Geharnaste Trump breekt met Cubabeleid Obama

Trump zal handel met bedrijven in handen van het Cubaans leger, verbieden. Reizen van Amerikaanse burgers naar Cuba blijven mogelijk, maar worden strenger gecontroleerd. De Amerikaanse president Trump zal een strenger Cuba-beleid voeren dan zijn voorganger Obama en sprak zelf van ‘een breuk’. Toch kiest hij er niet voor om de diplomatieke betrekkingen weer te bevriezen. De ambassades van beide landen die in het kader van de ontspanningspolitiek tussen Cuba en de VS in 2015 werden geopend, blijven gewoon functioneren. Ook zullen Amerikaanse vluchten en cruiseschepen het eiland mogen blijven aandoen.

trump-miami-cuba-16062017

Trump afgelopen middag in Miami

Trump maakte verder duidelijk dat hij tegen de opheffing van het Amerikaans embargo is, tot het regime in Havana op het terrein van de mensenrechten vergaande verbeteringen heeft gerealiseerd. De sancties tegen de Cubaanse regering zal hij pas opheffen nadat Cuba politieke gevangenen vrijlaat. Met de ingrepen wil Trump de Cubaanse regering ‘aansporen eerlijke en vrije verkiezingen’ te organiseren. ‘De Amerikaanse regering hoopt dat het Cubaanse regime dat als een opportuniteit ziet om de hervormingen door te voeren waaraan ze de voorbije jaren lippendienst bewezen’, klonk het. Met de ingrepen wil Trump de Cubaanse regering ook ‘aansporen eerlijke en vrije verkiezingen’ te organiseren.

toerisme-FourPointsHavana-Cuba-miramar

Hotel Four Points in Miramar, onderdeel van het Amerikaanse Sheraton bedrijf, opende zijn poorten in Havana vorig jaar juni.

Leger beheerst bedrijfsleven
Het nieuwe beleid van Trump is erop gericht te voorkomen dat nieuwe investeringen in handen komen van het militair conglomeraat GAESA ( Grupo de Administración Empresarial S.A.) GAESA heeft tentakels in de bank-, telecom-, tv- en hotelwereld. Maar GAESA baat ook benzinestations, winkels, supermarkten en eetgelegenheden uit, is actief in havens en luchthavens en heeft een vinger in vrijwel elk toeristisch project op Cuba. Trump wil de stroom geld verleggen richting de ontwikkeling van het particulier bedrijfsleven. De VS handhaven de dollarovermakingen door Cubaanse-Amerikanen aan hun familieleden in Cuba. Sinds Obama de beperkingen op dit terrein ophief, werd een groot deel van de dollars geïnvesteerd in de opzet van kleine ondernemingen.

Oude slogans
Trump kondigde de beleidswijzigingen aan in het Theater Manuel Artime in Miami, een lokaliteit vernoemd naar een van de leiders van de Brigade 2506 van de inval in de Varkensbaai in 1961. Ook qua taalgebruik draaide Trump de klok enkele jaren terug en sprak over de ‘brutale dictatuur’ en de komende nederlaag van ‘het communistische Castroregime.’ Trump begroette ook de Cubaanse dissident Antunez en hij sprak lovende woorden aan het adres van Marco Rubio, senator van Florida die beschouwd wordt als een belangrijk architect van het nieuwe Cuba-beleid. Rubio stelde al in 2015 voor alle commerciële banden met GAESA te verbreken en diende met steun van congreslid Mario Díaz-Balart en de gouverneur van Florida, Rick Scott en allen Republikeinen, een wetsvoorstel in.

trump-miami-campagne-28102016

Trump won in november 2016 in de staat Florida dankzij de Cubanen

Reactie Democraten en zakenwereld
Benjamin Rhodes, een voormalige veiligheidsadviseur van Obama die een sleutelrol speelde in de dooi van de bilaterale relaties, had vrijdag een vernietigend oordeel klaar. ‘Deze maatregelen zijn politiek gemotiveerd. Uiteindelijk schieten de VS zich hiermee in eigen voet’, stelde hij. ‘Dankzij Trump zijn wij nu weer de bad guy voor de Cubanen.’
Ook onder zakenlieden werd ontgoocheld gereageerd. ’55 jaar lang is bewezen dat ons isolationistisch beleid niet werkte. Nu gaan we terug die weg op. Dat is gewoon krankzinnig’, zei James Williams, de voorzitter van Engage Cuba, een vereniging die voor toenadering tot Cuba is.

Bron
* Diverse media
Link
* De Spaanse krant El Pais, 16 juni 2017 plus een video met reacties van Cubanen.

Kan Trump het Cubabeleid van Obama terugdraaien?

President Donald Trump kan het Cubabeleid van zijn voorganger ‘niet volledig’ terugdraaien omdat veel maatregelen ‘populair’ zijn geworden. Dat zegt Ben Rhodes, de belangrijkste adviseur van Obama inzake Cuba die sinds 2014, deels achter de schermen, een hoofdrol speelde bij de dooi in de relatie tussen Cuba en de VS. Naar verwachting zal president Trump aanstaande vrijdag tijdens een bezoek aan Miami zijn maatregelen m.b.t. Cuba bekend maken. Een deel van de Cubaanse ballingengroepen in Florida wil stevige maatregelen van Trump tegen Cuba omdat de concessies die Obama deed in Havana, niet beantwoord werden door het regime van Raúl Castro in de vorm van meer aandacht aan de mensenrechten.

ben-rhodes

Ben Rhodes, eerder in het Witte Huis

Rhodes: ‘Zover ik het kan overzien, lijkt het er niet op dat hij alles zal veranderen. Het probleem waarmee hij te maken krijgt is dat ons beleid populair is geworden en inmiddels ook kan rekenen op instemming van ondernemers,’ aldus Rhodes die het woord voerde tijdens een conferentie van ondernemers en zakenlieden. Hij maakt zich wel zorgen over mogelijke grenzen die Trump zal opleggen bijvoorbeeld bij de reismogelijkheden naar Cuba. Reizen zouden beperkt kunnen worden tot 1 reis per jaar per persoon. Dat zou schadelijk zijn voor vliegmaatschappijen en zakenlieden.

Maatregel
De verwachting is dat handeldrijven door Amerikaanse bedrijven met Cubaanse instellingen en bedrijven die banden onderhouden met het Cubaans leger, zal worden verboden. Ook wordt verwacht dat het reizen naar Cuba door Amerikaanse burgers zal worden ingeperkt. Dit jaar bezochten tot nu toe evenveel Amerikaanse toeristen Cuba als in heel 2016. ‘Meer handel versterkt het Cubaanse volk,’ aldus Rhodes, die herinnerde aan de woorden van ex-president Obama: ‘Cubanen moeten de controle in handen nemen over hun eigen toekomst’. Behalve Rhodes sprak ook Brett Perlmutter, chef strategie van Google, die een visioen schilderde over een Silicon Malecón (de boulevard van Havana, redactie) binnen 20 jaar in Cuba met een ‘gemeenschap van ondernemers verbonden met de hele wereld.’ Volgens Perlmutter zullen dan ‘de informatiestromen tussen Cuba en de VS volledig vrij zijn.’ John McIntire van de lobbygroep Cuba Emprende wees op de ontwikkelingen van Airbnb in Cuba: ‘In korte tijd telt dit bedrijf 22.000 appartementen en kamers in Cuba, ‘meer dan in San Francisco, Los Angeles en Boston.’

Varkesnbaa1 1961Brigada_2506 (2)

Leden van de Brigade 2506 die tijdens een militaire actie in 1961 werd gearresteerd.

Verdeeldheid onder Cubanen in ballingschap
De mogelijke maatregelen van president Trump leiden onder Cubaanse ballingengroepen tot forse meningsverschillen. Een deel van de anti-castristen in Miami hoopt dat president Trump een einde maakt aan de concessies die president Obama het communistisch regiem in Havana bood. Die belofte deed president Trump tijdens zijn verkiezingscampagne o.a. tijdens zijn bezoek aan de ballingengroep Brigade 2506 in de wijk Little Havana in Miami. ‘De concessies die Obama heeft gedaan, wijzen op een gebrek aan respect na 57 jaar dictatuur, een prijs op tientallen jaren van een keiharde en brute dictatuur’, aldus Humberto Díaz-Argüelles, voorzitter van de Brigada 2506 van wie de leden ooit deelnamen aan de invasie van Cubanen in de Varkensbaai in april 1961. Hij noemt de versoepeling van de reismogelijkheden naar Cuba en de reizen van Amerikaanse burgers ’volledig dwaas en een farce’, tegen de achtergrond van de schending van mensenrechten en de inbreuken op de vrijheid van het Cubaanse volk. Ook het Directorio Democrático / Democratisch Directorium is van mening dat Obama een fout maakte door concessies aan Cuba te doen zonder een verandering van Raúl Castro te eisen. Orlando Gutiérrez, director van Directorio Democrático, meent dat ‘herstel van vrijheid en democratie het doel van de Amerikaanse politiek tegenover Cuba moet zijn’. Hij meent echter wel dat de Amerikaanse ambassade in Havana geopend moet blijven.

cuba-one-foundation

Jongeren van de CubaOne Foundation nemen deel aan sportactiviteit in Havana.

Jonge generatie
Een groep van voornamelijk Cubaanse jongeren The CubaOne Foundation, stuurde een brief aan de Amerikaanse president waarin ze aandrong niet terug te keren tot een Koude-Oorlog-model en zowel de Amerikaanse belangen als het welzijn van het Cubaanse volk als richtlijn te hanteren voor nieuw beleid tegenover Cuba. Ramón Saúl Sánchez, voorzitter van de Movimiento Democracia / Democratische Beweging is tegenstander van het Amerikaans embargo. Hij waarschuwt dat beperkende maatregelen op het gebied van reizen en handel, geen negatieve gevolgen mogen hebben voor ‘de relaties van mens tot mens, de relaties op familieniveau en de stroom aan technologische know-how.’ Hij benadrukt dat Amerikaanse investeringen ‘het Cubaanse volk ten goede moeten komen en niet alleen aan de dictatuur’ want ‘de Cubaanse militaire klasse mag niet de enige zijn die zich verrijkt en economisch sterker wordt.’

bandera-vlaggen-vs-cuba-autoRepublikeinen
Maandag publiceerde de lobbygroep Engage Cuba een peiling die een einde maakte aan de stereotype opvatting dat de Republikeinen tegenstander zouden zijn van de versoepelingen tegenover Cuba van president Obama. Een meerderheid van hen wil ze zelfs handhaven: 64% wil handhaving van de maatregelen en 22% wil dat Trump een einde maakt aan de concessies die Obama tussen 2009 en 2017 deed.
Uit de enquête bleek ook dat 61% van alle ondervraagden voorstander is van de volledige opheffing van het Amerikaans embargo tegen Cuba; 19% wil handhaving van deze blokkade. Engage Cuba meent dat ‘ons beleid tegenover Cuba de economie heeft versterkt, banen in de VS heeft geschapen, de nationale veiligheid heeft versterkt en de economische zelfstandigheid van de Cubanen vergroot.’ (…) ‘Als de president bereid is te onderhandelen met Saudi Arabië, Egypte, Turkije en de Filippijnen, waarom dan niet met Cuba?’ vraagt James Williams van Engage Cuba zich af.

Bronnen
* Persbureau EFE, 13 juni 2017
* El Nuevo Herald, 13 juni 2017

Cuba: socialisme, privé-eigendom en rijkdom

Het Cubaanse parlement heeft uiteindelijk een van de fundamenten uit de hervormingen van president Raúl Castro en zijn regering, met enige aarzeling goedgekeurd. De officiële erkenning van het particulier eigendom en de mogelijke opeenhoping van rijkdom leiden bij veel volksvertegenwoordigers tot wantrouwen. Zij vrezen de accumulatie van rijkdom die zou kunnen leiden tot de sociale ongelijkheid, die de rest van Latijns-Amerika kent, aldus de journalist Fernando Ravsberg op de website Cartas desde Cuba.

congreso7-7mo Congreso del PCC, 2016 Baliño, Mella y Fidel

Er bestaat veel wantrouwen in het parlement, de partij en in de samenleving als geheel over de erkenning van het particulier eigendom als productiemiddel.

Maar economen overtuigen hen dat zonder de accumulatie van kapitaal, particuliere ondernemingen zich niet op grote schaal kunnen ontwikkelen. Zakenlieden moeten kunnen herinvesteren, zij moeten kunnen rekenen op fondsen en bij verliezen een beroep kunnen doen op belastingvoordelen en persoonlijke financiële stimulansen. Dan bereiken we een punt waarop de sociale ongelijkheid onvermijdelijk groter wordt maar de nationale economie kan niet langer gereguleerd worden door socialistische leuzen als ‘ieder naar zijn vermogen, en ieder naar zijn behoeften.’ Dat gaat niet meer op en dit beginsel speelt in Cuba in de dagelijkse praktijk geen rol meer. Sinds in de jaren negentig de werkelijke waarde van het maandsalaris verloren ging, lijkt het meer op het beginsel ‘ieder naar gelang zijn of haar sluwheid en ieders slimheid’.

Ongelijkheid sinds jaren 90
Ook de meritocratie (waarbij de sociaaleconomische positie van elk individu is gebaseerd op zijn of haar verdiensten) en waarbij zij die buitensporig voldeden aan hun revolutionaire plichten een beter leven hadden dan de rest van de Cubanen, wordt onder de bevolking minder geaccepteerd. Het probleem is dat dit een erfelijk verschijnsel is geworden en vandaag genieten hun kinderen van deze privileges, hoewel zij er zelf politiek niet aan bijdroegen. Ongelijkheid is niet het resultaat van ‘de actualisering van het model’, zoals Raúl Castro de hervormingen noemt die hij invoerde. De ongelijkheid nam al toe in de jaren negentig onder invloed van diverse factoren zoals de dollartransacties uit de VS, de dollarisatie, de opening van de nationale economie voor buitenlandse investeerders, toerisme en de kinderen van de elite die volwassen zijn geworden.
straat-veel-mensenOnder- en bovenwereld
De hervormingen trachten op de een of andere manier ‘een land te legaliseren’ dat al bestaat. Een land met zelfstandige ondernemers, onzichtbare zakenlieden van kleine en middelgrote bedrijven of de zogenaamde Cubaanse managers van buitenlandse bedrijven, die in feite de eigenlijke eigenaren van het bedrijf zijn. Met deze veranderingen (de erkenning door het parlement van het particulier eigendom, redactie) zal deze semi-illegale wereld geïntegreerd worden in de nationale economie en komt er een einde aan het sinds vele jaren opereren aan de zijlijn. Dit fundament kan leiden tot een betere verdeling van de rijkdom omdat de overheid in staat wordt gesteld belasting te heffen aan mensen die nooit belasting betaalden.

Nieuwe dilemma’s
Natuurlijk ontstaan er nieuwe dilemma’s. Dat gebeurt altijd wanneer je de stagnatie achter je laat en vooruit begint te komen. Er zijn economen die menen dat wanneer je de kleine zelfstandige ondernemers niet in de gelegenheid stelt een zekere rijkdom te verwerven, zij nooit in staat zullen zijn ondernemers worden. Zonder het verwerven van kapitaal, zijn de enigen die eigenaren van kleine en middelgrote ondernemers kunnen worden, zij die geld uit het buitenland krijgen of er in zijn geslaagd kapitaal te verzamelen gedurende de periode van het socialisme. Een beduidend deel van hen is corrupt en/of misdadiger. Hoe dan ook, de concentratie van rijkdom zal leiden tot grotere sociale verschillen tussen Cubanen en in een arm land kan dat er toe leiden dat een kleine groep mensen het grootste deel van de taart voor zichzelf houden en anderen er niet eens van kunnen proeven.

paladar-en-varadero2

Paladar in Varadero: De kleine zelfstandigen zullen nooit echte ondernemers worden als zij belemmerd worden in de verwerving van kapitaal.

Meer details nodig
De waarheid is dat er veel geregeld moet worden. Hoeveel medewerkers kan een gemiddeld bedrijf in dienst nemen? Wat zijn de grenzen aan het verzamelen van rijkdom? Welke mechanismes gebruikt de regering om de rijkdom te herverdelen? Hoe garandeert de regering dat er gelijke kansen voor Cubanen zijn in deze maatschappij? De termen ‘particulier bedrijfsleven’ of ‘accumulatie van rijkdom’ kunnen enkele mensen schrik aanjagen en anderen juist aanmoedigen, maar zolang de details ontbreken, hebben we het over abstracties. En het zijn de details die het toekomstig sociaaleconomisch model van het land bepalen.

Bron
* Fernando Ravsberg, website Cartas desde Cuba, 8 juni 2017
Met ruim 60 reacties in het Spaans.

Zesduizend ton tabak meer in 2016-2017

In tegenstelling tot de suikerrietoogst 2016 – 2017 (zie bericht van gisteren), wordt de tabaksoogst in Cuba succesvol met 30.000 ton tabak afgesloten, aldus een bericht van het staatsbedrijf Tabacuba. In 2015-2016 ging het om 24.000 ton tabak. Vooral de zone van Vueltabajo in de provincie Pinar del Río, was opnieuw succesvol; traditiegetrouw draagt Vueltabajo 70% van de productie van de nationale productie van het tabaksblad bij.

sigarenoogst--Vueltabajo-Pinar-Rio

De belangrijkste regio voor de tabak is Vueltabajo in de provincie Pinar del Río

Ook in de oostelijke en centrale provincies worden positieve resultaten gemeld. Traditioneel zijn dit geen tabaksstreken maar de sigarenfabriek in Holguín kon rekenen op aanvoer van 8.000 ton tabak uit de regio.

logo-grupo-tabacubaTabaksconglomeraat
Grupo Tabacuba omvat 96 sigarenfabrieken waar sigaren met de hand worden gemaakt. Van deze bedrijven richten 46 zich exclusief op de export, één fabriek waar machinaal sigaren voor de export worden geproduceerd en voor de lokale markt en vier fabrieken exclusief voor de nationale consumptie. Tabak is de vierde inkomstenbron van Cuba; in 2016 droeg de tabak 445 miljoen dollar bij aan het Intern Bruto Product. Het Spaans-Cubaanse bedrijf Habanos is verantwoordelijk voor de commercialisering. Ruim 200.000 Cubanen vinden werk in de tabak; op het hoogtepunt van de oogst zijn dat er 250.000.

Bron
* Persbureau EFE, 1 juni 2017

Minder suikerriet in 2017 dan gepland

Deze maand wordt de suikeroogst in Cuba afgesloten met een resultaat dat 85% is van het geplande resultaat. De autoriteiten wijten dit resultaat aan de droogte, de inefficiëntie in het productieproces, onvoldoende scholing van de arbeiders en technologische problemen. Bronnen uit de suikersector schatten tegenover journalisten van de website 14ymedio de productie op 1,8 miljoen niet-geraffineerde suiker. Het staatsbedrijf Grupo Azucarero Azcuba verstrekt geen absolute cijfers. De vice-president van dit staatsbedrijf, Noel Casañas Lugo, benadrukte dat de oogst van dit jaar 20% hoger is dan die in 2016; toen werd iets meer dan 1,5 miljoen ton suiker geoogst, aldus Granma.

suikerriet-straatbeeld

Suikerriet wordt ook gebruikt om garape te maken, een zoetig drankje dat op straat wordt verkocht

De ernstige droogte die Cuba trof, heeft de productie aangetast, aldus de functionaris. Door het tekortschieten van de organisatie van de oogst en het transport van de rietsuiker ontstonden productieonderbrekingen in de suikercentrales, aldus de vicepresident van Azcuba. Ook werd de toestand verergerd doordat materialen en onderdelen met grote vertragingen werden afgeleverd. De functionaris noemde ook nog de onregelmatigheden in het transport via de spoorwegen en de storingen van het elektriciteitsnet Sistema Eléctrico Nacional. Casañas Lugo verzekerde de officiële media dat op alle niveaus van de Grupo Azucarero de oogst wordt geëvalueerd ‘om de oorzaak van de tekortkomingen en de gemaakte fouten te ontdekken en te analyseren ‘ten gunste van een ‘betere oogst in 2018.’ Tijdens deze oogst waren 54 suikerrietcentrales in gebruik, 4 meer dan het vorig jaar en 42 van deze centrales produceerden meer dan het jaar daarvoor. Villa Clara was de enige provincie waar het streefgetal werd bereikt; de  productie groeide daar met 53% vergeleken met 2016.

suiker-grafiek- zafra-azucarera-1985-2010

Suikeroogst tussen 1985 en 2010

Import suiker
In het algemeen kan worden vastgesteld dat de suikersector een kleine opleving doormaakte na een dieptepunt in 2009, met niet meer dan 1,1 miljoen ton suiker, het slechtste resultaat in 105 jaren. In 1970 werd met 8,5 miljoen ton suiker een historisch succes behaald. Het belang van suikerriet als inkomstenbron voor Cuba is de laatste jaren echter afgenomen ten gunste van het toerisme, de verhuur van professionals uit de medische sector aan het buitenland en de dollaroverboekingen door Cubaanse-Amerikanen. Volgens het Cubaans Statistisch Jaarboek exporteerde Cuba in 2015 voor een waarde van 417.180 miljoen peso’s en voerde het land voor een waarde van 17.772 miljoen peso’s aan suiker (inclusief honing) in. Het achterblijvende resultaat dwingt Cuba om suiker in te voeren om aan de internationale verplichtingen te voldoen en te kunnen voorzien in de suikerbehoeften van de eigen bevolking. Cuba consumeert ongeveer 700.000 ton suiker per jaar en heeft een akkoord met China gesloten om jaarlijks 400.000 ton suiker te leveren.

Bron
* 14ymedio, 30 mei 2017

80% kleine zelfstandigen lid van staatsvakbond

Ruim 82 procent van Cuba’s cuentapropistas of eigen bazen, is aangesloten bij de officiële vakcentrale Central de Trabajadores de Cuba (CTC), aldus een bericht van de partijkrant Granma.

CTC-monumentjeRodolfo Jiménez, medewerker van de CTC, zegt: ‘Dat betekent weliswaar niet dat onze arbeid zo efficiënt is dat iedereen die accepteert, maar 82% van de werknemers bereiken is toch fabuleus. Vanuit politiek perspectief gezien, betekent dit dat de mensen georganiseerd willen zijn.’ Volgens Granma telt Cuba op dit moment 556.064 kleine zelfstandigen of cuentapropistas. Lidmaatschap van de CTC gebeurt op vrijwillige basis, maar Cuba kent slechts één vakcentrale, namelijk de CTC. In het bericht wordt gemeld dat aanvankelijk getracht is één organisatie op te zetten voor alle autonome werknemers, maar dat mislukte. Nu sluiten deze zich aan bij een van de 16 bonden van de CTC op basis van de aard van hun werk. Het grootste aantal kleine ondernemers is aangesloten bij de hotel- en restaurantbond, daarna volgen de kunstenbond en die van het toerisme. De CTC erkent dat er in de nieuw ontstane sector van autonome ondernemers veel versnippering vooorkomt waardoor het werk en de advisering van de cuentapropistas ernstig wordt bemoeilijkt. De CTC erkent dat ‘het noodzakelijk is te erkennen dat in dit opzicht het economisch totaalbeeld van Cuba aan het veranderen is’ en wijst bijvoorbeeld op het ontstaan van kleine bedrijfjes waar elke norm en regelgeving ontbreken.

cuentapropista-speelgoed

Kleine speelgoedondernemer in Havana

Jongeren
Volgens officiële cijfers zijn 31% van de kleine zelfstandigen jongeren, 32% is vrouw, 16% heeft ook nog een economische relatie met de staat en 11% is gepensioneerd. De Cubaanse overheid gaf in januari 2012 voor ruim 200 beroepen toestemming tot zelfstandige uitoefening. De bereiding en verkoop van voedsel (59.700 personen) spant de kroon, daarna volgen de transportsector voor personen en vrachten (54.350 personen), de verhuur van woningen en kamers (34.000 personen) en de wereld van de telecommunicatie met 24.440 werknemers.

Bron
* Persbureau EFE en Dario de Cuba, 24 mei 2017

Geld van ‘vijand uit het Noorden’ het meest gewild

Volgens Zunilda Mata van de website 14ymedio wordt de financiële markt in Cuba niet geregeerd door de CUC (convertibele peso), noch door de nationale peso CUP. Cubanen blijven onverkort vertrouwen hebben in de dollar, maar de officiële wisselkoers 1 dollar voor 0,87 CUC blijft ongunstig. Dollars hebben toch de voorkeur omdat niemand weet hoe de al vaak aangekondigde eenwording van de huidige twee valuta (CUC en CUP), zal uitpakken.

cadeca-kantoor

Een CADECA-wisselkantoor in Havana

De bewaker bij het wisselkantoor kijkt hem aan alsof hij een politieagent undercover is. ‘Kom je dollars wisselen? Ik bied je 90 cent,’ vertelt hij de klant terwijl hij met zijn rug naar de bewakingscamera gaat staan. Op de ruit van het CADECA-wisselkantoor hangt echter een mededeling over de officiële wisselkoers van de regering namelijk 0.87 CUC of wel 87 dollarcent.

Vijandelijke valuta
Het bezit van harde valuta is jarenlang strafbaar geweest in Cuba. Wie voor 1993 buitenlandse valuta op zak had, kon tot 4 jaar gevangenisstraf worden veroordeeld.
De nieuwe monetaire politiek heeft de economische werkelijkheid van het land gewijzigd en de biljetten met de beeltenissen van Lincoln, Franklin Roosevelt en Washington zijn steeds uitdrukkelijker aanwezig.  ‘Het socialistisch paradijs’ werkt met ‘geld van het wereldrijk VS,’ wordt hier gezegd. Tien jaar na dat besluit, besloot de overheid dat commerciële transacties niet langer in dollars mochten plaatsvinden, maar enkele in Cubaanse peso’s (CUP) en convertible peso’s (CUC), de laatste worden ook wel chavitos genoemd. Maar ‘de valuta van de vijand’ bleef in de informele markt een belangrijke rol spelen. Ondernemers en kunstenaars die hun werk op de internationale markt verkopen en Cubanen die vaak in het buitenland reizen, geven ook de voorkeur aan dollars. De nieuwe opkomende middenklasse koestert zijn spaargeld in dollars, in afwachting van de al langer afgekondigde eenmaking van beide munteenheden CUC’s en CUPS. Zij vreest de onzekerheid waarmee deze operatie gepaard zal gaan.

dollarsencucsOngunstig
De officiële wisselkoers voor de Amerikaanse dollar (0,87 CUC) is ongunstig en al jaren ongewijzigd en dat merken vooral Cubanen die financiële steun krijgen van familieleden in het buitenland. Dat is een belangrijke stroom van 3,3 miljard dollars volgens de Havana Consulting Group (THCG). De politieke dooi tussen de twee landen en de versoepelingen die de Obama-regering invoerde, hebben de stroom dollars doen groeien en daarmee ook de opkomst van een informele wisselmarkt. In maart 2016, vlak voor Obama naar Cuba reisde, kondigde de Cubaanse regering tot vreugde van velen, het einde aan van de 10% belastingheffing op het inwisselen van dollars. Er is nu ruim een jaar verlopen en het is bij een aankondiging gebleven. Volgens de autoriteiten van het eiland heeft dit te maken met het Amerikaanse embargo dat transacties door Cuba in dollars onmogelijk maakt.

Parallele wisselmarkt
Bij banken en toeristische trekpleisters ontstaat nu vaak een parallele wisselmarkt waar dollars worden gekocht en verkocht. Veel ambtenaren vormen de brug tussen de buitenlanders en de zwarte markt waar de valuta van de VS wordt verkocht. Ondanks de controles lijken de vliegvelden uitgelezen locaties voor deze handel. Er komen toeristen aan die lange rijen vormen voor de wisselkantoren en Cubanen met goedgevulde portefeuilles mengen zich onder de reizigers en bieden hun diensten aan. Bewakers en banken zijn ook met deze zwarte markt verbonden en ontvangen commissies.

dollartekenopriem

Cubaanse jongere met dollarteken op riem

Dollars vraag en aanbod
De dollar speelt ook een hoofdrol bij operaties in monetaire operaties van mensen die geld het land uit willen krijgen. Gedacht kan worden aan de zogeheten mulas of muilezels, personen die naar landen in de buurt reizen zoals Panama, de VS en Mexico en die  vervolgens producten als schoenen en kleding invoeren in Cuba. ‘Het is een circulaire geldstroom’, zegt Henry, zo’n informele handelaar in dollars. ‘De klant verdient meer dan wanneer hij bij Cadeca wisselt en wij krijgen grote hoeveelheden buitenlands geld die je bij de banken hier niet kunt krijgen.’ Het is mogelijk om buitenlandse valuta bij banken in Cuba te kopen, maar dat is een gecompliceerd proces. De caissière van de Banco Metropolitano in Havana zei tegen een klant ‘vandaag maar 120 dollars in kas te hebben en dus niet meer te kunnen verkopen’. Wie een vliegreis naar het buitenland wil maken, moet soms zijn vliegticket laten zien voor hij of zij buitenlands geld kan krijgen. Soms moeten zij diverse banken bezoeken voor men voldoende dollars bij elkaar heeft voor de reis naar Cancún in Mexico. Op websites worden ook aanbiedingen gedaan om dollars te wisselen. De meeste adverteerders bieden bedragen aan rond de 1.000 dollar, ‘te voldoen in 50-  en 100–dollar biljetten tegen een koers van 96 dollarcent.’ Iemand biedt zijn huis aan met vijf kamers in de stad Cienfuegos en hij wil ’50.000, voor de helft in convertibele peso’s en de rest in dollars.’ Aldus de tekst op de populaire portal Revolico.

Onzekerheid
En een muzikant die optreedt voor toeristen in Dos Gardenia’s en La Casa de la Música de Miramar zegt ‘geen geld te willen krijgen in die gekleurde biljetten (convertible peso’s)’. Bezoekers geven fooien in euro’s en dollars ‘en wat ik nog in CUC’s krijg, ruil ik in voor echt geld.’ Hij wil drie weken op vakantie in Moskou om er kleren te kopen, spullen voor zijn kinderen en onderdelen voor zijn Lada. ‘Daarvoor heb je groene biljetten nodig.’ De musicus is bang dat op een ochtend de monetaire eenwording van nationale en convertibele peso’s wordt aangekondigd en er een eenheidsvaluta wordt afgekondigd. ‘De Amerikaanse Federale Reserve heeft een geschiedenis van eeuwen en ik heb daar meer vertrouwen in dan in de Centrale Bank van Cuba’, zegt hij.

Bron
* Zunilda Mata op de website 14ymedio, 3 mei 2017