The Economist: verwarring tekent koers Cubaanse economie

Het communistische regime in Havana kan niet langer vertrouwen op de vrijgevigheid van zijn bondgenoten. Volgens een commentaar van The Economist zitten de leiders in Havana met de handen in het haar. De onvermijdelijke bureaucratie schrikt buitenlandse investeerders af en de duale economie zorgt voor een sterk overschatte valutakoers. The Economist verwacht – nu zich het proces van de opvolging van Raúl Castro afspeelt –  geen verregaande besluiten op dit terrein. Dat is slecht nieuws voor de startende groep van jonge particuliere ondernemers.

cuentapropista-fruit2Gabriel en Leo hebben weinig gemeen. Gabriel verdient 576 Cubaanse peso’s ($23) per maand als onderhoudsman in een ziekenhuis. Leo heeft een eigen onderneming met een omzet van $20.000 per maand en 11 voltijdse werknemers. Maar beiden hebben reden tot klagen. Voor Gabriel zijn het de povere middelen van bestaan die zijn salaris oplevert. In een slecht verlichte staatswinkel of bodega laat hij aan de hand van zijn rantsoeneringboekje zien waar hij als één persoon per maand recht op heeft: o.a. een zakje koffie, een halve fles bakolie en vijf kilo rijst. De artikelen kosten bijna niets (rijst is één cent per pond), maar zijn onvoldoende. Cubanen moeten de rest kopen op de vrije markt waar de rijst 20 keer zo duur is. Leo (niet zijn echte naam) heeft verschillende klachten. Cuba produceert niet de producten die hij als ondernemer nodig heeft of geeft geen toestemming deze artikelen te importeren. Hij reist twee of drie keer per maand naar het buitenland om ze toch te krijgen. Hij doet er zes tot acht uur over om zijn koffers zo in te pakken dat douanebeambten de clandestiene goederen niet kunnen spotten. ‘Het voelt alsof je cocaïne vervoert’, zegt hij.

Wantrouwen
Het vergemakkelijken van zaken voor ondernemers als Leo zou uiteindelijk ook mensen als Gabriël helpen. Er worden betere banen door gecreëerd maar de socialistische regering van Cuba ziet het niet zo. In augustus kondigde zij aan dat zij voor 24 beroepen van de lijst van 201 beroepen waarin particuliere ondernemingen zijn toegelaten, geen vergunningen meer zal verlenen. Deze tijdelijke opschorting geldt o.a. het leiden van restaurants, het verhuren van kamers aan toeristen, het repareren van elektronische apparatuur en muziekonderricht. Daardoor is het experiment van Cuba met het kapitalisme niet beëindigd. De meeste van de 600.000 cuentapropistas (zelfstandige ondernemers), waaronder restauranteigenaren, hoteliers en dergelijke, kunnen doorgaan zoals voorheen. Maar de overheid wantrouwt hen. Hun welvaart roept de jaloezie op van armere Cubanen. Hun hang naar onafhankelijkheid kan op een dag leiden tot dissident gedrag. Raúl Castro, de president van het land, is onlangs tegen cuentapropistas in het geweer gekomen en laakte de ‘illegaliteit en andere onregelmatigheden’, waaronder belastingontduiking. Hij zweeg over de dwaze belemmeringen die zulk ongewenst gedrag mogelijk maken. De overheid ‘bestrijdt rijkdom, niet de armoede,’ klaagt een ondernemer.

De mond van Trump, het oog van Irma
De beknotting van het kapitalisme vindt plaats op een gevoelig moment voor Cuba. Raúl Castro zal in februari terugtreden als president. Dan komt er een einde aan het bijna 60 jaar autocratisch regime door hem en zijn oudere broer Fidel, die de revolutie in 1959 leidde. De volgende president zal waarschijnlijk geen eigen herinneringen meer hebben aan die gebeurtenis. De betrekkingen met de Verenigde Staten, die onder Barack Obama het economisch embargo versoepelden en de diplomatieke betrekkingen herstelden, hebben ondertussen een vervelende wending genomen. President Donald Trump is van plan het voor Amerikanen moeilijker te maken het eiland te bezoeken. Berichten over mysterieuze ‘sonische aanvallen’ op Amerikaanse diplomaten in Havana hebben de spanningen nog verder doen toenemen.

Chavez_Fidel_Raul_Castrojuli2011

Juli 2011: Fidel Castro, de Venezolaanse president Hugo Chávez en Raúl Castro

Geen mecenas
De orkaan Irma die Cuba begin september trof, doodde ten minste tien mensen, vernielde enkele van Cuba’s populairste badplaatsen en legde het elektriciteitsnetwerk een korte periode volledig plat. Nu het begrotingstekort dit jaar naar verwachting 12% van het BNP zal bedragen, heeft de regering weinig geld voor de wederopbouw. Dit zijn klappen voor een economie die al in zeer slechte vorm was. Cuba’s favoriete economische strategie – subsidies verwerven van linkse bondgenoten – heeft zijn langste tijd gehad. Venezuela, die de rol van de voormalige mecenas de Sovjet-Unie overnam, is er nog erger aan toe dan Cuba. Hun ruilhandel – Venezolaanse olie in ruil voor de diensten van Cubaanse artsen en andere professionals – krimpt. De handel tussen de twee landen is in waarde gedaald van $8,5 miljard in 2012 tot $2,2 miljard vorig jaar. Cuba heeft op de internationale markt meer brandstof moeten kopen tegen de volle prijs. Ondanks een hausse in het toerisme zijn de inkomsten uit diensten, waaronder de medische dienstverlening, sinds 2013 gedaald.

CUBA-ECONOMY-WHOLESALE-RETAILBureaucratie
Cuba wordt door een socialistisch keurslijf  belemmerd in zijn groei en produceert weinig producten die andere landen of de eigen bevolking willen kopen. De landbouw bijvoorbeeld wordt belemmerd door het ontbreken van markten voor de aankoop van grond, machines en andere productiemiddelen, door de overheid vastgestelde prijzen, die vaak onder de marktprijs liggen, en door slecht vervoer. Cuba importeert 80% van zijn voedsel. Het wordt steeds moeilijker om ervoor te betalen. In juli zei de minister van Economische Zaken, Ricardo Cabrisas, tegen de Nationale Assemblee dat door deze financiële druk in 2017 de invoer met $1,5 miljard zou verminderen. Wat er in winkels ligt, hangt vaak af van de vraag wie van Cuba’s leveranciers bereid zijn op betaling te wachten. Het BNP kromp in 2016 met 0,9%. Vanwege de orkaan Irma en de daling van de invoer wordt ook 2017 in economisch opzicht een nieuw slecht jaar. De overheid weet niet wat ze moet doen. Eén antwoord is het stimuleren van buitenlandse investeringen, maar de regering dwingt investeerders het bad van de bureaucratie te ondergaan. Meerdere ministeries moeten bij elke transactie hun handtekening zetten. Ambtenaren bepalen bijvoorbeeld zaken als het toegestane dieselgebruik voor bestelwagens en investeerders kunnen niet vrijelijk winst naar huis overmaken. Tussen maart 2014 en november 2016 trok Cuba 1,3 miljard dollar aan buitenlandse investeringen, minder dan een kwart van zijn doelstelling.

Gebrek aan durf
Geconfronteerd met een stagnerende economie en de dreiging van tekorten, probeert de regering met kracht investeerders te verleiden. Zij heeft ermee ingestemd dat voedselproducerende ondernemingen een deel van hun winsten kunnen terugboeken naar het land van vestiging. Maar alles wat verder gaat, lijkt een brug te ver voor de Cubaanse leiders. Zelfstandigen of cuentapropistas als Leo wachten vol ongeduld op de eerder toegezegde wet voor kleine en middelgrote ondernemingen. Die zou hen in staat stellen een ander type bedrijf te vormen en af te wijken van de gevestigde staatsondernemingen. Maar dat zal niet snel gebeuren, zegt Omar Everleny, een hervormingsgezinde Cubaanse econoom.

A farmer holds a wad of Cuban money at a vegetable stall at a market in central Cuba

Nationale peso’s

Valuta
Een nog veel verder gaande stap zou de hervorming van het bestaande systeem van dubbele valuta zijn. Daardoor kunnen staatsbedrijven niet concurreren, blijven de salarissen in de staatssector bitter laag en worden de prijzen in de economische sector verstoord. Cubaanse peso’s circuleren naast de convertibele peso (CUC), die ongeveer één dollar waard is. Hoewel de wisselkoers van de peso en de CUC voor individuele personen (inclusief toeristen) 24 op 1 bedraagt, is hij voor staatsbedrijven en andere overheidsinstanties één op één. Voor deze instellingen, die het grootste deel van de economie in Cuba voor hun rekening nemen, wordt de Cubaanse peso dus sterk overgewaardeerd. Dit levert een enorme subsidie op voor importeurs en straft exporteurs. Een devaluatie van de Cubaanse peso voor staatsbedrijven is noodzakelijk om de economie goed te laten functioneren. Maar het zou leiden tot faillissementen, ontslagen en een sterke inflatie. Landen die een dergelijke devaluatie proberen te realiseren, zoeken meestal hulp van buiten. Vanwege Amerikaans verzet kan Cuba echter geen lid worden van het IMF of de Wereldbank, de belangrijkste bronnen voor hulp. Het vastleggen van het valutasysteem is een ‘voorwaarde voor verdere liberalisering’, aldus Emily Morris, econoom aan het University College London.

migueldiazcaneljuli2013

Miguel Díaz-Canel

Opvolging
Het is onwaarschijnlijk dat dit nu zal gebeuren, omdat het land is gericht op de verkiezing van een nieuwe leider, de opvolger van Raúl Castro. Dit proces heeft de strijd tussen hervormers en conservatieven binnen de regering verscherpt. De strijdlust van president Trump heeft die waarschijnlijk versterkt. De meeste Cubaanse waarnemers zagen Miguel Díaz-Canel, de eerste vicepresident en de waarschijnlijke opvolger van Raúl Castro, als een liberaal naar Cubaanse maatstaven. Maar dat was vóórdat in augustus een videoband van hem openbaar werd waarin hij communistische partijleden toesprak. Díaz-Canel beschuldigt de Verenigde Staten daarin ‘de politieke en economische verovering’ van Cuba voor te bereiden en hij viel hard uit tegen de media die kritisch staan tegenover het regime. Misschien heeft hij zich alleen maar tot conservatieven gewend om zijn kansen de opvolger van Raúl Castro te worden, te vergroten. Als dit zijn ware opvattingen zijn, dan is dat slecht nieuws voor Leo en Gabriël.

Bron
* The Economist, 30 september 2017

Link
* Vice-president Díaz-Canel is van de harde lijn, zie bericht van deze Cubaweblog, 3 december 2015

Advertenties

Huizenhoge stijging invoerrechten huishoudelijke elektronica

Hoewel de Cubaanse douane nog geen woord heeft gepubliceerd over de nieuwe invoertarieven die vanaf 1 september zullen gelden, houden veel Cubanen rekening met een torenhoge verhoging van de invoerrechten op huishoudelijke en andere elektrische apparaten en mobiele telefoons. Op dit moment betalen Cubanen bij de invoer van deze artikelen met een waarde van 50,99 nationale peso’s tot 500 peso’s, 100% als invoerrechten op het product, maar dan in nationale peso’s. Wanneer het gaat om producten tussen de 501 tot 1.000 peso’s was dit tot nu toe 200%.

vliegveld-jose-marti-paketten

Cubanen met bagage op het vliegveld in Havana

Volgens de website Cubanet gaat de tariefstijging op 1 september in en zullen Cubaanse burgers niet langer hun invoerrechten op geïmporteerde artikelen in nationale peso’s of CUP’s kunnen betalen, maar in convertibele peso’s of CUC. (1 dollar = 1 CUC). De ingevoerde apparaten zijn in Cuba in de staatswinkels vaak moeilijk te krijgen, van geringere kwaliteit en duurder. De afgekondigde tarieven in CUC’s zullen in het voordeel van de staatswinkels uitwerken.

Uitzondering
Artsen, docenten, verplegers, sportlieden en andere ‘Cubaanse medewerkers in het buitenland’ die in dienst zijn van de Cubaanse staat, kunnen ‘bij hoge uitzondering en onder strikte voorwaarden, in nationale peso’s CUP’s betalen. Tot nu toe gold voor hen dat zij bij de terugkeer van de eerste reis hun invoerrechten in CUP’s konden betalen en de volgende reizen in CUC’s. De export van deze internationale missies leverden Cuba in 2016 ruim 11 miljard dollar op; door de desertie van Cubaanse artsen in Venezuela en Brazilië is dit cijfer waarschijnlijk gedaald.
Cubanet publiceerde een lange lijst van 80 artikelen en de bijpassende invoertarieven, allemaal in CUC’s, zie hierna. De nationale peso wordt door de nieuwe maatregel nog sterker gemarginaliseerd hoewel de Cubaanse overheid in teksten en toespraken sprak over ‘het eerherstel van de waarde van de Cubaanse peso’.

douane-invoerrechtenKleine ondernemers
De hoge tarieven zijn een nieuwe tegenvaller voor de kleine zelfstandigen of cuentapropistas, die op deze wijze vaak aan de nodige koopwaar kwamen. In Cuba ontbreekt een groothandel voor het midden- en klein bedrijf. Zij ontdoken daarmee het verbod dat voor deze nieuwe ondernemers geldt en dat invoer en uitvoer door cuentapropistas zonder toestemming van de officiële Kamer van Koophandel of andere afdelingen van het Ministerie van Buitenlandse Handel, verbood. Volgens Cubanet zijn de nieuwe protectionistische maatregelen een nieuwe stap in de strategie tegen de groeiende groep van particuliere ondernemers.

Bron
* Cubanet, 24 augustus 2017 met o.a. een lijst met de nieuwe tarieven voor elektronische apparatuur.
Link
* De officiële krant Juventud Rebelde van 22 augustus 2017 over de uitzonderingen voor overheidsfunctionarissen en deelnemers van internationale missies, met een serie reacties van lezers.

Handel VS en Cuba stijgt ondanks beleid Trump

De handel tussen de VS en Cuba groeit ondanks de verharding van het Cubabeleid die president Trump in Miami jl. aankondigde. Het aantal vluchten naar Cuba in het eerste kwartaal van 2017 steeg met 180% vergeleken met dezelfde periode in 2016. Volgens de Raad van Commercie en Economie van de Verenigde Staten-Cuba steeg de export van voedsel en landbouwproducten in juni 2017 tot 24,6 miljoen dollar vergeleken met de 11,2 miljoen dollar een maand eerder.

toerisme-JetBlue-first commercial flight in 50 years-Fort Lauderdale, Fla., to Santa Clara, Cuba31082016

Welkom in augustus 2016 voor de eerste commerciele vlucht van JetBlue, van Fort Lauderdale naar Santa Clara

‘De aankoop door Cuba van voedsel in de VS is dit jaar wat teruggelopen, maar de maatregelen die president Obama afkondigde hebben geleid tot groei op andere terreinen zoals het aantal vluchten, de telecommunicatie en de dollarovermakingen,’ aldus Emilio Morales, directeur van de Havana Consulting Group (THCG). In de eerste 6 maanden van 2017 vonden 8.287 vluchten naar Cuba plaats; dat zijn er 180% meer dan in de eerste heeft van 2016. ‘Dat cijfer is 3,4 maal hoger dan in januari 2014 toen de verbetering van de relatie tussen Cuba en de VS werd ingezet’. Hoewel de toestellen vaak maar voor de helft zijn gevuld, gelooft Morales dat de belangrijkste maatschappijen zullen blijven vliegen en zich klaar maken voor de toekomst.

Anti-embargo
In het verleden schortte Cuba bij politieke spanningen tussen de VS en Cuba de import van voedsel als rijst en kippen tijdelijk op en kocht deze dan tegen hogere prijzen op andere markten. Dit leidde weer tot druk van de Amerikaanse ondernemers op de Amerikaanse regering om het embargo tegenover het eiland te versoepelen. Volgens John S. Kavulich, voorzitter van de Raad van Commercie en Economie van de Verenigde Staten – Cuba /  Consejo de Comercio y Economía de Estados Unidos-Cuba, steeg de export van voedsel en landbouwproducten in juni 2017 tot 24,6 miljoen dollar, vergeleken met de 11,2 miljoen dollar een maand eerder en de 9,5 miljoen dollar in juni 2015. Volgens het Cubaans Bureau voor de Statistiek (ONEI) voerde Cuba vorig jaar voor 261,7 miljoen dollar aan voedsel uit de VS in.

grafiek-toeristen-vs-naar-cuba

De groei van het Amerikaans toerisme naar Cua (The Economist)

Schade individuele reizen
Volgens ONEI werd in het eerste half jaar van 2016 voor een waarde van 1.800 miljoen dollar aan vluchten geboekt. Volgens Morales ‘hebben de maatregelen van Trump geen nadelig gevolg voor deze handel’ hoewel hij erkent dat het verbod op individuele reizen naar Cuba in het kader van people-to-people-contacten een belemmering is en heeft geleid tot een kleinere reserve bij het verhuurbedrijf Airbnb. Vorig jaar reisden 613.937 personen van de VS naar Cuba; 329.000 van hen waren Cubanen en 284.937 Amerikanen. Het toerisme meldde een brutowinst van 3.068 miljoen dollar.

Dollarovermakingen
Morales: ‘Een ander belangrijk aspect zijn de dollarovermakingen, die niet-commercieel zijn maar afkomstig van individuen en vitaal voor de Cubaanse economie.’ Volgens de THCG ging het in 2016 om 3,4 miljard dollar, 2,7% meer dan in 2015. De migratiegolf van 160.000 Cubanen in de laatste vijf jaar naar de VS heeft daar sterk aan bijgedragen.

mobieletelefoonmaleconBeltegoed opladen
Ook de groei in de sector telecommunicatie is opvallend. Volgens THCG ontving Cuba eind 2016 meer dan 200 miljoen dollar enkel voor het opladen van mobiele telefoons vanuit het buitenland. ‘In december 2015 werd 800.000 maal een mobiele telefoon van een Cubaanse burger vanuit het buitenland opgeladen. Dat is het dubbele vergeleken met december 2014. Morales merkt wel op dat we nog enige maanden moeten wachten voordat we de werkelijke effecten van het nieuwe beleid van president Trump kennen die in september werden gepubliceerd door het Oficina de Control de Bienes Extranjeros / Office of Foreign Assets Control (OFAC), de afdeling an het Amerikaanse Ministerie van Financiën die de naleving van de embargowetgeving tegen Cuba controleert.

Bron
* 14ymedio, Mario J. Pentón, 18 augustus 2017

Openbaar vervoer: ‘Nieuwe plannen, oude uitvoerders’

De reorganisatie van het particulier persoonsvervoer in Cuba is onvermijdelijk en moet vanaf het eerste moment worden ingevoerd en niet jaren nadat het particulier vervoer geprivatiseerd wordt. Vaste ritprijzen, routes, frequenties, benzine voor de grootverbruiker en de verkoop van onderdelen behoren overal ter wereld tot de basisvoorwaarden om een goed openbaar vervoer te kunnen invoeren. Fernando Ravsberg van de website Cartas desde Cuba bekritiseert de plannenmakers op het Ministerie van Vervoer en gaat in op de ongeloofwaardigheid van enkele ministeries in Cuba, die vooral uitblinken in het maken van jaarlijkse plannen.

openbaar-vervoer-voetenDe reactie van de bevolking op de plannen rond het vervoer, is lauw. Lees de reacties maar na op de officiële website Cubadebate: ‘Ik ben doodmoe van al die experimenten’, schrijft Juan Lopez en Alberto vraagt zich af of ‘iemand mij kan vertellen hoeveel jaar we nog experimenten op poten zetten.’ En iemand, Cadillac genaamd, herinnert aan de belofte die de autoriteiten deden toen de verkoop van auto’s werd vrijgegeven. De prijzen van de aangeboden auto’s was zo hoog, aldus de autoriteiten omdat er met die winsten nieuwe bussen konden worden aangekocht. Maar niemand hoorde verder nog iets over dit thema, maar de Kia Picantos uit Zuid-Korea werden tweedehands wel voor 30.000 dollar van de hand gedaan.

Problemen ministerie Vervoer
Het probleem ligt niet aan de maatregelen, maar aan de mensen die de besluiten nemen. Het Ministerie van Vervoer heeft al zoveel beloften gedaan en velen zijn niet vervuld. Het heeft zijn geloofwaardigheid onder de Cubaanse bevolking al lang verloren. Veel Cubanen vrezen zelfs dat de nieuwe maatregelen meer problemen zullen veroorzaken in het openbaar vervoer en ze wijzen op de problemen die zich enkele maanden geleden voordeden met de boteros of particuliere taxibestuurders. (bericht 11 februari 2017 van deze Cubaweblog.) Men wijst ook graag naar de plannenmakers in de landbouw die elk jaar nieuwe plannen presenteren maar aan het einde van de dag, als de tomaten niet wegrotten, verliezen ze de fruitoogst of de bonen in de kassen uit het oog.

Ministeries met reputatie
Natuurlijk bekritiseren Cubanen vaker andere ministeries, maar er is geen ministerie met een slechtere reputatie als dat van Vervoer. De inspanningen van het Ministerie van Gezondheid, Onderwijs, Cultuur, Defensie, Buitenlandse Handel en Communicatie worden altijd erkend. Denk maar aan de economische crisis in jaren negentig toen het Ministerie van Gezondheid geen enkel ziekenhuis sloot en dat van Onderwijs geen enkele school. De Cubaanse bevolking erkent hen die de onderhandelingen voerden over een van de beste schuldendeals ter wereld, die de commerciële relaties tussen Cuba en de wereld versterkten of wonderen deden met het kleine budget van de staat. Maar als we ons moeten afvragen wat de verdiensten waren van het Ministerie van Vervoer of dat van Landbouw in de afgelopen tientallen jaren, is het moeilijk er één te op te noemen. Ondanks het feit dat zij de makers zijn van ‘toekomstprojecten’, het soort waarvan men ons zegt dat het al onze problemen ‘nu’ oplost. Directeuren van transportbedrijven konden mij niet uitleggen waarom ze motoren in de VS bestelden om in bussen te stoppen die in China zijn gekocht, wetende dat zij deze onderdelen nooit zouden kunnen kopen vanwege het Amerikaans embargo. Zij beloofden mij dat zij er ‘in de toekomst’ over zouden nadenken.

openbaar-vervoer-platteland-vrachtwagens

Ondanks alle investeringen, schiet het openbaar vervoer tussen de provincies nog ernstig tekort.

Landbouwbureaucratie
En denken we ook aan het besluit om braakliggende grond in bruikleen te  geven maar de nieuwe eigenaren te verbieden er een huis op te bouwen. Officials van het Ministerie van Landbouw hadden er twee jaar voor nodig om te begrijpen dat boeren niet in de stad kunnen wonen en tegelijkertijd te werken op het platteland. Hoe groot is het vertrouwen van de Cubaanse bevolking in de landbouwbureaucratie die elk jaar 57% verliest van wat de boeren oogsten? Die bureaucratie dwingt de staat jaarlijks 2 miljard dollar uit te geven aan voedsel uit het buitenland, dat zij op het veld of in pakhuizen laat verrotten. Stel je voor dat de strijdkrachten 57% van de wapens zouden verliezen, dat de gezondheidszorg 57% van de patiënten liet sterven of 57% van de studenten zakten voor hun examens. Maar de landbouwbureaucratie lijkt zich te kunnen koesteren in volledige straffeloosheid. In de politiek is geloofwaardigheid van het allergrootste belang. Als mensen geloven dat een instituut niet in staat is hen te leiden, passen de mensen het principe toe van ‘roep wat je wil en ik zal doen wat mij goeddunkt’, of zoals de auteur José Saramago eens zei: ‘Nood schept haar eigen legitimiteit.’

taxis-peugeot-265000 dollars

Winsten afkomstig van verkochte en tweedehands auto’s – een Peugeot voor 265.000 dollar- zouden gebruikt worden voor de verbetering van het openbaar vervoer, maar niemand heeft daar iets van gemerkt. Foto: Raquel Pérez Díaz

Ondoelmatigheid is torenhoog
Wanneer vervoerders en passagiers er zo over denken, kan zelfs het beste project ter wereld hen niet overtuigen. De ondoelmatigheid van deze ministeries gaat zo ver en duurt al zolang dat als de Cubanen in een referendum geraadpleegd zouden worden, deze ministeries eerder ‘bevroren’ zouden worden dan de verstrekking van vergunningen voor kleine zelfstandige ondernemers, die vorige week plotseling werd afgekondigd.

Bron
*Cartas desde Cuba,  Fernando Ravsberg, 10 augustus 2017 met tientallen reacties
Link
* De maatregelen genomen voor het nieuwste openbaar vervoerplan, Cubadebate , 5 augustus 2017

Nieuwe maatregelen voeden pessimisme toekomst

Volgens de journalist Fernando Ravsberg – kritisch maar loyaal aan de Revolutie – draagt het nieuws dat voorlopig geen nieuwe vergunningen worden verstrekt voor 30 werksoorten, bepaald niet bij aan het optimisme onder Cubanen. Hij citeert de Griekse oud-minister Varoufakis die vaststelt dat pessimisme in de economie noodlottige gevolgen heeft want ‘als we menen dat iets heel moeilijk te bereiken valt, doen we niet alles wat nodig is om dat te bereiken en worden de pessimistische vooruitzichten bewaarheid’. Wij vatten de tekst samen die Ravsberg plaatste op zijn website Cartas desde Cuba.

cuentapropista-souveniers

Schoenmakers, kappers, kamerverhuurders en  verkopers van artesania vonden in hun zelfstandig ondernemerschap een manier om voldoende inkomsten te verwerven. Foto: Raquel Pérez Díaz

Ondanks het feit dat de Minister van Arbeid, Margarita González, verzekerde dat het stopzetten van vergunningen een tijdelijke maatregel is tot dat de werkzaamheden voor-eigen-rekening geperfectioneerd zijn, bestaan er twijfels. Bij het toestaan van particuliere arbeid in bijna 200 beroepen, zou de overheid hebben moeten weten dat daarvoor investeringen nodig zijn. ‘Zeker, toen de particuliere sector van start ging, is er weinig aan gedacht dat een smid ijzer nodig heeft om een hek te smeden, een timmerman hout om deuren en meubels te maken en een plaatwerker een uitdeukset.’ Onderzoekers van het Ministerie van Arbeid Zaken en Sociale Zekerheid onthulden recent dan ook dat de zelfstandige werknemers ‘grondstoffen, materialen en apparatuur van twijfelachtige herkomst gebruiken.’

Groothandel

Ravsberg wijst er op dat Cubaanse economen (‘niet die van de Universiteit van Florida, maar die van de Universiteit van Havana’) eindeloos hebben duidelijk gemaakt dat er groothandelaren nodig zijn om investeringen in productiemiddelen en gereedschappen aan de nieuwe klasse van zelfstandige ondernemers te kunnen aanbieden. De pessimistische Cubaan zegt volgens Ravsberg: ‘Nu gebeurt wat altijd al gebeurde en worden de veranderingen teruggedraaid.’ Bovendien is het verontrustend dat geen einddatum van de perfectionering van het systeem wordt genoemd en er weer vergunningen zullen worden verstrekt. De Cubanen die hij sprak kennen veel historische voorbeelden zoals de sluiting van de boerenmarkten, de verwijdering van de handwerkslieden bij de kathedraal en de arbeiders por cuenta propia uit de jaren negentig.  Iedere keer werd de vernieuwing weer teruggedraaid.

Jongeren trekken weg

cuentapropista-karretje-fruit

De fruitverkopers werden al langer in de gaten gehouden; nu worden er voorlopig geen vergunningen meer aan hen verstrekt. Foto: Raquel Pérez Díaz

De onzekerheid over de nieuwe maatregelen zal veel mensen treffen, in het bijzonder jongeren die eerder besloten om naar Cuba terug te keren of juist het eiland niet wilden verlaten vanwege de mogelijkheden van zelfstandig ondernemerschap. Moeten die wachten tot de perfectionering van het systeem voltooid is? De berichten in de Staatscourant zijn voor velen een koude douche omdat de burgers rekenden op de stimulering van het midden- en kleinbedrijf zoals door Raúl Castro was aangekondigd en goedgekeurd tijdens vergaderingen met de bevolking. Ravsberg: ‘Cubanen leven al in heel onzekere tijden bijvoorbeeld door externe factoren als de instabiele situatie in Venezuela en de terugkeer van de confrontatiepolitiek van Washington. Voeg daar nog deze verrassende interne veranderingen bij en de maatschappelijke stress neemt slechts toe.’ Misschien is het daarom dat in de rest van de wereld de perfectionering van controles en het opleggen van nieuw beleid en regulering van de economische activiteit al gaandeweg worden ingevoerd zonder dat nieuwe barrières worden opgeworpen niet voordat er beslissingen zijn genomen over nieuw beleid.

Bron
* Cartas desde Cuba, Fernando Ravsberg, 3 augustus 2017
Linken
* ABC News, 1 augustus 2017: Cuba stops issuing permits of some private enterprises
Miami Herald, 2 augustus 2017: Fear is driving Raúl Castro to punish Cuba’s new entrepreneurial class, experts say.

Cuba remt groei particuliere bedrijven af

Cuba staakt de uitgifte van vergunningen voor bepaalde particuliere bedrijven. Vooral nieuwe initiatieven als bed-and-breakfast en particuliere restaurants (paladares) worden er door getroffen. De maatregelen zijn eergisteren gepubliceerd in de Staatscourant en zijn gisteren ingegaan. De autoriteiten willen misstanden zoals belastingontduiking tegengaan.

cuentapropista-paladar-malecon

Paladar aan de Malecón

De maatregel betekent een afremming van de groei van particuliere initiatieven die zeven jaar geleden door president Raúl Castro werd ingezet. Ze was bedoeld om de rol van de staatssector te verkleinen en de salarislasten voor de staat te verminderen. Ook moest er een einde komen aan de dominante rol van de staat in de economie, die nooit heeft geleid tot meer welvaart in het land. De afgekondigde maatregelen komen op een moment dat verontrustende geluiden klinken in de Cubaanse Communistische Partij, die zich zorgen maken over de verregaande rol van de vrije markt die zou leiden tot grotere ongelijkheid in de samenleving. Het gemiddelde maandsalaris in Cuba is 30 dollar. Een overnachting in een casa particular levert eenzelfde bedrag op.

Meer eisen
De partijkrant Granma schreef gisteren dat pas weer nieuwe vergunningen zullen worden verstrekt ‘als de uitvoering van de particuliere initiatieven perfect is.’ Behalve nieuwe casas particulares en paladares (particuliere restaurants) worden ook nieuwe initiatieven in de bouw tijdelijk stopgezet. Dat geldt ook voor plaatwerkerijen en verhuisbedrijven. Ook muziekleraren, taaldocenten en de organisatoren van party’s worden getroffen. De overheid wil ook eisen dat bepaalde ondernemers zoals de eigenaren van Rbnb’s, bouwbedrijven en restaurants voortaan over bankrekeningen beschikken zodat de belastingdienst de inkomsten beter kan controleren.

cuentapropista-bed-breakfast-voorbereiding

Eigen baas Antonio Viltres toont de woonkamer van zijn huis waar een bed-en-breakfast en een koffieshop zouden worden gevestigd.

Koude douche
Cuba zal definitief een einde maken aan de verstrekking van vergunningen voor de groot- en kleinhandel van landbouwproducten, de verkoop van cd’s en dvd’s, aldus de Staatscourant. ‘Het bericht was een koude douche voor mij,’ zegt Antonio Victor Ruperon (31), die zegt meer dan 3.000 dollar aan bouwmaterialen te hebben geïnvesteerd om zijn huis te veranderen in een restaurant en B&B. ‘Ik lijk alles verloren te hebben.’ Veel Cubanen vrezen dat de inperking van de particuliere initiatieven de economische opleving zal treffen die Cuba doormaakte en dat dit voor de Cubaanse overheid de oplossing is voor de groeiende ongelijkheid. ‘Dit helpt ons niet want dit zijn wel particuliere activiteiten, maar in feite vormen ze ook een inkomstenbron van het land,’ zegt Margelis Santiesteban (31) werkzaam in een particulier restaurant. Op dit moment werken 567.982 Cubanen, 12% van de werkende bevolking, in de particuliere sector.

stemming-nationale-assembleeOnwettigheid
Maar in een toespraak in het parlement vorige maand, zei Castro dat de regering misstanden had waargenomen in de sector, variërend van belastingontduiking tot het gebruik van goederen met een verdachte afkomst en dat dit eerst moest worden opgehelderd voordat de sector verder wordt uitgebreid. ‘Wij komen niet terug op de ontwikkeling van een sector met particulier initiatief,’ zei Castro. ‘Maar het is nodig resoluut de strijd aan te binden met onwettigheid en afwijkingen van het gevoerde beleid.’ Castro zei ook dat ontdekt was dat ‘er zaken bestonden waarbij een en dezelfde persoon over twee, drie, vier of vijf restaurants beschikte’ en dat dit problematisch is in een land dat de opeenhoping van rijkdom door individuele personen wil voorkomen.

Bron
* Reuters, 1 augustus 2017
Link
* Staatscourant Cuba, 1 augustus 2017 met de nieuwe maatregelen in het Spaans

CTC: lonen in Cuba zijn ‘ontoereikend’

De secretaris-generaal van de enige erkende vakcentrale in Cuba, de Central de Trabajadores de Cuba (CTC), erkent dat de salarissen op het eiland ‘ontoereikend’ zijn om de behoeften van de arbeiders te dekken. Volgens Ulises Guilarte de Nacimiento leidt dit tot ‘apathie’, ‘desinteresse’ en een ‘aanzienlijke arbeidsmigratie’. De CTC is een van de massaorganisaties van de Cubaanse overheid die de bevolking controleren.

CTC-Ulises Guilarte de Nacimiento, secretario general de la Central de Trabajadores de Cuba3

Ulises Guilarte de Nacimiento, CTC-vakbondsvoorzitter

Guilarte de Nacimiento zegt in de partijkrant Granma: ‘Ik durf te beweren dat de vakbeweging als geen andere organisatie in het spectrum van onze samenleving, borg staat voor een effectieve controle van de bevolking.’ Kritische economen die afgelopen week in Miami bijeenkwamen, onder wie Carmelo Mesa –Lago bespraken ook het thema van de arbeidsmigratie en concludeerden dat veel hooggekwalificeerde Cubanen zich wijden aan activiteiten die minder kwalificatie vragen maar wel meer loon opleveren. Het is niet ongewoon een verpleger tegen te komen die taxichauffeur is, of een advocaat die levend standbeeld speelt op een door toeristen veel bezochte plaats. Mesa-Lago: ‘De staat moet beroepsbeoefenaars de gelegenheid geven hun beroep uit te oefenen. Van de 201 beroepen die de Cubanen vrij mogen uitoefenen als ‘eigen baas of cuentapropista, behoort de meerderheid tot de beroepen waar geen of weinig kwalificatie voor nodig is. Het zijn er niet meer dan tien’.

Salaris
Vakbondsleider Guilarte gaat in de partijkrant ook in op het thema van de salarissen. ‘Rond het salaris speelt zich in de samenleving een polemisch debat af waarbij door een meerderheid wordt erkend dat de ontvangen inkomsten onvoldoende zijn om tegemoet te komen aan de behoeften van de arbeiders, waar de vakbeweging mee samenvalt.’ Volgens officiële cijfers bedroeg het gemiddeld maandsalaris in Cuba in 2016 740 Cubaanse peso’s oftewel 29,6 dollar. In sommige sectoren wordt meer betaald; de best betaalde arbeiders zijn die in de suiker met 1.246 Cubaanse peso’s oftewel 49,8 dollar. In de publieke administratie, de defensie en de sociale zekerheid is het het laagst namelijk 510 Cubaanse peso’s oftewel 20,4 dollar.

Kostenstijging

libretaproducten

Producten op basis van het bonnenboekje

Guilarte, ook lid van het Politburo van de Cubaanse Communistische Partij, zegt dat er vooruitgang is geboekt. In 2009 waren er nog 802 staatsbedrijven die de werknemers salaris uitbetaalden zonder dat er productie tegenover stond. Zij werkten met verlies. In het eerste half jaar van 2017 waren dit er nog maar 67. De lage salarissen die de Cubaanse staat uitbetaalt, staan in schril contrast met de stijging van de kosten van levensonderhoud in Cuba. De lijst met producten die een gezin ontvangt op basis van de libreta of bonnenboekje, wordt steeds korter. Op dit moment ontvangt een Cubaan via de libreta 7 pond rijst, 4 pond suiker, een halve liter sojaolie, een pakje koffie, spaghetti, vijf eieren en kip in kleine hoeveelheden. Kinderen krijgen 1 liter melk per dag tot ze 7 jaar worden. Volgens de Internationale Arbeidsorganisatie ILO ontving een Cubaanse fabrieksarbeider voor de revolutie in 1958 gemiddeld 120 peso’s per maand (vergelijkbaar met 120 dollar) en een landbouwarbeider 60 peso’s, vergelijkbaar met 60 dollar.

Bron
* Diario de Cuba, 31 juli 2017
Link
* Interview met Ulises Ugarte in Granma, 30 juli 2017