Mariel wordt geen Cubaans Hong Kong

In 2014 opende Raúl Castro, in aanwezigheid van zijn bondgenoten Dilma Rousseff, Evo Morales en Nicolás Maduro, het grootste project van zijn mandaat namelijk de Speciale Ontwikkelingszone in de haven van Mariel / Zona Especial de Desarrollo (ZEDM). Vier jaar later, en met investeringen uit Brazilië van meer dan een miljard dollar, is de droom van een Caribisch Hong Kong verder dan ooit. Investeerders blijven weg. Emilio Morales, directeur van Havana Consulting Group, legt uit waarom.

mariel-zdem3

De modernste haven van het Caribisch gebied herbergt een moderne containerterminal

‘Het idee om een speciaal project te ontwikkelen in de haven van Mariel is een goed idee. Het probleem ligt bij het beheer. Geen enkel land in Latijns-Amerika heeft in twee jaar tijd (dankzij de diplomatieke dooi tussen Cuba en de VS) zoveel zakenlieden, presidenten en delegaties opbezoek gehad als Cuba maar het land wist er niet van te profiteren’, zegt Morales in een telefoongesprek met de website 14ymedio. Mariel werd gebouwd op een moment dat de diplomatieke dooi met de Verenigde Staten het einde van het embargo naderbij bracht. De modernste haven van het Caribisch gebied kon plaats bieden aan enorme schepen vanwege de 17 meter diepe vaargeul en de moderne containerterminal. Maar het verzet van de Republikeinen in het Congres tegen het opheffen van sancties, de komst van Donald Trump Donald in het Witte Huis en de dalende aanvoer van gesubsidieerde olie uit Caracas maakte een einde aan het sterproject van Raúl Castro maken.

Inefficiënt
De Cubaanse economie, die streng en centralistisch wordt geleid, blijft inefficiënt. Het bedrijfsmanagement in de Speciale Ontwikkelingszone (ZEDM) van Mariel wordt uitgevoerd door overheidsfunctionarissen. ‘Particulier ondernemerschap is essentieel voor de toekomstige ontwikkeling van Cuba en Mariel. Aangezien de enige eigenaar de Staat is, doet het niemand pijn om een verkeerde beslissing te nemen. Het geld is niet van u, noch het risico. Het is iets abstracts genaamd de Staat,’ aldus Morales. Eind maart waren er slechts 35 ondernemingen officieel goedgekeurd (waarvan vijf Cubaanse). Tien ervan waren actief en 25 waren in een proces van investeren. De officiële krant Granma berichtte dat het ZEDM tot nu toe 1,1 miljard dollar vergaarde, slechts 9,5% van de 12,5 miljard dollar die waren gepand. Morales wijst op de oorzaken van de matige resultaten van de industriële zone die bedoeld was om de nationale economie aan te jagen. ‘De buitensporige bureaucratie, een ingewikkeld besluitvormingsproces dat het toezicht op de investeringsaanbiedingen van buitenlandse bedrijven vertraagt, en vertragingen in de voltooiing van de infrastructuur, aldus de auteur Morales in een recent artikel gepubliceerd in Martí Noticias. De regering zelf heeft in maart al gezegd dat de ZEDM-project ‘niet zo snel verloopt’ als voor het land nodig is. President Miguel Diaz-Canel evalueerde vorige week donderdag samen met een groep ministers en ambtenaren uit de sector, het programma voor buitenlandse investeringen en de export. ‘We moeten de zaken haalbaarder, levensvatbaarder en minder omslachtig maken’, benadrukte de president in verband met de obstakels die het investeringsproces vertragen. Diaz-Canel uitte later zijn ongenoegen over het trage tempo van de uitvoering van de besluiten die de Ministerraad of de Nationale Assemblee hadden genomen.

mariel-una-obra-solida-y-favorableaffiche

Promotie van Mariel-project ‘solide en veelbelovend’

Steun Brazilië
De projecten van Mariel werden gefinancierd door de Braziliaanse staat, destijds nog geleid door de Arbeiderspartij van Lula, waarmee Havana zich verwant voelt. Het multi-miljoenencontract werd uitgevoerd door Odebrecht, hetzelfde bedrijf dat veel corrupte regeringen in Latijns-Amerika aan het wankelen bracht door zijn omkopingspraktijken om overheidsopdrachten veilig te stellen. Tot op heden is in Cuba nog geen onderzoek gestart naar deze multinationale onderneming.

Werkgelegenheid
Voor Emilio Morales wordt de mislukking van Mariel zichtbaar in het kleine aantal banen dat het heeft volbracht. ‘Dit staatsproject heeft slechts 4.888 banen gecreëerd, in vergelijking met de meer dan 570.000 banen die werden gecreëerd nadat het in Cuba mogelijk werd gemaakt kleine particuliere ondernemingen (cuentapropismo) te beginnen. ‘Het is een misser om een speciale economische zone in Mariel op te zetten  en de Cubanen buiten te sluiten want die mogen daar niet investeren. Eerst zouden de nationale ondernemers kansen moeten krijgen en dan de buitenlanders’. Maar ook de buitenlandse ondernemers hebben het niet gemakkelijk. De Amerikaanse onderneming Cleber LLC zou het eerste bedrijf in de Marielzone worden met 100% Amerikaans kapitaal maar de Cubanen verbraken de samenwerking met de eigenaren Saul Berenthal en Horace Clemmons. Zij zouden Oggun-tractoren produceren bestemd voor kleine boeren in Cuba zelf en bedoeld om meer voedsel te produceren. ‘Mariel heeft veel mogelijkheden: in de eerste plaats het verwerken van de olie uit Noord-Cuba, de ontwikkeling van industriële zones met importmogelijkheden en de verplaatsing van kapitaal. En het heeft een voordelige ligging, centraal in de aanvoerroutes, die de mogelijkheid biedt van een vrijhandelszone,’ zegt Morales. Al die mogelijkheden zijn aanwezig maar de Staat verstikt deze.

hugo-chavez-celac-raul-castro02122011

CELAC-bijeenkomst in mei 2016 met Hugo Chávez en Raúl Castro

Ideologie
De Zona Especial de Desarrollo de Mariel werd tijdens de Top van de CELAC in 2014 gelanceerd, een Latijns-Amerikaans consortium opgericht door de Venezolaanse president Hugo Chávez waarbij de VS en Canada werden buitengesloten. Vier jaar later is de CELAC uiteengevallen, is Chávez dood, maakt Venezuela een crisis zonder precedent door en hebben de meeste landen in de regio (inclusief Brazilië) hun ideologische kleur gewijzigd. ‘Politieke besluiten kunnen de Cubaanse economie niet op de been houden want de markt heeft zijn eigen wetten. De Staat moet – zo luidde ook het advies van de Vietnamezen – de productiekrachten van de natie vrij laten en deze niet willen verslinden,’ aldus Morales.

Bron
*  Mario J. Pentón, website 14ymedio, 14 juni 2018
Link
* Video president Díaz-Canel over buitenlandse investeringen, Cubadebate, 14 juni 2018, 3 minuten

 

 

Advertenties

Cubaanse douane wil ‘muilezels’ stoppen

De Cubaanse douane wil pakketten in beslag nemen, afkomstig uit de VS en vervoerd door zogeheten mulas / muilezels. Deze mulas zijn in dienst van in de VS gevestigde agentschappen die door Cuba als ‘illegaal’ worden omschreven. Deze bedrijven zijn vaak gevestigd in het zuiden van Florida en snel gegroeid nadat de betrekkingen tussen Cuba en de VS op initiatief van voormalig President Barack Obama, beter werden. De waarde van de goederen die vorig jaar op deze wijze naar Cuba werden vervoerd, wordt op $3 miljard dollar geschat.

mulasVolgens José Luis Muñoz Toca, directeur van de Technische Douane, is meer dan drie ton aan producten in beslag genomen die via deze netwerken het land binnenkwamen. ‘Tot nu toe werden er vier meldingen van smokkel gemeld,’ aldus Muñoz, die niets zei over de nationaliteit van de betrokkenen. Volgens de autoriteiten werden tot nu toe in 2018 113 gevallen van ongewenste goedereninvoer door mulas vastgesteld. Hij zei ook dat zijn dienst 29 bedrijven in de VS had geïdentificeerd die actief zijn op dit gebied en die goederen naar Cuba sturen ‘via reizigers die ermee instemmen om ze in ruil voor betaling of compensatie in te voeren in Cuba.’ Het plaatsvervangend hoofd van de douane, Wiliam Pérez González, rechtvaardigde van zijn kant het optreden van de douane tegen de activiteiten van dergelijke agentschappen ‘omdat zij geen officiële contracten hebben met Cubaanse bedrijven die gemachtigd zijn om deze operaties uit te voeren’.

Corruptie
Pérez González gaf toe dat er ook sprake is van corruptie rond pakketten die het land worden binnengebracht. Hij wees ook op de waarschuwingen die de douane verspreidt over de inhoud van de zendingen die passagiers vaak niet kennen. ‘Zij kunnen betrokken raken bij de handel in drugs en andere onwettige materialen.’ De belangrijkste agentschappen die door de Cubaanse douane in de gaten worden gehouden zijn XAEL Havana, Va Cuba, Cubamax Travel, Viajes Coppelia, Habana Air, Blue Cuba Travels en Central America Cargo. Aangezien de goederen die worden verzonden, bedoeld zijn voor derden ‘krijgt de inhoud een commerciële waarde’, aldus de autoriteiten. Administratieve sancties zoals inbeslagname zijn dan ook toegestaan.

Voedsel
De Cubaanse diaspora maakt gebruik van de diensten van pakketbezorgers om de noden van hun familie op Cuba te verlichten. Volgens Emilio Morales, directeur van The Havana Consulting Group, een in Miami gevestigd adviesbureau, komt bijna 90% van de zendingen die op het eiland aankomen uit de Verenigde Staten. De waarde van de goederen die naar Cuba vorig jaar werden verzonden, bedroeg ongeveer $3 miljard, aldus Morales.

Zwarte markt
De maatregel van de Cubaanse douane wordt beschouwd als een poging de steeds groeiende zwart markt in het land te beheersen. De meeste winkels behoren aan de staat en de economie wordt vanuit de machthebbers centraal geregeld. Daardoor ontstaan enorme voedseltekorten. Ook andere eerste levensbehoeften zoals tandpasta, maandverband of multi-vitamines zijn weken achtereeen niet in de winkels voorradig waardoor veel mensen hun aankopen op de zwarte markt doen. De ontluikende particuliere sector van het eiland heeft ook voorraden nodig, maar die zijn niet bij groothandel verkrijgbaar. Ook deze sector maakt gebruik van deze pakketbezorgers om de bevoorrading veilig te stellen voor de gang van zaken in paladaressen, hostels en kleine cafés die nu overal in het land aanwezig zijn.

Bron
* O. J. Pentón op de website 14ymedio, 6 juni 2018

Laagste suikerrietproductie van de eeuw

De opbrengst van de suikerrietoogst van dit jaar zal een van de laagste van de eeuw zijn. Woordvoerders van staatsinstellingen spreken van een opbrengst niet groter dan 1,1 miljoen ruwe suiker. Dat is een daling van 30% vergeleken met de oogst van vorig jaar.

suikerriet-resten-landAzcuba, het staatsmonopolie voor suiker, had een productie van 1,6 miljoen ton voorzien voor 2018. Dat cijfer is ondertussen bijgesteld tot 1,3 miljoen ton suiker. Volgens het officiële radiostation Radio Rebelde ‘zal de sector niet rusten voordat dit plan wordt gerealiseerd.’ Verwacht wordt dat veel fabrieken zowel in mei als juni zullen doorwerken als het weer dit toestaat. Woordvoerders wijzen op de droogte begin dit jaar, de gevolgen van de orkaan Irma en de recente overstromingen ter verklaring van de magere oogst.

Voorbereidingen
Het Cubaanse Ministerie van Suiker werd in 2011 opgeheven. Later werd het staatsbedrijf Azcuba opgericht nadat de productie was gedaald tot 1,1 miljoen ton, veel minder dan de 8 miljoen ton die nog in 1990 werd geproduceerd, vlak voor de ineenstorting van de Sovjet-Unie. Woordvoerder van Azcuba, Orlando Celso García, hield het parlement maandag jl. voor dat de voorbereidingen voor de campagne 2018-2019 al zijn begonnen, maar dat de resulaten afhankelijk zullen zijn van de reparaties van de suikercentrales, het machinepark en de beschikbare financiën.

suikerrietvervoerpervrachtwagenCana_de_azucar_04Export China
Cuba consumeert tussen de 600.000 en 700.000 ton suiker per jaar en heeft een overeenkomst om 400.000 ton suiker per jaar aan China te verkopen. De rest wordt op de wereldmarkt verkocht. Suiker was lange tijd Cuba’s belangrijkste exportproduct, maar is inmiddels ingehaald door toerisme, tabak, nikkel en farmaceutica.

Bronnen
* Persbureau EFE en Reuters, 5 juni 2018

Klopjacht op ‘motorinas’

De zogenaamde motorinas of kleine electrische motoren zijn in veel steden in Cuba een effectief middel voor lokaal vervoer. Niet langer afhankelijk te zijn van stadsbussen, die vaak niet komen, is een hele opluchting, zeker op de korte afstanden. Maar het geluk van de Cubanen is van korte duur. De motoristas zijn in het vizier gekomen van de staat en volgens een reportage van America TeVé zijn er, vooral in Santiago de Cuba, al veel motoren in beslag genomen.

motorinas-CubaVolgens America TeVé worden ze inmiddels gebruikt door politieagenten en militairen. ‘Hoe durft de staat een motorfiets van een Cubaan af te pakken die meer dan 3.000 CUC heeft gekost? Hoe lang moet een Cubaan honger lijden om dat geld bijeen te krijgen? Hard werken en peso bij peso leggen om die te kunnen kopen. En dan wordt deze in beslag genomen,’ schreeuwt Archimedes Emnis Tamayo, een verontwaardigd slachtoffer van zo’n inbeslagname. Daarmee is het onrecht nog niet afgelopen. Hij moest ook een formulier ondertekenen waarin hij uitlegde dat het voertuig bestemd mag worden voor ‘een hoger doel.’ Slachtoffers kunnen geen advocaat inschakelen om hun motor weer terug te krijgen; advocaten is door de autoriteiten geadviseerd deze zaken niet in behandeling te nemen. De meeste berichten over inbeslagnames komen uit Santiago de Cuba, waar de situatie tot grote ontevredenheid en verzet tegen de autoriteiten leidde. De staatsmedia hebben tot nu toe niets over de klopjacht op motorinas gemeld.

Linken
* Reportage van 13 minuten uit Santiago de Cuba (Spaanstalig) en samengesteld door de oppositiegroepering UNPACU.
* Journaalreportage van 2 minuten van America TeVé (Spaanstalig)

Recepten voor de wederopbouw

De bijna unanieme steun die Miguel Díaz-Canel woensdag jl. in het Cubaanse parlement kreeg, ging niet gepaard met de concrete toezegging om het land dat in puin ligt, na bijna zes decennia van staatscontrole onder leiding van Fidel en Raúl Castro, weer op te bouwen. De website 14ymedio publiceerde een gesprek met de economen Mesa-Lago en Elías Amor en sprak met Emilio Morales van de Havana Consulting Group in Miami. Met een stagnerende economie die afhankelijk is van Venezolaanse olie en een staatsapparaat in Sovjetstijl, dat de schaarse hulpbronnen van de natie verbruikt, staat de nieuwe president voor een monumentale uitdaging: het voortzetten en verdiepen van de economische hervormingen die Raúl Castro heeft doorgevoerd en het voorkomen van de ineenstorting van het politiek systeem.

markt-mercado-humberto-alvarez-varadero

De markt Humberto Alvarez bij Varadero

‘Miguel Diaz-Canel’s grootste uitdaging is om de richting in te slaan van de  economische groei,’ zegt Emilio Morales, voorzitter van de Havana Consulting Group, gevestigd in Miami. Díaz-Canel, die vrijdag 58 jaar werd, nam de macht over van Raúl Castro na een decennium van langzame hervormingen. Hij moet ook ‘de dooi met de Verenigde Staten opnieuw aanwakkeren’, voegt hij er aan toe. Morales ziet als belangrijkste obstakel de ‘schaduw van de generatie van de tachtigers’ die naar zijn mening de Cubaanse Communistische Partij (PCC) blijven controleren. Als hij het einde van zijn ambtstermijn bereikt, zal Raúl Castro tot 2021 de leider van de PCC blijven. Om de ‘dooi van de relaties met de VS opnieuw op gang te brengen’ (het proces dat door president Barack Obama in 2014 is geïnitieerd), zegt Morales dat de nieuwe Cubaanse leider het probleem van de onteigeningen van Amerikaanse bedrijven in het begin van de jaren zestig zou moeten oplossen. Ook zou hij de productiekrachten in Cuba vrij moeten laten door middel van een wet die vrij ondernemerschap toestaat en die privé-investeringen van Cubanen van het eiland en de diaspora zou toestaan. Deze maatregelen zijn een historische eis van de oppositie, maar Havana heeft altijd gereageerd met meer economische centralisatie.

Verloren jaren
‘Het decennium van het presidentschap van Raúl Castro is een verloren decennium geweest,’ zegt Morales, hoewel hij erop wijst dat de openstelling voor kleine particuliere bedrijven een stap voorwaarts was. Meer dan een half miljoen Cubanen werken sinds 2010 buiten de controle van de staat. Vanaf dat jaar stimuleerde Raúl Castro op beperkte schaal het zelfstandig ondernemerschap om de druk op de overheidsfinanciën te verlichten. Morales voegt eraan toe dat de regering de wetten van vraag en aanbod in een vrije markt moet laten gelden. Dat betekent de directe werving van Cubaans personeel door buitenlandse bedrijven zonder dat contracten met de staat nodig zijn, het nieuw leven inblazen van het transportsysteem en grondiger hervormingen in de landbouw. ‘Het is noodzakelijk om het landbouwmonopolie van Acopio – het aankoop- en distributieagentschap van de staat – op te heffen en de boeren die onproductieve grond pachten, zelf te laten beslissen wat ze produceren, aan wie ze verkopen en hun eigen prijzen te laten vaststellen, zonder tussenkomst van de staat, naast de verlenging van de pachtovereenkomsten voor onbepaalde tijd’, zegt hij. Cuba geeft jaarlijks ongeveer twee miljard dollar uit aan het importeren van (voedsel)producten voor de binnenlandse markt die op het eiland geproduceerd zouden kunnen worden. De inefficiëntie van de staat, de eigenaar van alle grote en middelgrote bedrijven op het eiland, wordt door de autoriteiten zelf erkend, maar ze blijven vertrouwen op de ‘socialistische staatsonderneming’ als de ruggengraat van de economie.

manis-pindaverkoperRol van de staat
Elías Amor, een Cubaanse econoom en mensenrechtenactivist die in Spanje woont, is van mening dat het ‘onzin’ is om het huidige economische systeem te handhaven. Onlangs publiceerde hij een lijst van 50 dringende maatregelen die de uitvoerende macht moet nemen om de economie te reactiveren. ‘Cuba moet evolueren naar ‘een socialisme van de markteconomie’, waar de as van de economie de particuliere onderneming is en de staat weer de rol speelt als herverdeler van inkomen, die de middelen toewijst en de economische ontwikkeling bevordert,’ legt Amor uit en hij dringt er bij de regering van het eiland op aan zijn dwingende rol te laten varen. ‘De zogenaamde Lineamientos of Richtlijnen (de plannen van Raúl tot hervorming van de economie, redactie) moeten grondig worden herzien omdat ze binnen het huidige economische systeem niet haalbaar zijn. Ik denk dat het van vitaal belang is dat de overheidsrekeningen in evenwicht zijn en dat de twee bestaande valuta één worden’, voegt de deskundige eraan toe. Het door Amor voorgestelde systeem omvat een privatiseringsbeleid dat landbouwers in staat stelt het land zelf te bezitten en de rol van de overheidsector in de economie te verminderen door het aantal personeelsleden in het leger en het staatsveiligheidsapparaat aanzienlijk te verminderen. ‘In Cuba werkt 85% van de werknemers voor de staat. Dat zou moeten worden teruggebracht tot niet meer dan 15% om het land te laten floreren,’ legt hij uit in een telefoongesprek.

platte-land-los-trenes-de-tablitasUitdagingen
Voor de Cubaanse professor Carmelo Mesa-Lago berust de verkiezing van Diaz-Canel op zijn loyaliteit aan de Cubaanse Communistische Partij. ‘De partij koos hem omdat ze hem zien als een loyale persoon, die niets zal veranderen,’ zegt Mesa-Lago aan Bloomberg Businessweek. Mesa-Lago benadrukt dat op het eiland sprake is van ‘een stagnerende bureaucratie die de particuliere sector als een bedreiging ziet’ en hij wijst op de besluiten van de regering niet langer vergunningen te verstrekken voor een serie beroepen in winstgevende sectoren. Vorig jaar publiceerde Mesa-Lago en andere experts een studie over de particuliere sector in Cuba, getiteld Voices of Change in the Cuban non-state sector. Toen al wilde de particuliere ondernemer grotere mogelijkheden om te kunnen investeren en minder bureaucratische obstakels. Ook vroeg men om de opening van markten voor de groothandel en de vrije invoer van goederen. Maar de leiders van het land bleven doof voor hun vragen. Met betrekking tot de uitdagingen voor de nieuwe president, is Mesa-Lago niet optimistisch. De crisis is niet zo erg als toen de Sovjet-Unie instortte maar de uitdagingen zijn sinds 1990 wel gegroeid.

Bron
* Mario J. Pentón, website 14ymedio, 20 april 2018

Regering waarschuwt voor paniek dreigende monetaire eenmaking

De Cubaanse Centrale Bank heeft donderdag gewaarschuwd voor ‘valse geruchten’ over een op handen zijnde monetaire eenmaking en de verdwijning van een van de twee valuta’s, die nu in het land in omloop zijn. Op dit moment kent Cuba de convertibele peso (CUC) en de nationale peso (CUP). De geruchten leidden tot grote bedrijvigheid bij banken en wisselkantoren.

peso-convertibele-shirt‘Dit heeft alles te maken met het valse gerucht dat in de komende dagen de convertibele peso (CUC) als deel van het proces van monetaire eenmaking uit de circulatie zal worden genomen,’ aldus een persbericht van de Cubaanse Centrale Bank, dat ook via het belangrijkste televisiekanaal van de staat werd voorgelezen. De monetaire eenmaking is een van de belangrijkste hervormingen in Cuba, waar momenteel twee valuta’s in omloop zijn: de Cubaanse peso (CUP), waarin de staatssalarissen worden betaald, en de convertibele peso (CUC), de harde valuta, die gelijkwaardig is aan de dollar en die ingewisseld 24 CUP’s oplevert. De hardnekkige geruchten over de naderende eenmaking van de munt, waar de Cubaanse regering sinds 2013 over spreekt, hebben er de afgelopen weken toe geleid dat honderden Cubanen naar banken en wisselkantoren gingen om de convertibele peso of CUC in te wisselen voor nationale peso’s CUP’s, dollars of euro’s. In het persbericht wordt benadrukt dat de CUC blijft circuleren totdat ‘als deel van het proces van monetaire eenmaking tot terugtrekking wordt besloten. Dat zal officieel worden aangekondigd.’

Cubaanse-pesosmetche

Het biljet van 3 peso met Che Guevara

Datum
‘De datum voor de start van het proces van monetaire eenmaking is niet bepaald,’ benadrukt de Centrale Bank, die verzekert dat ook de huidige wisselkoers gewaarborgd blijft. De bank herinnert ook aan het besluit genomen tijdens het 7e partijcongres dat ‘de tegoeden, bankrekeningen in buitenlandse deviezen, peso’s CUC en CUP en contacten gegarandeerd zijn.’ In zijn recente toespraak tot de Nationale Assemblee in december 2017, drong president Raúl Castro aan op de voltooiing van het proces en beschreef hij de afschaffing van de dubbele munt als ‘het meest beslissende proces’ om de hervormingen voort te zetten. Castro wees er toen ook op hoe de staatssector een hoge prijs betaalt voor het voortbestaan van de beide munten. Economisch analisten wijzen er al langer op dat de duale economie leidt tot ernstige verstoring van de Cubaanse economie en het moeilijk maakt de werkelijke staat van de gecentraliseerde economie te kennen. Castro waarschuwde ook dat de situatie bijdraagt aan migratie van geschoolde arbeiders naar de niet-statelijke sector, met hogere lonen en ook betaald in CUC.

Bron
* Het Spaanse persbureau EFE, 30 maart 2018

Link
* Persbureau Reuters, 30 maart 2018: Cuba quashes rumors currency unification around corner

Eerste groothandel voor voedsel geopend

Sinds maandag kent Cuba een voedselmarkt Mercobal, speciaal bedoeld voor de groothandel. Particuliere ondernemers en coöperaties kunnen er bonen, bier, suiker, zout, frisdranken, hamburgers en worst kopen tegen prijzen die 20 tot 30% lager zijn dan elders, een opmerkelijk fenomeen in een samenleving waar de economie gedomineerd wordt door de staatsbedrijven.

markt-People shop at the El Egido food market in Havana, Cuba, in early December

De voedselmarkt El Egido in Havana

De partijkrant Granma schrijft dat de markt, gelegen bij het Plein van de Revolutie, deel uitmaakt van het bestaande beleid om de handel op dit communistische eiland ‘te reorganiseren.’ Er is veel vraag naar de genoemde producten in restaurants, cafetaria’s en bars in de particuliere sector. Granma wijst er verder op dat de prijs van kip er zelfs 30% lager is en de krant erkent dat de Cubaanse regering met deze groothandel tegemoet komt aan ‘herhaalde eisen van hen die werkzaam zijn in nieuwe vormen van niet-statelijke ondernemingen in het land’. Sinds 2010 kregen 500.000 personen een vergunning om een klein particulier bedrijf op te richten en veel van deze ondernemers zochten naar mogelijkheden om via de legale groothandel de grondstoffen voor hun bedrijf te kunnen inkopen. Meer dan 12.000 zijn leden van coöperaties buiten de landbouwsector. In heel het land zijn 420 coöperaties opgericht voornamelijk in de gastronomie, de commercie, de dienstverlening, de bouw en de industrie.

Geleidelijke uitbreiding
Granma schrijft verder dat de Mercobal enkel toegankelijk is voor 35 in Havana actieve coöperaties; andere particulieren met vergunning krijgen later toegang. Elders in het land zullen dergelijke markten ‘geleidelijk’ verschijnen. Om van deze markt gebruik te kunnen maken moeten de ondernemers beschikken over  een geldige vergunning en een betaalpas en bankrekening bij de staatsbank Banco Metropolitana.

cuentapropista-fruitstalletje

Kleine ondernemer of cuentapropista met fruitstal langs de weg

Bevriezing vergunningen
De uitbreiding van het particulier ondernemerschap sinds 2010 was een van de hervormingen van de regering van Raúl Castro om het socialistisch model te ‘actualiseren’ en de omvangrijke staatssector in te krimpen. Sinds augustus vorig jaar werd een periode van reorganisatie voor de particuliere sector afgekondigd en werd de verstrekking van vergunningen voor particuliere ondernemingen of cuentapropistas tijdelijk gestaakt waarbij vooral particuliere restaurants en casas particulares werden getroffen. De regering sprak over een maatregel om ‘illegale praktijken af te remmen en tekortkomingen te corrigeren’. Hoewel dit een tijdelijke maatregel zou zijn, is de uitgave van vergunningen voor Cubaanse zelfstandige ondernemers niet hervat. Ongeveer 12% van de werkende bevolking valt nu onder deze categorie.

Bronnen
* Associated Press, Diario de Cuba en 14ymedio