  wordt uitgekeerd. Voor wat eerst 100 Bolívars kostte betaal je nu met wat geluk 300 Bolívars, en dat geldt voor alles. De meeste medewerkers vragen dollars aan hun familie om in hun levensonderhoud te voorzien, omdat de Amerikaanse munt tegenwoordig de enige met echte waarde is.’

Alfredo, technicus in de gezondheidszorg: ‘In mijn geval was het 325 CUC per maand. In het algemeen ontvingen wij als ontwikkelingswerkers per maand tussen de 200 en 350 CUC, ter beschikking in Cuba als je aan alle vereisten voldoet, zoals discipline en een juiste politieke-ideologische instelling.’

medic0-venezuela-entre-septiembre-del-2013-e-igual-mes-del-2014-unos-700-medicos-y-sanitarios-cubanos-se-fugaron-del-pais-sudamericano

Cubaanse medici in Venezuela

Uitbuiting
De mate van uitbuiting berekenen is lastig, omdat er hierover geen openbare informatie is; na raadpleging van meer dan honderd journalistieke verslagen, achtergrondartikelen en interviews met deskundigen, blijkt er geen gedocumenteerde verwijzing te bestaan naar het verdrag dat Venezuela en Cuba hebben ondertekend om de voorwaarden van de overeenkomst vast te leggen. Zelfs de slachtoffers kennen niet meer dan het sobere en verplichte contract dat zij hebben geaccepteerd onder de stilzwijgende voorwaarde van take it or leave it, en verder, let goed op de consequenties! Niettemin maakt een geduldige bestudering van verschillende bronnen een betrouwbare berekening mogelijk. Uiteenlopende publicaties, waaronder die van de Cubaanse overheid, wijzen allemaal op een dagelijkse levering van maximaal 105.000 en gemiddeld ongeveer 90.000 vaten olie over de afgelopen 13 jaar. Nu is dat teruggelopen naar 53.500 vaten olie, met als substituten stookolie, diesel en lpg, surrogaten die samen uitkomen op ongeveer 83.130 vaten, overeenkomend met gegevens van PDVSA, de de Venezolaanse staatsoliemaatschappij. Het aantal ontwikkelingswerkers per jaar was 40.000, maar dat liep terug naar ongeveer 30.000. Dit laatste cijfer vormt het uitgangspunt voor de uiteindelijke berekening van de uitbuiting.

Samenvatting:

  1. De onkostenvergoeding die de Cubanen op internationale missies ontvangen telt niet mee, omdat die niet eens voldoende is om fatsoenlijk van te leven in het huidige Venezuela.
  2. De maandelijkse betalingen in CUC bedragen omgerekend 2.400 tot 4.200 per jaar, equivalent aan Amerikaanse dollars, maar de Cubaanse beroepskracht ontvangt die in een vooral virtuele vorm, omdat het pasje wordt gebruikt om er goederen mee te betalen in de deviezenwinkels, waar het staatsmonopolie van de binnenlandse handel de prijzen bepaalt met hoge winstmarges.
  3. Het gewone salaris, in Cubaanse nationale peso’s (CUP), levert de ‘revolutionaire zendeling’ met opsparen een door de staat betaald minimuminkomen op van 300 tot 1.000 CUC per jaar, tegen de officiële wisselkoers van 25 CUP voor 1 CUC.

Iedere internationalist kost de Cubaanse overheid per jaar tussen de 3.000 en 5.000 CUC (250 tot 415 per maand) en brengt diezelfde overheid gemiddeld meer dan 100.000 dollar op. De oliedollars uit wederverkoop aan derde landen zijn een andere kwestie, die gaan direct in de kas van de Cubaanse Centrale Bank.

olieraffinaderij-cienfuegos-cuba-venezuela

De olieraffinadeij in Cienfuegos waar een deel van de Venezolaanse olie wordt verwerkt

Conclusies:
Als we uitgaan van een gemiddelde levering van 90.000 vaten olie per dag, tegen de prijs van de oliebonanza die nu voorbij is, bedroegen de inkomsten van de Cubaanse staat ruim 3 miljard dollar per jaar. Bij deling van die eerdere inkomsten door het aantal van 30.000 ontwikkelingswerkers ligt de uitkomst rond de 10.000 dollar per maand per individu, een bedrag dat overeenkomt met wat de academicus Mesa Lago hanteert voor de betaling door Venezuela aan de overheid van Cuba voor haar beroepskrachten. Het obligate applaus voor de door de Cubaanse staat uitgezonden werknemers, doet niets af aan het feit dat deze Cubanen worden geëxploiteerd. Maria Werlau, deskundige op dit gebied en promotor van het project Cubaarchive.org, preciseerde het als volgt in haar getuigenis voor de Amerikaanse Senaat: ‘Het feit dat de slachtoffers instemmen met de exploitatie is niet van belang. Het Protocol inzake Mensenhandel uit 2000, een aanvulling op de Conventie tegen Internationale Georganiseerde Misdaad, stelt dat er sprake is van mensenhandel bij misbruik van macht of bij een situatie van kwetsbaarheid, of bij het verlenen of ontvangen van betalingen of voordelen om de instemming te verkrijgen van een persoon die gezag heeft over een ander met als doel exploitatie.’

Bron
* Vicente Morin Aguado in Havana Times en Diario de Cuba, januari 2017

Cubaanse artsen krijgen toch visum voor VS

Ruim 20 Cubaanse artsen die in Colombia verblijven en naar de VS willen uitwijken, kunnen maandag aanstaande met een Amerikaans visum naar de VS vliegen. Hun ‘desertie’ dreigde te mislukken omdat president Obama het opvangprogramma voor Cubaanse artsen Cuban Medical Professional Parole (CMPP) op 12 januari jl. ophief.

medico-artsen-protest-colombia

Protest van Cubaanse artsen in Colombia vanwege de trage afwerking van hun visa voor de VS

De Cubanen zijn de eersten die Amerikaans grondgebied betreden nadat het CMPP, opgericht in 2006 door president George Bush, was geschrapt. Tot die tijd ontving de VS honderden Cubaanse gezondheidswerkers die ontsnapten aan de medische missies die Cuba in diverse landen uitvoert. In de 10 jaar van het bestaan van het CMPP ontsnapten meer dan 8.000 artsen en ander medisch personeel naar de VS. De Cubaanse dokter Maikel Palacios, die al 6 maanden in Colombia verblijft na zijn ontsnapping uit een medische missie in Venezuela, liet telefonisch weten dat hij zich ‘in een sfeer van hoop bevindt tussen honderden artsen die in dit land geen kant uit kunnen.’ De organisatie Solidaridad sin Fronteras in Miami maakt zich zorgen over de situatie van nog 20 gezondheidsmedewerkers die hun visumaanvraag indienden voor het CMPP– programma werd ingetrokken ‘en niet weten hoe ze in de VS komen, maar ook niet terug kunnen naar Cuba.’ Cubaanse artsen die medische missies verlaten, mogen 8 jaar lang hun geboorteland Cuba niet bezoeken en worden door de autoriteiten ‘deserteurs’ genoemd. De export van medisch personeel leverde Cuba in 2104 ruim 8 miljard dollar op. Volgens het Cubaanse Ministerie van Gezondheid werken er op dit moment 50.000 Cubanen in gezondheidsprojecten, verspreid over 60 landen.

Bron
* Mario J. Pentón, website Diario de Cuba, 2 februari 2017

Protest bioloog om medicijnen voor borstkanker zus

De bioloog Ariel Ruiz Urquiola is donderdag gearresteerd omdat hij op de stoep van het ziekenhuis voor kankerpatiënten in Havana medicijnen eiste voor zijn zuster. Hij droeg een badge met daarop de naam van het medicijn, Trastuzumab dat zijn zus nodig heeft. Urquiola werd ter plekke aangehouden en overgebracht naar het politiebureau van Zapata y C in Havana. Enkele uren later is hij vrijgelaten maar keerde terug naar het ziekenhuis om zijn protest voort te zetten.

ariel-ruiz-urquiola-protest-zus-doctor-en-ciencias-biologicas

Ariel Urquiola in doktersjas waarop de naam van het medicijn en het nummer van het dossier van zijn zus.

Collega en vriend Oscar Casanella: ‘Hij was wanhopig omdat zijn zus borstkanker heeft en zij medicijnen nodig heeft die ze door onzorgvuldig gedrag van het Ministerie van Gezondheid niet meer heeft gekregen.’ Urquiola wil zijn actie voortzetten tot het ziekenhuis de medicijnen heeft ingekocht. Dissidenten zien in de behandeling van Urquiola een wraakactie van het regime vanwege diens herhaalde kritiek op de Cubaanse autoriteiten en zijn banden met de beweging Estado de SATS. (zie bericht op deze Cubaweblog van 2 juni 2016) In mei werd de geneticus en biologieprofessor Urquiola om ideologische meningsverschillen van het Centro de Investigaciónes Marítimas / Centrum voor Maritiem Onderzoek van de Universiteit in Havana verwijderd.

Bron
* Diario de Cuba, 3 november 2016
Link
* Youtube videogesprek met Ariel Ruiz Urquiola (11 minuten) over de situatie van zijn zus. Hij waarschuwt andere patiënten met borstkanker die hetzelfde kan overkomen en hij vraagt om onmiddellijke steun.

Huisartsen kunnen auto’s en computers kopen

Het Ministerie van Gezondheid zou alle Cubaanse huisartsen een internetverbinding willen aanbieden. De Cubaanse overheid stelt artsen ook in staat auto’s en laptops aan te schaffen. Dat schrijft de met het regime verbonden blogger Yohandry. Hij citeert ‘bevriende bronnen’.

medico-cuba-aankomst-monrovia

Cubaanse artsen bij aankomst in Monrovia

De laptops, nieuw en goede merken, worden verkocht voor 600 peso’s (25 dollar). De auto’s zijn gebruikt door autoverhuurbedrijven voor toeristen. De eerste 200 worden gratis verstrekt aan doktoren ‘die bijzondere prestaties leveren’. De rest van de wagens worden verkocht voor prijzen die variëren van 3.000 (150 dollar) en 7.000 peso’s (250 dollar). ‘Ook worden kredieten verschaft waardoor artsen de auto’s kunnen betalen,’ schrijft Yohandry. Het gaat om maatregelen, die bestemd zijn ‘ten voordele van die economische sector die het meest bijdraagt aan het land, de groep beroepsbeoefenaars die zich het meest opoffert en voor Cubanen, die het meest de naam van het land hooghouden,’ aldus Yohandry.

Inkomstenbron één
De inkomsten uit professionele dienstverlening, met name door Cubaanse artsen en verplegers, is op dit moment de belangrijkste inkomstenbron voor Cuba, gevolgd door het toerisme. De autoriteiten erkennen dat door de vlucht van veel artsen een groot probleem is ontstaan in de gezondheidszorg in Cuba en zij wil met dergelijke maatregelen die vlucht van artsen tegengaan. Doktoren in Cuba zelf klagen over het feit dat Havana ruim 75% van de salarissen die artsen in het buitenland verdienen, in beslag neemt.

kankerinstituut-havana-personeel

Medewerkers van het Kankerinstituut in Havana

Bureauocraten voorrang
Artsen die in Havana werkzaam zijn, bevestigen de nieuwe maatregelen van de Cubaanse autoriteiten in een reportage van de website Diario de Cuba. Men zet ook vraagtekens omdat tot nu toe vooral leidinggevenden en werknemers van het Ministerie van Gezondheid er voor in aanmerking kwamen. Ana, een arts werkzaam in het ziekenhuis Hospital Calixto García, bevestigt het bericht maar voegt er aan toe ‘dat eerst de grote instituten aan de beurt komen zoals het Kankerinstituut en het Instituut voor Tropische Ziekten Pedro Kourí, IPK’. (…) ‘Ik ken geen enkele specialist die met de bevolking werkt, die tot nu toe geprofiteerd heeft van de maatregel’, aldus Ana. ‘Het zijn allemaal bureaucraten die al jaren geen echte patiënt meer zagen’. Antonio, werkzaam als huisarts, denkt niet dat hij een auto of een laptop krijgt. ‘Het gaat net als met internet. In theorie heb ik thuis internet. Maar als ik informatie voor mijn werk wil zoeken of downloaden, kan ik een week achter het scherm zitten vanwege de traagheid,’ zegt hij. Sommigen spreken zich uit, anderen zwijgen. Ana wil spreken: ‘Men zal mij de mond niet snoeren want ik begrijp niet waarom een directeur van een ziekenhuis recht heeft op een auto, terwijl een cardioloog op de fiets naar het ziekenhuis komt’.

Bron
* El Blog de Yohandry, 10 mei 2016
Dit blog is in het leven geroepen door de Cubaanse geheime dienst.

* Spaanstalige reportage van Diario de Cuba

Cuba ving 25.000 Tsjernobyl-slachtoffers op

Cuba heeft sinds 1990 in totaal 25.000 personen, in meerderheid kinderen, verpleegd die slachtoffer waren van de nucleaire ramp in Tsjernobyl in de Oekraïne, nu 30 jaar geleden. Op dit moment worden er nog 800 kinderen uit de Oekraïne, Rusland en Wit-Rusland verpleegd, die getroffen werden door de gevolgen van de catastrofe.

tsjernobyl-niño-chernobyl-en-cuba

Kinderen uit Tsjernobyl in Cuba

De kinderen van Tsjernobyl werden opgenomen in een speciaal gebouwd ziekenhuis in de badplaats Tarará, twintig kilometer ten oosten van Havana. Ze verbleven daar gemiddeld 45 dagen tot één jaar. Kinderen leden vooral aan schildklierkanker, leukemie. spierartrose, psychotische stoornissen en haaruitval. De coördinator van het Cubaanse hulpprogramma, de arts Julio Medina, deelde mee dat tot nu toe 24.000 kinderen die slachtoffer werden van de ontploffing van de kerncentrale op 26 april 1986, een gratis behandeling in Cuba kregen. De eerste 139 kinderen kwamen vier jaar later, in maart 1990, in Cuba aan om te herstellen. Ook volwassen slachtoffers uit de rampzone kwamen naar Cuba. Volgens specialisten was de ontploffing in de nucleaire fabriek Vladimir Iljitsj Lenin in Kiev, 200 maal sterker dan de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki. Bij de ramp kwamen er 50 miljoen curies aan radioactiviteit vrij kwam. De curie is een eenheid die wordt gebruikt om de radioactiviteit te meten.

Bron
* Cubadebate, 27 april 2016